„Obroń mnie przed moim przeciwnikiem” (Łk 18,3). Status wdowy w Opus Lucanum

Paweł Podeszwa

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2015.011

Abstrakt


W niniejszym artykule proponuję refleksję nad statusem (sytuacją) wdów wymienionych w Dziele Łukaszowym, aby odpowiedzieć na pytanie: czy w powyższych tekstach nowotestamentowych możemy odnaleźć jakąkolwiek sugestię teoretycznej czy praktycznej przemocy wobec tej szczególnej grupy kobiet? Niniejsza prezentacja składa się z czterech części: pierwsza dotyczy samego terminu greckiego „wdowa” i jego użycia w pismach Łukaszowych; drugi punkt zawiera omówienie tekstów z Trzeciej Ewangelii, gdzie wymienione są wdowy: prorokini Anna (2,36–37); fragment mowy inauguracyjnej Jezusa w synagodze w Nazarecie, kiedy wspomina, że „wiele wdów było w Izraelu w czasach Eliasza (4,25), ale prorok został posłany do „wdowy w Sarepcie Sydońskiej” (4,26); wdowa z Nain (7,12); przypowieść o sędzi i wdowie (18,3.5); wypowiedź Jezusa o nauczycielach Pisma, którzy „objadają domy wdów” (20,47) oraz opowiadanie o wdowim groszu (21,2.3). W trzeciej części poddane zostają analizie dwa teksty z Dziejów Apostolskich: opowiadania o wyborze Dwunastu, kiedy Łukasz pisze, że Helleniści zaczęli narzekać na Hebrajczyków, twierdząc, że „ich wdowy są niesprawiedliwie traktowane podczas codziennej posługi” (6,1) oraz opowiadanie o wskrzeszeniu Tabity, kiedy autor wspomina o obecności wdów, którym pomagała Gazela (9,39.41). Końcowa część artykułu stanowi podsumowanie i ukazuje wdowę jako adresata miłosierdzia Jezusa i wspólnoty chrześcijańskiej. Według Łukasza wdowa jest także symbolem gościnności, ufności Bogu, zawierzenia, poświęcenia, całkowitego oddania Bogu.

Analizowane fragmenty pozwalają stwierdzić jednoznacznie, że w Opus Lucanum nie znajdujemy jakiejkolwiek sugestii przemocy wobec wdów. Co więcej, prezentowane teksty zobowiązują wyznawców Jezusa do swoistego rodzaju miłosiernej łagodności wobec potrzebujących kobiet, jakimi są niewątpliwie wdowy. Jednoznacznie przestrzegają przed jakąkolwiek formą ucisku i wykorzystywania ich słabej społecznie pozycji. Piętnują wszelkie tego typu zachowania, jak objadanie domów wdów przez faryzeuszy (20,47) oraz brak zainteresowania ich trudnym losem i odmowa pomocy, jak w przypadku niesprawiedliwego sędziego (18,4), czy jakąkolwiek formę zaniedbywania posługi charytatywnej (Dz 6,1). Zwłaszcza Dzieje Apostolskie, które ukazują pierwsze lata życia wspólnoty uczniów Jezusa, zalecają jednoznacznie nawet swoistego rodzaju „strukturalną” opieką nad wdowami, co zostanie jeszcze bardziej wyakcentowane przez tradycję Pawłową, zwłaszcza w listach pasterskich.


Słowa kluczowe


kobieta; wdowa; Opus Lucanum; przemoc; miłosierdzie; prorokini Anna; wdowa z Nain; wdowa z Sarepty Sydońskiej; natrętna wdowa; wdowi grosz; Tabita

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


Banaszek A., Prawdziwa pobożność ubogiej wdowy (Mk 12,41–44; Łk 21,1–4), w: W. Chrostowski (red.), Przybliżyło się Królestwo Boże, Warszawa 2008, s. 61–73.

Bednarczyk M., Perykopa o Annie prorokini (Łk 2,36–38) w świetle współczesnych badań, „Novum” 4 (1980), s. 64–83.

Bednarz M., Bierz i czytaj, cz. 1, Tarnów 22000.

Dąbrowski E., Dzieje Apostolskie, Poznań 1961.

Fausti S., Wspólnota czyta Ewangelię według św. Łukasza, Częstochowa 2006.

Fitzmyer J.A., Gli Atti degli Apostoli, Brescia 2003.

Jan Paweł II, Dives in misericordia, http://www.opoka.org.pl/biblioteka/W/WP/jan_pawel_ii/encykliki/dives.html#m1 [dostęp 28.04.2015].

Kotecki D., „Droga” jako element jedności literacko-teologicznej Ewangelii Łukasza i Dziejów Apostolskich, „Biblica et Patristica Thoruniensia” 1 (2008), s. 55–76. DOI: http://dx.doi.org/10.12775/BPTh.2008.003.

Langkammer H., Dzieje Apostolskie, Lublin 2008.

Langkammer H., Znaczenie o rola kobiety w pierwotnym Kościele, „Zeszyty Naukowe KUL” 38 (1995) 1–2, s. 45–53.

Mickiewicz Fr., Ewangelia według świętego Łukasza. Rozdziały 1–11, cz. 1, Częstochowa 2011.

Mickiewicz Fr., Ewangelia według świętego Łukasza. Rozdziały 12–24, cz. 2, Częstochowa 2012.

Mikołajczak M., Proklamacja tożsamości Jezusa w świątyni jerozolimskiej (Łk 2,25–38), „Premislia Christiana” 8 (1999), s. 183–195.

Mourlon Beernaert P., Maria, Marta i inne. Wizerunki kobiet w Ewangelii, Kraków 1997.

Ostański P., Skądże nadejdzie mi pomoc? (Ps 121,1). Wokół wdowieństwa w Biblii, „Poznańskie Studia Teologiczne” 16 (2004), s. 59–74.

Ostański P., Słudzy Ewangelii w Dziejach, w: J.K. Pytel (red.), Księga Dziejów Apostolskich, Szczecin 1999, s. 227–281.

Paciorek A., Przypowieści Jezusa. Wprowadzenie i objaśnienie, Częstochowa 2013.

Pesch R., Atti degli Apostoli, Assisi 1992.

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Nowy Testament, t. 4, Poznań 1994.

Rakocy W., „Będziecie moimi świadkami…” (Dz 1,8) (Dzieje Apostolskie), w: J. Frankowski, S. Mędala (red.), Dzieje Apostolskie, Listy św. Pawła, Warszawa 1997, s. 13–81.

Remaud, M. Prophétesse et fille d’Asher, „Cahiers Ratisbonne” 1 (1996), s. 31–46.

Rubinkiewicz R., Pozycja społeczna kobiety w świetle Ewangelii, „Zeszyty Naukowe KUL” 38 (1995) 1–2, s. 55–65.

Schürmann H., Il vangelo di Luca, cz. 1, Brescia 1983.

Stählin G., ch,ra, w: Kittel G., Friedrich G. (red.), Grande Lessico del Nuovo Testamento, t. XV, Brescia 1998, k. 703–772.

Szymik S., Małżeństwo i rodzina w Biblii, w: G. Witaszek (red.), Życie społeczne w Biblii, Lublin 1998, s. 203–225.

Vermes G., Twarze Jezusa, Kraków 2008.

Wdowa, w: Ryken L., Wilhoit J.C., Longman III T., Słownik symboliki biblijnej, Warszawa 1998, s. 1074–1075.

Wojciechowski M., Wady jako zalety. Trzy trudne przypowieści Jezusa (Łk 16,1–8a; 18,1–8a; 11,5–8), „Ateneum Kapłańskie” (2005) 578, s. 111–119.


##plugins.generic.alm.title##

##plugins.generic.alm.loading##

Metrics powered by PLOS ALM






ISSN (print) 1689-5150
ISSN (online) 2450-7059

Partnerzy platformy czasopism