Innowacyjne dziś – strategiczne jutro. Technologie podwójnego zastosowania w służbie bezpieczeństwa państwa
Słowa kluczowe
technologie podwójnego zastosowania, bezpieczeństwo narodowe, bezzałogowe statki powietrzne, sztuczna inteligencja, materiały kompozytowe, innowacje technologiczneAbstrakt
W obliczu współczesnych wyzwań w zakresie bezpieczeństwa narodowego rośnie znaczenie technologii podwójnego zastosowania, które łączą funkcje cywilne oraz wojskowe. Rozwiązania te, obejmują między innymi bezzałogowe statki powietrzne, sztuczną inteligencję oraz nowoczesne materiały, umożliwiają elastyczne reagowanie na zróżnicowane zagrożenia oraz wspierają rozwój odporności państwa.
Szczególna uwaga została poświęcona potencjałowi polskiego sektora naukowo-technicznego, w tym projektom rozwijanym przez uczelnie techniczne, jednostki badawcze i przedsiębiorstwa prywatne. Przedstawione przykłady potwierdzają zdolność krajowego środowiska inżynieryjnego do tworzenia innowacyjnych rozwiązań, które mogą być skutecznie wdrażane zarówno w infrastrukturze cywilnej, jak i w systemach obronnych. Celem opracowania jest wskazanie roli technologii podwójnego zastosowania w kształtowaniu nowoczesnej polityki bezpieczeństwa oraz potrzeby budowy zintegrowanego systemu wspierającego ich rozwój, wdrożenie i promocję na arenie międzynarodowej.
Bibliografia
1. Boeing, 787 Dreamliner: Materials, 2024, https://www.boeing.com/commercial/787/by-design (dostęp: 17.07.2025)
2. Boeing Commercial Airplanes, Airplane Health Management – System Overview, 2023, https://www.boeing.com/commercial/airplanes/ahm (dostęp: 17.07.2025)
3. Campbell F. C., Structural Composite Materials, ASM International, Materials Park 2010, s. 145–172
4. DefendEye, Autonomiczny dron specjalistyczny, 2024, https://www.defendeye.pl (dostęp: 17.07.2025)
5. Dragonfly Vision, O Projekcie, 2024, https://www.dragonflyvision.pl (dostęp: 17.07.2025)
6. Drelich M., „Bezpieczeństwo eksportu technologii podwójnego zastosowania: między interesem handlowym a odpowiedzialnością międzynarodową”, Sprawy Międzynarodowe, 2021, nr 1, s. 88–103
7. Dubois G. R., “Environmental Monitoring with UAVs: Trends and Perspectives”, Sensors, 2021, vol. 21(5), s. 1652
8. European Commission, EU Dual-Use Export Controls, Brussels 2022, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32021R0821 (dostęp: 15.07.2025)
9. European Defence Agency, Strategic Foresight Analysis Report, Brussels 2022, s. 88–92
10. Frank P. M., Rückert U., „Intelligent fault diagnosis in safety-critical systems”, Annual Reviews in Control, 2005, vol. 29, s. 33–45
11. Grupa WB, System FlyEye – informacje techniczne, 2023, https://www.wbgroup.pl (dostęp: 17.07.2025)
12. Hall D. L., Llinas J., „An Introduction to Sensor Fusion”, Proceedings of the IEEE, 1997, vol. 85, nr 1, s. 6–23
13. Hodgkinson J. M., Mechanical Testing of Advanced Fibre Composites, Woodhead Publishing, Cambridge 2000, s. 11–26
14. Jol Hayward, Airpower and the Environment: The Ecological Implications of Modern Air Warfare, Air University Press 2013
15. Krelina M., „Quantum Technology for Military Applications”, arXiv preprint, 2021
16. Kania E. B., Battlefield Singularity: AI, Military Revolution and China’s Future Military Power, Wilson Center, 2017
17. Maciejewski J. P., „Wojna hybrydowa jako wyzwanie dla współczesnych sił zbrojnych”, Zeszyty Naukowe AON, 2019, nr 3(116), s. 55–70
18. Montgomery A. H., Double or Nothing? The Effects of Diffusion of Dual Use Technologies on Strategic Stability, CISSM Working Paper, 2020
19. Ministerstwo Obrony Narodowej RP, Program Rozwoju Systemów Bezzałogowych 2021–2026, Warszawa 2021
20. Mysyshyn A., „Israel uses dual use technologies in AI targeting”, TIME, 18.12.2024
21. Nguyen T., “Disaster Response Using Civilian Drones”, Journal of Emergency Management, 2022, vol. 20(3), s. 117–124
22. Nguyen T., Park S., Seong M., „Hybrid Composite Structures for Aerospace Applications Using Additive Manufacturing”, Composites Part B: Engineering, 2023, vol. 252, s. 110621
23. Novák A., „Sztuczna inteligencja w zastosowaniach wojskowych – nowe możliwości czy nowe ryzyko?”, Przegląd Bezpieczeństwa Wewnętrznego, 2022, nr 14, s. 55–68
24. Nowak B., „Technologia jako źródło przewagi strategicznej w polityce bezpieczeństwa państwa”, Przegląd Strategiczny, 2022, nr 15, s. 133–149
25. Poland dual-use export control regulation, Dz.U. UE L 206, 11.06.2021, s. 1
26. Polska Grupa Zbrojeniowa, Systemy Bezzałogowe – Katalog Rozwiązań, Warszawa 2024, s. 52–55
27. Politechnika Warszawska, PW-ZOOM: Bezzałogowy Statek Powietrzny, 2022, https://www.pw.edu.pl (dostęp: 17.07.2025)
28. Rekawek K. A., „Bayraktar TB2 – wpływ technologii dronowej na współczesne konflikty zbrojne”, Przegląd Strategiczny, 2022, nr 1, s. 123–137
29. Schneier B., “America’s Dilemma: Close Security Holes, or Exploit Them Ourselves”, Wired, 2008
30. Singer P. W., Wired for War: The Robotics Revolution and Conflict in the 21st Century, Penguin 2009
31. Singer P. W., Friedman A., Cybersecurity and Cyberwar: What Everyone Needs to Know, Oxford University Press 2014
32. Singer P. W., Brooking E. T., LikeWar: The Weaponization of Social Media, Houghton Mifflin Harcourt 2018
33. Wasil A. R. et al., „Governing dual use technologies: lessons for AI governance”, arXiv preprint, 2024
34. Wagner T., “The Operational Flexibility of Dual Use UAV Systems”, Defense Technology Review, 2023, vol. 15(2), s. 88–97
35. Wired-Munro B., “The dual use conundrum”, Lowy Institute, 2023
36. Wired, The New Arms Race in Dual Use Technologies, IE Insights, 2024
37. WWII dual-use tech trade tensions, Hinrich Foundation, 2019
38. N. Davies, „Tactical Edge IoT in Defense Systems”, Military Technology Review, 2022, vol. 34(1), s. 44–59.
39. L. Zhang, „Military-Civil Fusion Strategy in Emerging Technologies: Case Study of China”, Journal of Strategic Studies, 2023, vol. 46(2), s. 201–219.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 19
Liczba cytowań: 0