Między legalnością a skutecznością fiskalną: zmiana interpretacji prawa podatkowego we Włoszech w świetle orzecznictwa TSUE

Abstract

Artykuł analizuje proces zmiany interpretacji prawa podatkowego we Włoszech pod wpływem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawach dotyczących ochrony interesów finansowych UE, ze szczególnym uwzględnieniem linii orzeczniczej zapoczątkowanej sprawą Taricco i rozwiniętej w najnowszym wyroku Lin (C-107/23 PPU). Przedmiotem analizy jest napięcie pomiędzy obowiązkiem zapewnienia skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji za oszustwa podatkowe w zakresie VAT a konstytucyjną zasadą legalności karnej oraz ochroną praw podstawowych. Autor wykazuje, że zmiana interpretacji prawa podatkowego we Włoszech nie nastąpiła w drodze reformy legislacyjnej, lecz poprzez ewolucję wykładni sądowej wymuszoną przez prymat i skuteczność prawa Unii Europejskiej. Szczególna uwaga poświęcona została roli sądów krajowych, instytucji przedawnienia oraz wykluczeniu odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów stosujących prawo UE z pominięciem sprzecznego orzecznictwa krajowego. W konkluzji artykuł wskazuje, że orzecznictwo TSUE prowadzi do funkcjonalizacji instytucji przedawnienia i kształtowania nowego modelu równowagi pomiędzy skutecznością ochrony interesów finansowych UE a konstytucyjnymi standardami państwa prawnego.