Przejdź do sekcji głównej Przejdź do głównego menu Przejdź do stopki
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język
    • English
    • Język Polski
    • Français (France)
    • Deutsch
  • Menu
  • Strona domowa
  • Aktualny numer
  • Archiwum
  • Ogłoszenia
  • O czasopiśmie
    • O czasopiśmie
    • Przesyłanie tekstów
    • Zespół redakcyjny
    • Polityka prywatności
    • Kontakt
  • Zarejestruj
  • Zaloguj
  • Język:
  • English
  • Język Polski
  • Français (France)
  • Deutsch

Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej

Oblicza czeczeńskiego gazawatu: imam Szamil i Bajsangur Bienojewski w utworach współczesnych bardów czeczeńskich
  • Strona domowa
  • /
  • Oblicza czeczeńskiego gazawatu: imam Szamil i Bajsangur Bienojewski w utworach współczesnych bardów czeczeńskich
  1. Strona domowa /
  2. Archiwum /
  3. Tom 53 Nr 2 (2018) /
  4. Artykuły

Oblicza czeczeńskiego gazawatu: imam Szamil i Bajsangur Bienojewski w utworach współczesnych bardów czeczeńskich

Autor

  • Kamila Filipczyk Instytut Rusycystyki i Studiów Wschodnich Uniwersytet Gdański https://orcid.org/0000-0002-6688-4860

DOI:

https://doi.org/10.12775/SDR.2018.2.04

Słowa kluczowe

Shamil’s uprising, Imam Alimsultanov, Timur Mutsuraev, war of national liberation, Chechnya, Gunib, chivalric ethos, sacred war, patriotism

Abstrakt

Imam Szamil to przywódca powstania północnokaukaskich górali przeciw Imperium Rosyjskiemu w XIX w. Bajsangur Bienojewski to z kolei miuryd i naib imama, jeden z najdzielniejszych powstańców. Obie postaci są zaliczane do panteonu czeczeńskich bohaterów narodowych, stanowiąc symbol gazawatu – świętej wojny o charakterze narodowowyzwoleńczym. We współczesnej czeczeńskiej pieśni patriotycznej szczególne miejsce zajmuje ostatni akt powstania Szamila: oblężenie Gunibu. Zostało ono uwiecznione w utworach Imama Alimsułtanowa (1957–1996) oraz Timura Mucurajewa (ur. 1976). Kompozycje czeczeńskich bardów prezentują symboliczny obraz konfrontacji dwóch różnych wizji honoru, męstwa, służby i samopoświęcenia.

 

The Faces of the Chechen Gazavat: Imam Shamil and Baysangur Benoevskiy in works by contemporary Chechen songwriters

The article concerns two songs by contemporary Chechen bards – Imam Alimsultanov (1957– 1996) and Timur Mutsuraev (born 1976). The analysed works have the same title (Gunib) and present the conflict between Imam Shamil and Baysangur Benoevsky during the last stand of Shamil’s uprising against Russia – the siege of the mountain fortress Gunib. The two Chechen songwriters create a symbolic picture of two different attitudes towards honour, bravery, duty and self-sacrifice, represented by the characters of Shamil and Baysangur. The author of the article analyses the structure of the two songs and differences in constructing the narratives, that influence the interpretation of Shamil’s and Baysangur’s characters and their arguments. At first glance their attitudes are completely different. Shamil is motivated by pragmatism, whereas Baysangur seems to be the quintessence of unbroken resistance in the Romantic spirit and a perfect realisation of “quonahallah” – the specific Chechen “chivalric code”. The political context of Alimsultanov’s and Mutsuraev’s works (who were, first of all, composers of patriotic songs during the Chechen-Russian conflict in the 20th and 21st centuries) allows to believe that the attitudes of Shamil and Baysangur are somewhat complementary. Despite some controversy around Shamil, the leader of the 19th-century uprising has a place in the Chechen pantheon of national heroes, being the symbol of gazavat – the sacred national liberating war in the Caucasus. This conclusion is indicated not only by the message of the analysed songs and their context, but also by the opinions of contemporary Chechens cited in the article.

 

Лица чеченского газавата: имам Шамиль и Байсангур Беноевски в произведениях современных чеченских бардов

Статья посвящена двум произведениям современных чеченских бардов – Имама Алимсултанова (1957–1996) и Тимура Муцураева (род. 1976). Анализированные песни под идентичным названием (Гуниб) говорят о конфликте между имамом Шамилем и его мюридом Байсангуром Беноевским, который предположительно случился во время последнего акта восстания Шамиля против России – осады горной крепости Гуниб. Чеченские барды создают символический образ противостояния двух разных видений чести, мужества, службы и самопожертвования. Автор обращает внимание на структуру обоих произведений а также на отличия в способе построения повествования, которые влияют на интерпретацию образов имама и Байсангура и их аргументов. На первый взгляд позиции имама и Байсангура отличаются друг от друга – первая подсказана прагматизмом; вторая кажется воплощением непоколебимого сопротивления в романтическом духе и точным выполнением предписаний къонахаллы – специфического чеченского „кодекса чести”. Политический контекст творчества обоих певцов, которые прежде всего прославились, как создатели патриотических песен в период чечено-российского конфликта XX/XXI в., позволяет все-таки констатировать, что позиции Шамиля и Байсангура в какой-то мере дополняют друг друга. Несмотря на споры, которых сегодня порождает личность Шамиля, он принадлежит к пантеону чеченских национальных героев, являясь символом святой национально-освободительной войны. На это указывает не только смысл проанализированных произведений и их контекст, но и мнения современных чеченцев, собранные исследователями, на которых ссылается статья.

Biogram autora

Kamila Filipczyk - Instytut Rusycystyki i Studiów Wschodnich Uniwersytet Gdański

Kamila Filipczyk, doktorantka Filologicznych Studiów Doktoranckich w Instytucie Rusycystyki i Studiów Wschodnich na Uniwersytecie Gdańskim. Koncentruje się na tematach z pogranicza literaturoznawstwa, historii oraz badań nad kulturą. Pasjonatka zjawiska „władza a artysta” w Rosji Sowieckiej. W ramach prac nad rozprawą doktorską prowadzi pionierskie badania nad twórczością Timura Mucurajewa oraz zajmuje się komparatystycznym ujęciem polskiego i czeczeńskiego etosu narodowowyzwoleńczego na podstawie utworów skupionych wokół tematyki „żołnierzy wyklętych” i czeczeńskiej irredenty niepodległościowej XX/XXI w.

Bibliografia

Adger-Adajew I., Kamienie mówią. Dzieje i kultura Czeczenów, Warszawa 2005.

Akhmadov I., Lanskoy M., The Chechen Struggle. Independence Won and Lost, New York 2010.

Ashāb, w: Słownik wyrazów obcych i zwrotów obcojęzycznych Władysława Kopalińskiego, http:// www.slownik-online.pl/kopalinski/727E2429CAC16045412565CB00518C48.php.

Askerov A., Chechens: from Past to Future: Healing the Wounds, Saarbrücken 2011.

Askerov A., Historical Dictionary of the Chechen Conflict, Lanham 2015.

Baddeley J.F., The Russian Conquest of the Caucasus, New York – Bombay – Calcutta 1908.

Ciesielski S., Rosja – Czeczenia. Dwa stulecia konfliktu, Wrocław 2003, http://www.sciesielski.republika.pl/czeczenia/spiscze.html.

Cywiński B., Szańce kultur. Szkice z dziejów narodów Europy Wschodniej, Warszawa 2013.

Falkowski M., Najważniejsze problemy i konflikty współczesnego Kaukazu, w: Dylematy kaukaskie. Problemy narodowościowe i migracyjne, red. M. Ząbek, Warszawa 2010, s. 41–72.

Furier A., Kaukaz Północny – spojrzenie z Polski, w: Czeczenia – Rosja. Mity i rzeczywistość, red. J. Brodowski, M. Smoleń, Kraków 2006.

Furier A., Polskie ślady w czeczeńskiej historii, „Przegląd Polonijny” 21 (1995), z. 3 (77), s. 17–34.

Gammer M., Muslim Resistance to the Tsar. Shamil and the Conquest of Chechnia and Daghestan, London 1994.

Gammer M., Nationalism and History: Rewriting the Chechen National Past, w: Secession, History and the Social Sciences, ed. by B. Coppieters, M. Huysseune, Brussels 2002, s. 117–140.

Gammer M., The Lone Wolf and the Bear. Three Centuries of Chechen Defiance of Russian Rule, London 2006.

Gould R., Transgressive Sanctity: The Abrek in Chechen Culture, „Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History” 8 (2007), no. 2, s. 271–306.

Ilyasov L., The Diversity of the Chechen Culture, Moscow 2009. Jagielski W., Wieże z kamienia, Warszawa 2010.

Konarski W., Naród, mniejszość, nacjonalizm, religia – przyczynek do dyskursu o pojęciach i powiązaniach między nimi, „Forum Politologiczne” 5 (2007), s. 17–51.

Kurczab-Redlich K., Głową o mur Kremla, Warszawa 2007.

Layton K.S., Chechens. Culture and Society, New York 2014.

Mamoń M., Wojna braci. Bojownicy, dżihadyści, kidnaperzy, Kraków 2017.

Pączek K., „Wolność albo śmierć” – prolegomena do badań nad twórczością czeczeńskiego barda Timura Mucurajewa, „Przegląd Rusycystyczny” (2017), nr 1, s. 67–85.

Souleimanov E., An Endless War: The Russian-Chechen Conflict in Perspective, Frankfurt am Main 2007.

Souleimanov E., Imam Shamil, Islam and the Chechens: Historical Considerations in Regional Perspective, „Русский Вопрос” (2006), nr 2, http://www.russkiivopros.com/?pag=one&id=30&kat=5&csl=11.

Wilk W., Dziennik snajpera, Ustroń 2014.

Ząbek M., Wstęp. Problemy tożsamościowe regionu Kaukazu, w: Dylematy kaukaskie. Problemy narodowościowe i migracyjne, red. M. Ząbek, Warszawa 2010, s. 17–38.

Алимсултанов И., Гуниб, https://www.youtube.com/watch?v=Bk-34jhBDZY.

Алимсултанов И., Клич мюридов, https://www.youtube.com/watch?v=KfmnHs6dJZM.

Билалов М., Европейская Ичкерия, „Кавказ. Реалии” 16.05.2017, https://www.kavkazr.com/a/ evropeyskaya-itchkeria-/28490799.html.

Ельцин Б., Обращение Президента РФ к гражданам России от 11 декабря 1994 года, Система ГАРАНТ, http://base.garant.ru/6300117/#ixzz519tFsYqc.

Житель Сочи арестован за публикацию песен Тимура Муцураева, „Кавказ. Реалии” 19.06.2017, https://www.kavkazr.com/a/28625709.html.

Муцураев T., Живи, Чечня, https://www.youtube.com/watch?v=KYO0mcxnrlA.

Муцураев Т., Гуниб, https://www.youtube.com/watch?v=t_wo02ZbvJI.

Муцураев Т., Туман над горами встает, https://www.youtube.com/watch?v=4-4scxF9JOM.

Фасмер М., Этимологический словарь русского языка, т. 3, Москва 1987.

Федеральный список экстремистских материалов, https://minjust.ru/ru/extremist-materials.

Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej

Pobrania

  • PDF

Opublikowane

2019-05-01

Jak cytować

1.
FILIPCZYK, Kamila. Oblicza czeczeńskiego gazawatu: imam Szamil i Bajsangur Bienojewski w utworach współczesnych bardów czeczeńskich. Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej [online]. 1 maj 2019, T. 53, nr 2, s. 37–56. [udostępniono 19.8.2026]. DOI 10.12775/SDR.2018.2.04.
  • PN-ISO 690 (Polski)
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Pobierz cytowania
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Numer

Tom 53 Nr 2 (2018)

Dział

Artykuły

Statystyki

Liczba wyświetleń i pobrań: 763
Liczba cytowań: 0

Wyszukiwanie

Wyszukiwanie

Przeglądaj

  • Indeks autorów
  • Lista archiwalnych numerów

Użytkownik

Użytkownik

Aktualny numer

  • Logo Atom
  • Logo RSS2
  • Logo RSS1

Informacje

  • dla czytelników
  • dla autorów
  • dla bibliotekarzy

Newsletter

Zapisz się Wypisz się

Język / Language

  • English
  • Język Polski
  • Français (France)
  • Deutsch

Tagi

Szukaj przy pomocy tagu:

Shamil’s uprising, Imam Alimsultanov, Timur Mutsuraev, war of national liberation, Chechnya, Gunib, chivalric ethos, sacred war, patriotism
W górę

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partnerzy platformy czasopism

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu Deklaracja dostępności Sklep wydawnictwa