Gdzie kończyła się I RP 100 lat po zniknięciu z mapy? Wpływ narzędzi cyfrowych na badania i dyskurs historyczny na przykładzie projektu „Geografia kulturowo-intelektualna dawnych ziem polskich pod zaborami 1865–1918 – cyfrowe vademecum”
DOI:
https://doi.org/10.12775/SDR.2025.2.13Słowa kluczowe
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, humanistyka cyfrowa, I Rzeczpospolita, zabory, przełom XIX i XX w., granice wyobrażone, projekt VademecumAbstrakt
Artykuł omawia wpływ narzędzi cyfrowych na badania i dyskurs historyczny na przykładzie interdyscyplinarnego projektu badawczego pt. „Geografia kulturowo-intelektualna dawnych ziem polskich pod zaborami 1865–1918 – cyfrowe vademecum”. Przedstawiono także szczegółowo wyniki sondażu przeprowadzonego w hasłach Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich oraz dyskusję zespołu nad wyborem terytorium, co skłoniło do refleksji nad „granicami wyobrażonymi” I Rzeczypospolitej pod koniec XIX w.
Bibliografia
Ahnert R., Griffin E., Ridge M., Tolfo G., Collaborative Historical Research in the Age of Big Data. Lessons from an Interdisciplinary Project, Cambridge 2023.
Bibliografia Historii Polski XIX i XX wieku, t. 3: 1865–1918, wol. 1–3, Warszawa 2000–2017.
Dzieje inteligencji polskiej do roku 1918, t. 2: J. Jedlicki, Błędne koło 1832–1864, Warszawa 2008.
Elo K., Big Data, Bad Metadata. A Methodological Note on the Importance of Good Metadata in the Age of Digital History, w: Digital Histories. Emergent Approaches within the New Digital History, ed. M. Fridlund, M. Oiva, P. Paju, Helsinki 2020, s. 103–111.
Epsztein T., Autorzy i współpracownicy „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, w: Od „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” do map topograficznych Wojskowego Instytutu Geograficznego, red. T. Epsztein, Warszawa 2021, s. 151–161.
Epsztein T., „Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” – zarys historii dzieła, w: Od „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” do map topograficznych Wojskowego Instytutu Geograficznego, red. T. Epsztein, Warszawa 2021, s. 85–115.
Fleischhacker D., Kern R., Göderle W., Enhancing OCR in historical documents with complex layouts through machine learning, „International Journal on Digital Libraries” 26 (2025), no. 3, https://doi.org/10.1007/s00799-025-00413-z.
Gajdek A., Porczyński D., Trwanie granic rozbiorowych w praktykach, kolekcjach i krajobrazie. W poszukiwaniu punktów stycznych socjologii, muzeologii i architektury krajobrazu, „Politeja” 16 (2019), nr 1 (58), s. 311–339.
Górny M., Kreślarze ojczyzn. Geografowie i granice międzywojennej Europy, Warszawa 2017.
Górny M., Kuźnia charakterów. Powstanie styczniowe i wojna secesyjna w refleksji charakterologicznej strony przegranej, „Klio Polska” 15 (2023), s. 65–84.
Greif G., Griesshaber N., Greif R., Multimodal LLMs for OCR, OCR Post-Correction, and Named Entity Recognition in Historical Documents, https://arxiv.org/abs/2504.00414 (dostęp: 6.05.2025).
Hirschhausen B. von, Grandits H., Kraft C., Müller D., Serrier Th., Phantom Borders in Eastern Europe. A New Concept for Regional Research, „Slavic Review” 78 (Summer 2019), no. 2, s. 368–389.
Jarlbrink J., All the Work that Makes It Work. Digital Methods and Manual Labour, w: Digital Histories. Emergent Approaches within the New Digital History, ed. M. Fridlund, M. Oiva, P. Paju, Helsinki 2020, s. 113–126.
Jaskulski P., Test wiarygodności wyników otrzymanych podczas przetwarzania automatycznego tomu 6, materiały dostępne w repozytorium cyfrowym projektu Vademecum.
Kryptonimy autorów haseł i współpracowników „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, oprac. T. Epsztein, M. Raczkowski, A. Sznapik, w: Od „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” do map topograficznych Wojskowego Instytutu Geograficznego, red. T. Epsztein, Warszawa 2021, s. 273–285.
Löwis S. von, Phantom Borders in the Political Geography of East Central Europe: an Introduction, „Erdkunde. Journal of Human and Physical Geographies” 69 (2015), no. 2, s. 99–105.
Mezei I., Vársosok Szlovákiában és a magyar határ mentén, Somorja–Pécs 2008.
Narojczyk K., W kierunku historii cyfrowej. Nowe możliwości – nowe wyzwania, „Res Historica” (2016), nr 42, s. 329–350.
Pawłowski A., Humanistyka cyfrowa: geneza, zakres, cele i perspektywy, w: Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do humanistyki cyfrowej, red. A. Pawłowski, Kraków 2023, s. 11–57.
Pawłowski B., Chrzanowski Wojciech (1793–1861), w: Polski słownik biograficzny, t. 3, Kraków 1937, s. 463–467.
Pietrzyk-Reeves D., The Revivals of the Jagiellonian Idea: Political and Normative Contexts, „Politeja” 14 (2017), no. 6 (51), s. 79–94.
Porter-Szűcs B., Gdy nacjonalizm zaczął nienawidzić. Wyobrażenia nowoczesnej polityki w dziewiętnastowiecznej Polsce, tłum. A. Nowakowska, Sejny 2011.
Robertson S., The Differences between Digital Humanities and Digital History, w: Debates in the Digital Humanities 2016, ed. M.K. Gold, L.F. Klein, Minneapolis 2016, s. 289–307.
Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. 1–15, Warszawa 1880–1902.
Sylwetki ważniejszych autorów i współpracowników „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich”, oprac. T. Epsztein, M. Raczkowski, A. Sznapik, w: Od „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” do map topograficznych Wojskowego Instytutu Geograficznego, red. T. Epsztein, Warszawa 2021, s. 163–271.
Szady B., Technologie cyfrowe w badaniach historycznych, perspektywy, w: Od Gutenberga do Zuckerberga. Wstęp do humanistyki cyfrowej, red. A. Pawłowski, Kraków 2023, s. 281–318.
Sznapik A., Online Atlas of Independent Poland – a Joint Project of The Polish Academy o Sciences’ Institute of History and The Warsaw University of Technology’s Faculty of Geodesy and Cartography, w: Studia i materiały z historii nowożytnej i najnowszej Europy Środkowo-Wschodniej, t. 2, red. T. Kargol, W. Michałowski, Kraków–Kijów 2021, s. 141–151.
Sznapik A., Sprawozdanie z realizacji projektu „Internetowy Atlas Polski Niepodległej” – główne założenia, cele, problemy i perspektywy badawcze, w: Od „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego” do map topograficznych Wojskowego Instytutu Geograficznego, red. T. Epsztein, Warszawa 2021, s. 287–300.
Wierzbicki A., Spory o polską duszę. Z zagadnień charakterologii narodowej w historiografii polskiej XIX i XX wieku, Warszawa 2010.
Zapała A., Wpływ narzędzi cyfrowych na badania historyczne – wprowadzenie, w: Człowiek twórcą historii, t. 5: Warsztat nowoczesnego humanisty historyka na progu XXI w. część 1, red. nauk. C. Kuklo, W. Walczak, Białystok 2024, s. 15–17.
Netografia
https://atlas.ihpan.edu.pl/chrzanowski
https://atlas1918.ihpan.edu.pl/
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 10
Liczba cytowań: 0
