Dydaktyka przekładu 2.0: Projekt tłumaczeniowy jako narzędzie kształtowania nowej roli tłumacza wobec wyzwań generowanych przez modele LLM
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.013Słowa kluczowe
tłumaczenie maszynowe (LLM), sztuczna inteligencja, przekład prawniczy, dydaktyka przekładu, postedycja, inżynieria promptów, współpraca eksperckaAbstrakt
Przedmiotem artykułu jest projekt tłumaczeniowy zrealizowany w ramach zajęć z przekładu prawniczego na kierunku filologii germańskiej. Głównym jego celem jest weryfikacja jakości tłumaczeń generowanych przez systemy NMT (stan na 2025/2026) w zestawieniu z profesjonalnym przekładem ludzkim oraz uświadomienie studentom konieczności nabycia kompetencji w zakresie eksperckiej postedycji. Autor szczegółowo opisuje warsztatową fazę projektu, obejmującą interdyscyplinarne konsultacje z ekspertami z zakresu językoznawstwa i prawa karnego, oraz analizuje proces podejmowania decyzji translatorskich na przykładzie spornych terminów prawniczych. Na podstawie przeprowadzonych badań stwierdzono, że w obliczu niemal identycznej oceny tekstów maszynowych i ludzkich, tradycyjny model kształcenia musi ustąpić miejsca dydaktyce opartej na krytycyzmie technologicznym i inżynierii promptów oraz kształceniu kompetencji w zakresie postedycji.
Bibliografia
Alkhatnai M., 2017, Teaching Translation Using Project-Based-Learning: Saudi Translation Students’ Perspectives. AWEJ for Translation & Literary Studies, 1(4). DOI: 10.2139/ssrn.3068489.
Dybiec-Gajer J., 2011, Wyjść poza tekst – projekt tłumaczeniowy jako narzędzie samooceny i autorefleksji w dydaktyce przekładu specjalistycznego. Rocznik Przekładoznawczy. Studia nad teorią, praktyką i dydaktyką przekładu, 6, s. 151–164.
Farquhar G., Fletcher L., Penedo G., Chen N., Braithwaite B., Lawrence C., ... & Ganev P. 2024, Detecting Hallucinations in Large Language Models using Semantic Entropy. Nature, 630(8017), s. 625–630.
Gębka-Wolak M., Moroz A., 2019, Jednostka tekstu prawnego w ujęciu teoretycznym i praktycznym, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
Groot de G.-R., 2002, Rechtsvergleichnung als Kerntätigkeit bei der Übersetzung juristischer Terminologie, [w:] U. Haß-Zumkehr (red.), Sprache und Recht.
Berlin–New York: Walter de Gruyter, s. 222–239.
Jadacka H., 2006, Poradnik językowy dla prawników, Warszawa: LexisNexis.
Kierzkowska D, 2007, Tłumaczenie prawnicze, Warszawa: Translegis.
Kiraly D., 2012, Growing a Project-Based Translation Pedagogy: A Fractal Perspective. Meta: Journal des traducteurs / Translators’ Journal, 57(1), s. 82–102. DOI: 10.7202/1012742ar.
Kubicka E., Zieliński L., 2013, O konieczności doskonalenia języka polskiego w procesie kształcenia rodzimych tłumaczy. Analiza przekładu książki „Ös terreich für Deutsche...” pod kątem najczęściej popełnianych błędów. Rocznik Przekładoznawczy, 8, s. 169–194.
Kubicka E., Żuromski S., Zieliński L. (red.), 2019, Język(i) w prawie. Zastosowanie językoznawstwa i translatoryki w praktyce prawniczej, Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK.
Li D., Zhang C., & He Y., 2015, Project-based learning in teaching translation: students’ perceptions. The Interpreter and Translator Trainer, 9(1), s. 1–19. DOI: 10.1080/1750399X.2015.1010357.
Lu Y., & Wang H., 2020, Machine Translation: Methods and Practice, Singapore: Springer Nature.
Pieńkos J., 2003, Podstawy przekładoznawstwa. Od teorii do praktyki, Kraków: Zakamycze.
Yang S., Wang Y. & Chu X., 2020, A Survey of Deep Learning Techniques for Neural Machine Translation. arXiv preprint, arXiv:2002.04680.
Zieliński L., 2016, Recenzja: Jürgen Wilbert, Prawie niewyobrażalne prowokacje myśli, „Rocznik Przekładoznawczy” 11, s. 341–343.
Strafgesetzbuch (StGB) z dnia 15 maja 1871 r. (w brzmieniu obwieszczenia z dnia 13 listopada 1998 r., BGBl. I S. 3322, z późn. zm.).
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 17 z późn. zm.).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Lech Zieliński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 48
Liczba cytowań: 0
