On certain problems in translating from ukrainian into Polish
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.002Keywords
closely related languages, cultural proximity, false friends, stylistic adaptation, cultural conventionsAbstract
The article examines certain problems that arise in translation from Ukrainian into Polish. Attention is given to the close relatedness of the two languages and cultures, which may itself become a source of translational difficulties. The linguistic proximity of the languages creates obstacles different from those encountered in translations between more distant ones. Cultural closeness may support the translator but can also be misleading due to false similarities, especially when the differences lie in details.
The article discusses problems in translating literary texts from Ukrainian into Polish, using as examples Mykhailo Kotsiubynsky’s Shadows of Forgotten Ancestors (Тіни забутих предків) in the modern translation by Przemysław Lis-Markiewicz and in the 1934 fragment translated by Józef Czechowicz, as well as Viacheslav Medvid’s short story Adelka and Adam (Аделька й Адам, 2020) in my own translation. A comparative method with elements of the polysemiotic concept was applied.
In addition to misleading similarities, the study points to translation decisions related to the rendering of idiolects—including dialects and vernacular forms—and to the challenge of reproducing and explaining descriptions of customs. The analysis identifies problems characteristic of translation from Ukrainian into Polish and typical translator choices regarding stylization, updating, and commentary.
The most serious difficulties proved to be misleading interlingual similarities and intercultural differences, although in the case of stylized texts they may also assist the translator. Much depends on the degree of analogy and on the divergence between the lexical-semantic and stylistic planes of both texts. The analysis also showed that updating a translation does not determine its quality, but only reflects the need to apply different translational strategies. Furthermore, the study distinguishes methods that help bring the source text closer to the Polish reader while preserving its national color.
References
Bednarczyk A., „Заповіт” – „Завешание” – „Testament” Tarasa Szewczenki i problemy translatorskie, „Rocznik Przekładoznawczy” 2022, 17, s. 17–37.
Bratchuk O., Ivchenko A., 2013, Pereklady z ukrayins’koyi movy pol’s’koyu movoyu z 1991 do 2012, doslidzhennya fondu Next Page v ramkakh projektu book Platform, [Братчук О., Івченко А., 2013, Переклади з української мови польською мовою з 1991 до 2012, дослідження фонду Next Page в рамках проекту Book Platform] on-line: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://bookplatform.npage.org/images/activities/497/ ukrainiantopolishtranslationsstudy_ukr.pdf (dostęp: 30.10.2025).
Czetyrba-Piszczako M., 2017, Przegląd literatury ukraińskiej w przekładach na język polski po 1989 roku, „Acta Polono-Ruthenica”, nr 22/2, s. 103–116.
Encyklopedja powszechna,1866, t.22, Warszawa, s. 531–532.
Gasparov M., Avtonomova N., 1969, Sonety Shekspira – perevody Marshaka, „Voprosy literatury”, nr 2, s. 100-112 [Гаспаров М., Автономова Н., 1969, Сонеты Шекспира – переводы Маршака, „Вопросы литературы”, № 2, с. 100–112].
Grosbart Z., 1974, Maksyma Rylskiego droga do arcyprzekładu „Pana Tadeusza”, [w:] Z dziejów stosunków literackich polsko-ukraińskich, S. Kozak, M. Jakóbiec (red.), Wrocław, s. 239–270.
Grosbart Z., 1984, Teoretyczne problemy przekładu literackiego w ramach języków bliskopokrewnych (Na materiale języków wschodniosłowiańskich), Łódź.
Havryshkiv B., 1959, Ryl’s’kyy yak perekladach A. Mitskevycha, „Zhovten’”, nr 12, s. 126–130 [Гавришків Б., 1959, Рильський як перекладач А. Міцкевича, „Жовтень”, nr 12, s. 126–130].
Kotsyubyns’kyy М., 1974, Тіні забутих предків, [w:] Kotsyubyns’kyy М., Твори в семи томах. T. 3: Оповідання, повісті (1908-1913), Київ [Коцюбинський
М., 1974, Тіні забутих предків, [w:] Коцюбинський М., Tvory v semy tomakh. T. 3: Opovidannya,povisti (1908–1913), Kyyiv], on-line: chrome-extension:// efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://ionum.com.ua/wp-content/uploads/2023/230131/9786171276062_fragment.pdf?srsltid=AfmBOooAPzUdN i3c7Am3UhN7_ycfSGyXZXgM2Iv3HI0914Jtm056Vge1] (dostęp: 30.10.2025).
Kociubiński M., 2011, Dzieci gór, tłum. J. Czechowicz, [w:] Czechowicz J., Przekłady, oprac. W. Kruszewski, D. Pachocki, Lublin, s. 154–156.
Kociubiński M., 2023, Cienie zapomnianych przodków, tłum. P. Lis-Markiewicz, Poznań.
Kostenko L., Tsya nich bula zahrozlyva i temna... [Костенко Л., Ця ніч була загрозлива і темна...], on-line: https://osvitoria.media/experience/nemayechasu-na-porazku-virshi-liny-kostenko-pro-suchasnu-vijnu/ (dostęp: 30.10. 2025).
Krajewska J., 2018, Recepcja najnowszej literatury ukraińskiej w przekładach na język polski po roku 1989. Wybrane zagadnienia w ujęciu diachronicznym i synchronicznym, wyd. U Wr.
Medvid’ V., 2020, Adel’ka y Adam, [w:] Medvid’ V., Pot’ma. Knyha prysht, Kyyiv, s. 79–92 [Медвідь В., 2020, Аделька й Адам, [w:] Медвідь В., Потьма. Книга пришт, Київ s. 79–2].
Medvid’ V., Adelka i Adam, tłum. A. Bednarczyk. W druku.
Podgórska B., Podgórski A., 2005, Wielka Księga Demonów Polskich. Leksykon i antologia demonologii ludowej. Katowice.
Romaniuk S., Jakubowska-Krawczyk K., 2023, Poezja Wisławy Szymborskiej w interpretacji ukraińskich twórców, „Slavistična revija”, nr 71/1, s. 1–16.
Saweneć A. Dlaczego się tłumaczy ponownie: nowe ukraińskie odczytania polskiej prozy „Przekłady Literatur Słowiańskich”. 2018, T. 9, cz. 1, s. 283–297.
Shevchenko T., 2003, Zapovit, [w:] Shevchenko T., Zibrannya tvoriv u 6 t., Т. 1: Poeziya 1837-1847, Kyyiv, s. 371 [Шевченко Т., 2003, Заповіт, [w:] Шевченко Т., Зібрання творів у 6 т., Т. 1: Поезія 1837–1847, Київ, s. 371].
Tymoshuk R. Some Remarks on Interlingual Equivalence: Based on the Contrastive Analysis of Polish and Ukrainian Phraseology, „Adeptus” 2021, 18(18). s. 1–15, on-line: https://www.researchgate.net/publication/357870591_Kilka_ uwag_o_ekwiwalencji_miedzyjezykowej_na_przykladzie_konfrontacji_ polskiej_i_ukrainskiej_frazeologii.
Vasylyshyny O., Vasylyshynya I,, 2024, Khudozhni pereklady v interpretatsiyi ukrayins’kykh i pol’s’kykh avtoriv (Lesya Stepovychka, Tadey Karabovych, Volodymyr Dyachun, Milosh Byedzhyts’kyy), „Literatura ta kul’tura Polissya”, nr 110, Serija „Filolohichni nauky”, nr 24, s. 143–152 [Василишини O., Василишиниa I, 2024, Художні переклади в інтерпретації українських і польських авторів (Леся Степовичка, Тадей Карабович, Володимир Дячун, Мілош Бєджицький), „Література та культура Полісся”, nr 110, Serija „Філологічні науки” nr 24, s. 143–152].
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Anna Bednarczyk
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 87
Number of citations: 0
