Z czym (jeszcze) nie radzi sobie sztuczna inteligencja w tłumaczeniu?
O wykorzystaniu technologii w dydaktyce tłumaczenia pisemnego
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.012Słowa kluczowe
technologie cyfrowe, sztuczna inteligencja, tłumaczenie maszynowe (TM), kształcenie tłumaczy, redakcja wstępna/preedycja, postedycjaAbstrakt
Niezwykle szybki rozwój technologii cyfrowych, przede wszystkim narzędzi działających w oparciu o sieci neuronowe (NMT) i duże modele językowe (LLM), nie od dziś budzi niepokój w środowisku tłumaczy, dlatego też słychać głosy nawołujące do rebrandingu i zniechęcające młodych ludzi do rozwijania kariery w branży tłumaczeniowej, a nawet do podejmowania studiów w tym kierunku. Technologia stale się doskonali, a wprowadzenie Chata GPT-5 i innych narzędzi opartych na LLM może zdecydowanie zmienić rynek usług tłumaczeniowych i zdefiniować na nowo zawód tłumacza.
Obrażanie się na rzeczywistość nie jest zbyt rozsądne, zwłaszcza że sztuczną inteligencję można efektywnie zastosować w procesie dydaktycznym, nie tylko podczas warsztatów tłumaczeniowych pisemnych i ustnych, lecz również w doskonaleniu umiejętności językowych (Pym & Hao 2024). W artykule wymienię na wstępie kwestie etyczne związane ze stosowaniem tłumaczeń automatycznych, ich atuty i ograniczenia, by przejść do omówienia przykładów ćwiczeń przeprowadzonych ze studentami grupy rosyjskiej (język B i C) w Instytucie Lingwistyki Stosowanej UW w ramach kursu tłumaczenia pisemnego (2. i 3. rok studiów licencjackich). Moim zdaniem odpowiednio zaplanowana sekwencja ćwiczeń (tłumaczenie maszynowe surowe, TM z redakcją wstępną/preedycją, TM z postedycją) może skłonić studentów do refleksji, zachęcić ich lub zniechęcić do tłumaczenia
Bibliografia
Abrosimova N.A., Shchelokova Ye.A., 2022, Pred- i postredaktirovaniye mashinnogo perevoda meditsinskikh tekstov, „Mir nauki, kul’tury, obrazovaniya”, 4 (95), s. 178–181 [Абросимова Н.А., Щелокова Е.А., 2022, Пред- и постредактирование машинного перевода медицинских текстов, „Мир науки, культуры, образования” 4 (95), С. 178–181].
Biel Ł., 2021, Postedycja tłumaczeń maszynowych, „Lingua Legis”, 1(29), s. 11–34.
Bogucki Ł., 2025, AI w tłumaczeniach. Automatyzacja procesu przekładu w dobie sztucznej inteligencji, Helion SA.
Chrobak M., 2024, Nazwy własne w przekładzie. Teoria i praktyka, Kraków.
Dorozhkina V.A., Ivleva M.A., 2020, Postredaktirovaniye mashinnogo perevoda v obuchenii studentov lingvisticheskikh spetsial’nostey, „Voprosy metodiki prepodavaniya v vuze”, T. 9, № 33, s.38–45. [Дорожкина В.А., Ивлева М.А., 2020, Постредактирование машинного перевода в обучении студентов лингвистических специальностей, „Вопросы методики преподавания в вузе”, Т. 9, № 33, С. 38–45].
Garbovskiy N.K, Kostikova O.I., 2019, Intellekt v tsifrovom perevode: iskusstvennyy ili iskusnyy?, „Vestnik Moskovskogo universiteta”, Seriya 22, Teoriya perevoda, 4, s. 3–23 [Гарбовский Н.К., Костикова О.И., Интеллект в цифровом переводе: искусственный или искусный? „Вестник Московского университета”, Серия 22, Теория перевода, № 4., С. 3–23].
Hyjek P., 2024, Tłumacz czy postedytor? O postedycji jako współczesnej usłudze tłumaczeniowej, [w:] Komunikacja międzykulturowa w przekładzie. Tom X. Język – tłumaczenie specjalistyczne, I.A. NDiaye, O. Letka-Spychała (red.), Olsztyn, s. 75–87.
Kiejnich-Kruk K., 2024, Lost in translation: implementation of the right to a translator trough the use of machine translators in the light of EU and Polish law, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, s. 61–81.
Kodura M., 2024, Unlocking Creative Potential of Translation Students in the Era of Artificial Intelligence, „Półrocznik Językoznawczy Tertium”, 9(1), s. 274–295.
Kodura M., 2025, Postedycja tłumaczeń maszynowych. Perspektywa pedagogiczna, Kraków.
Kruk-Junger K., 2025, How a Misguided Objective Can Ruin an Excellent Book. A Review of Anthony Pym’s and Yu Hao’s How to Augment Language Skills. Generative AI and Machine Translation in Language Learning and Translator Training Published by Routledge, 2024, „Między Oryginałem a Przekładem”, 3(69), s. 121–126.
Łoboda K., 2024, Tłumacz w cyfrowym świecie: Kompetencje techniczne tłumacza w praktyce i dydaktyce przekładu tekstów specjalistycznych, Kraków.
Mal’neva Ye.Yu., Khrushcheva T.V., 2021, Begushchiy po lezviyu: perevodchik v epokhu tsifrovoy revolyutsii, „Vestnik Moskovskogo universiteta”, Seriya 22, Teoriya perevoda, 2, s. 89–99 [Мальнева Е.Ю., Хрущева Т.В., 2021, Бегущий по лезвию: переводчик в эпоху цифровой революции, „Вестник Московского университета”, Серия 22, Теория перевода, 2, С. 89–99].
Metreveli M.G., 2021, Tsifrovyye tekhnologii perevodcheskoy deyatel’nosti, „Vestnik Moskovskogo universiteta”, Seriya 22, Teoriya perevoda, 2, s. 108–116 [Метревели М.Г., 2021, Цифровые технологии переводческой деятельности, „Вестник Московского университета”, Серия 22, Теория перевода, 2, С. 108–116].
Min’yar-Belorucheva A.P., Sergiyenko P.I., 2023, Osobennosti tsifrovogo perevoda abbreviatur v sfere svyazey s obshchestvennost’yu, „Vestnik Moskovskogo universiteta”, Seriya 22, Teoriya perevoda, 1, s. 80–92 [Миньяр-Белоручева А.П., Сергиенко П.И., 2023, Особенности цифрового перевода аббревиатур в сфере связей с общественностью, „Вестник Московского университета”, Серия 22, Теория перевода, 1, С. 80–92].
Moskovskaya K. E., 2022, Obucheniye studentov lingvisticheskogo profilya postredaktirovaniyu mashinnogo perevoda,, „Voprosy metodiki prepodavaniya v vuze”, T. 11, № 1, s. 74–86. [Московская К. Э., 2022, Обучение студентов лингвистического профиля постредактированию машинного перевода, „Вопросы методики преподавания в вузе”, Т. 11, № 1, С. 74–86].
Navigating AI tools in conference interpreting. Masterclass – European Parliament, Directorate General for Logistics and Interpretation for Conferences, Directorate for Interpretation, Multilingualism and Succession Planning Unit. – warsztat zdalny, 19.02.2024.
Raport „Rekomendacje w zakresie zastosowania sztucznej inteligencji” – https:// www.gov.pl/web/ai/raport-rekomendacje-w-zakresie-zastosowania-sztucznejinteligencji (dostęp 1.02.2026).
Sri Harto, Fuad Abdul Hamied, Bachrudin Musthafa, Sri Setyarini 2021, Students’ Linguistic Challenges in Post-Editing of Machine Translation. A Case Study of News Translation, [w:] Advances in Social Science, Education and Humanities Research, vol. 595, Proceedings of the Fifth International Conference on Language, Literature, Culture, and Education, s. 637–646.
Shevchuk Ye.V., Nikiforova Zh.A., 2021, Postredaktirovaniye i tipichnyye oshibki v avtomatizirovannom perevode nauchno-publitsisticheskikh tekstov, „Voprosy metodiki prepodavaniya v vuze”, T.10, № 39, s. 46–54 [Шевчук Е.В., Никифорова Ж.А., 2021, Постредактирование и типичные ошибки в автоматизированном переводе научно-публицистических текстов, „Вопросы методики преподавания в вузе”, Т. 10, № 39, С. 46–54].
Tomlinson K., Jaffe S., Wang W., Counts S., Suri S., 2025, Working with AI: Measuring the Applicability of Generative AI to Occupations, (preprint, wersja z 22 grudnia 2025) https://doi.org/10.48550/arXiv.2507.07935 (dostęp: 1.02.2026).
Wołoszyk_1 [online]: https://woloszyk.pl/precedensowy-wyrok-polskiego-sadu -w-sprawie-wykorzystania-tlumaczen-maszynowych-w-procesie-profesjonalnego-przekladu/ (dostęp: 3.04.2024).
Wołoszyk_2 [online]: Sztuczna inteligencja w tłumaczeniach sądowych – między technologicznym optymizmem a rzeczywistością praktyki, https://pl.linkedin. com/pulse/sztuczna-inteligencja-w-t%C5%82umaczeniach-s%C4%85dowychmi%C4%99dzy-wojciech-t1mxf?trk=public_post (dostęp: 1.02.2026).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Anna Szczęsny
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 54
Liczba cytowań: 0
