Warsztat pracy polskich tłumaczy literackich AD 2025: wyniki badania ankietowego
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.011Słowa kluczowe
przekład literacki, warsztat pracy tłumacza, badanie ankietowe, użycie AIAbstrakt
Artykuł omawia warsztat i organizację pracy polskich tłumaczy literatury na podstawie badania ankietowego, stanowiącego w dużej mierze kontynuację badań przeprowadzonych przed wybuchem pandemii (Guttfeld 2018, Guttfeld i Linke-Ratuszny 2019), co pozwala na identyfikację trendów w praktyce tłumaczy. Pytania dotyczą sposobu korzystania z komputera, programów do edycji tekstu i poszczególnych ich funkcji, obiegu dokumentów, a także - w poszerzonym stopniu w stosunku do poprzedniej edycji - korzystania z narzędzi CAT, przekładu maszynowego i stosunku do narzędzi AI. Wyniki omówione są pod kątem potencjalnych implikacji dla dydaktyki przekładu literackiego.
Bibliografia
Bo L., 2023, Ethical issues for literary translation in the Era of artificial intelligence, „Babel” 69:4, s. 529–545.
Castilho S., N. Resende, 2022, Post-Editese in Literary Translations, „Information” 2022:13, 66, https://www.mdpi.com/2078-2489/13/2/66 (dostęp: 5.11.2025).
CEATL, 2024a, Statement on Artificial Intelligence, The European Council of Literary Translators’ Associations, https://www.ceatl.eu/tools-of-the-trade/ statement-on-artificial-intelligence (dostęp: 5.11.2025).
CEATL, Working Conditions Working Group, 2024b, AI Survey for individual literary translators, https://www.ceatl.eu/wp-content/uploads/2024/04/CEATL_ AI_survey_for_members.pdf (dostęp: 5.11.2025).
David N.B., 2025, The Future of Translation and Interpretation: Integrating AI with Human Expertise for Optimal Results, „International Journal of Applied Linguistics and Translation” 2:11, https://www.sciencepg.com/article/10.11648/j. ijalt.20251102.11 (dostęp: 5.11.2025).
ELIS Research, 2024, ELIS 2024 Survey. Trends, expectations and concerns of the European language industry, https://elis-survey.org/wp-content/uploads/2024/03/ELIS-2024-Report.pdf (dostęp: 5.11.2025).
Guttfeld D., 2018, Tłumacze literaccy: realia i warsztat pracy, „Rocznik Przekładoznawczy” 13, s. 83–97.
Guttfeld D., 2025, Warsztat tłumaczy literackich – wyniki ankiety 2025, DOI:10. 18150/ETNKMT, RepOD (dostęp: 5.11.2025).
Guttfeld D., M. Linke-Ratuszny, 2019, Warsztat pracy tłumacza literatury: Badanie ankietowe, „Rocznik Przekładoznawczy” 14, s. 193–211.
Hadley J. L., K. Taivalkoski-Shilov, C. S. C. Teixeira, A. Toral (red.), 2022, Using Technologies for Creative-Text Translation, Londyn: Routledge.
Łukasik M, 2024, The Future of the Translation Profession in the Era of Artificial Intelligence. „Lublin Studies in Modern Languages and Literature”, 48:3, s. 25–39.
Paradowska U., J. Sycz-Opon, A. Badziński, 2025, MT Use by professional translators in Poland – survey results, „Perspectives” 1–22, https://www.tandfonline. com/doi/full/10.1080/0907676X.2025.2502937 (dostęp: 5.11.2025).
SFT Société française des traducteurs, 2024, Statement on artificial intelligence by the Steering Committee of the Société française des traducteurs, https:// www.sft.fr/docs/2024113848_statement-on-ai-sft-2024-version-en.pdf (dostęp:
5.11.2025).
Sikora I., 2013, Polish translators’ workstation: On the usage and adoption of computer-assisted translation tools with some implications for translators’ training, [w:] „Translator and the Computer”, T. Piotrowski, Ł. Grabowski (red.), Wrocław, s. 11–33.
Ssemugabi S., 2025, The Role of AI in Modern Language Translation and Its Societal Applications: A Systematic Literature Review [w:] Gerber, A., Maritz, J., Pillay, A.W. (red.) „Artificial Intelligence Research. SACAIR 2024. Communications in Computer and Information Science”, https://doi.org/10.1007/9783-031-78255-8_23 (dostęp: 5.11.2025).
STL Stowarzyszenie Tłumaczy Literackich, 2025, Statut Stowarzyszenia Tłumaczy Literackich https://stl.org.pl/o-nas/statut/ (dostęp: 5.11.2025).
Taivalkoski-Shilov, K., 2019, Ethical Issues Regarding Machine (-assisted) Translation of Literary Texts, „Perspectives” 27 (5), s. 689–703.
Tomlinson K., S. Jaffe, W. Wang, S. Counts, S. Suri, 2025, „Working with AI:
Measuring the Applicability of Generative AI to Occupations” https://arxiv. org/abs/2507.07935 (dostęp: 5.11.2025).
Toral A., A. Way, 2018, What Level of Quality Can Neural Machine Translation Attain on Literary Text? [w:] J. Moorkens et al. (red.), „Translation Quality Assessment, Machine Translation: Technologies and Applications” 1, s. 263– –287.
Wang H., 2023, Defending the last bastion. A sociological approach to the challenged literary translation, „Babel” 69:4, s. 465–482.
Wang N., 2023, Literary Translation in the Era of Artificial Intelligence: Challenges and Its Future Prospects. „Babel” 69:4, s. 437, https://doi.org/10.48550/ arXiv.2410.18697446.
Zhang R., W. Zhao, S. Eger. 2025. How Good Are LLMs for Literary Translation, Really? https://doi.org/10.48550/arXiv.2410.18697 (dostęp: 5.11.2025).
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Dorota Guttfeld
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 58
Liczba cytowań: 0
