Clara non sunt interpretanda. Tłumaczenie prawnicze w świetle klaryfikacyjnej koncepcji wykładni prawa
DOI:
https://doi.org/10.12775/RP.2025.009Słowa kluczowe
tłumaczenie prawnicze, interpretacja, wykładnia prawa, koncepcja klaryfikacyjna, koncepcja derywacyjnaAbstrakt
Artykuł podejmuje zagadnienie związków między tłumaczeniem prawniczym a wykładnią prawa, zestawiając schemat procesu tłumaczenia prawniczego z założeniami klaryfikacyjnej koncepcji wykładni. Mimo że w literaturze przekładoznawczej dominują odniesienia do konkurencyjnej koncepcji derywacyjnej, autor stawia hipotezę, że koncepcja klaryfikacyjna jest niesprzeczna z charakterem procesu tłumaczenia prawniczego, a na podstawie przeprowadzonej analizy wykazuje jej punkty styczne z procesem przekładu. Podkreśla zarazem, że tłumaczenie prawnicze nie ma na celu interpretacji rozumianej jako wykładnia prawa. Prezentuje także modele podejścia do tekstów prawnych tłumaczy prawniczych i prawników zainspirowane koncepcją klaryfikacyjną.
Bibliografia
Alcaraz Varó E., Hughes B., 2002, Legal Translation Explained, Manchester– –Northampton.
Bogucki O., 2020, The Derivational Theory of Legal Interpretation in Polish Legal Theory. „International Journal for the Semiotics of Law – Revue internationale de Sémiotique juridique”, 33, s. 617–636.
Bonek A., 2018, Wykładnia translacyjna tekstów z zakresu prawa, „Applied Linguistics Papers”, 25 (1), s. 143–157.
Cao D., 2007, Translating Law, Clevedon–Buffalo.
Dascal M., Wróblewski J., 1988, Transparency and Doubt: Understanding and Interpretation in Pragmatics and in Law. „Law and Philosophy”, 7, s. 203– –224.
Dunaj B. (red), 1996, Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa.
Dybiec-Gajer J., 2013, Zmierzyć przekład? Z metodologii oceniania w dydaktyce przekładu pisemnego, Kraków.
Gémar J.-C., 2014, Catching the Spirit of the Law: from Translation to Co-drafting, [w:] Comparative Law – Engaging Translation, S. Glanert (red.), London–New York, s. 67–84.
Glanert S., 2014, Translation Matters, [w:] Comparative Law – Engaging Translation, S. Glanert (red.), London–New York, s. 1–19.
Grabowski A., 2015, Clara Non Sunt Interpretanda vs. Omnia Sunt Interpretanda: a Never-ending Controversy in Polish Legal Theory?, „Revus – Revija za ustavno teorijo in filozofijo prava”, 27, s. 67–97.
Grzybowski T., 2013, Wpływ zmian prawa na jego wykładnię, Warszawa.
Husa J., 2017, Translating Legal Language and Comparative Law, „International Journal for the Semiotics of Law – Revue internationale de Sémiotique juridique”, 30 (2), s. 261–272.
Jopek-Bosiacka A., 2019, Teoretycznoprawne i logiczne uwarunkowania przekładu prawnego, Warszawa.
Kaczmarek K., Matulewska A., 2008, Wykładnia normy prawnej a metodologia przekładu, „Rocznik Przekładoznawczy”, 3/4, s. 81–94.
Kaźmierczyk S., 2009, Z teoretycznoprawnej problematyki wykładni prawa, [w:] Z zagadnień teorii i filozofii prawa. Lokalny a uniwersalny charakter interpretacji prawniczej, P. Kamczarek (red), Wrocław, s. 17–32.
Kusik P., 2023, Tłumacz prawniczy czy prawnik tłumacz? Rozważania na temat relacji pojęć „tłumacz prawniczy” i „prawnik” w kontekście tzw. myślenia prawniczego, „Rocznik Przekładoznawczy, 18, s. 95–113.
Kusik P., 2024a, International Media Coverage of Domestic Legal News: The Case of the Dispute over the Presidential Pardon Power in Poland, „International Journal for the Semiotics of Law – Revue internationale de Sémiotique juridique”, 37, s. 2433–2463.
Kusik P., 2024b, Legal Interpretation in Legal Translation? Contrasting Scholarly Views on the Interpretation of Source Legal Texts by Translators, „SKASE Journal of Translation and Interpretation”, 17 (1), s. 68–87.
Kusik P., 2025, Zastosowanie metod prawnoporównawczych w procesie tłumaczenia na przykładzie polsko-angielskiego przekładu terminologii z zakresu prawa rzeczowego, Warszawa.
Łazarska A., 2025, Proces sądowego wymierzania sprawiedliwości, Warszawa.
Morawski L., 2010, Zasady wykładni prawa, Toruń.
Newmark P., 1988, A Textbook of Translation, New York–London.
Nord C., 2006, Loyalty and Fidelity in Specialized Translation, „Confluências.
Revista de Tradução Científica e Técnica”, 4, s. 29–41.
Nowacki J., 1988, Przepis prawny a norma prawna, Katowice.
Nowacki J., 2020, Przepis prawny a norma prawna, [w:] Wstęp do prawoznawstwa, J. Nowacki, Z. Tobor (red.), Warszawa.
Panek G., 2009, Towards a Norm-Based Approach in Translation of Legal Provisions, „Investigationes Linguisticae” XVII, s. 75–83.
Płeszka K., Gizbert-Studnicki T., 1984, Dwa ujęcia wykładni prawa. Próba konfrontacji, „Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego”, DCLXXVII (20), s. 17–27.
Ptaszyński J., 2018, Bezpośrednie rozumienie w teorii interpretacji prawa „późnego” Jerzego Wróblewskiego oraz jego reinterpretacja w duchu psychologii moralności, „Przegląd Prawniczy Uniwersytetu Warszawskiego”, XVII (2/2018), s. 79–118.
Romanowicz M., 2011, Teoria klaryfikacyjna wykładni prawa jako teoria uzasadnienia. Perspektywa psycholingwistyczna a pozytywistyczna koncepcja wykładni prawa. „Archiwum Filozofii Prawa i Filozofii Społecznej”, 1, s. 55–74.
Sacco R., 1991, Legal Formants: A Dynamic Approach to Comparative Law (Installment I of II), „The American Journal of Comparative Law”, 39 (1), s. 1–34.
Šarčević S., 1997, New Approach to Legal Translation, The Hague–London.
Tobor Z., 2013, W poszukiwaniu intencji prawodawcy, Warszawa.
Tobor Z., 2020, Wykładnia prawa, [w:] Wstęp do prawoznawstwa, J. Nowacki, Z. Tobor (red.), Warszawa, s. 297–317.
Wróblewski J., 1990, Rozumienie prawa i jego wykładnia, Wrocław.
Zeifert M., 2019, Gramatyka przepisu jako przesłanka decyzji interpretacyjnej, Katowice.
Zeifert M., Tobor Z., 2021, Legal Translation Versus Legal Interpretation. A LegalTheoretical Perspective, „International Journal for the Semiotics of Law – Revue internationale de Sémiotique juridique” 35 (5), s. 1671–1687.
Zieliński M., 2017, Wykładnia prawa. Zasady – reguły – wskazówki, Warszawa.
Zieliński M., Bogucki O., Choduń A., Czepita S., Kanarek B, Municzewski A., 2009, Zintegrowanie polskich koncepcji wykładni prawa, „Ruch Prawniczy, Ekonomiczny i Socjologiczny”, LXXI (4), 23–39.
Zirk-Sadowski M., 2015, Rozdział III. Pojęcie, koncepcje i przebieg wykładni prawa administracyjnego, [w:] Wykładnia w prawie administracyjnym. System prawa administracyjnego, Tom 4, R. Hauser, Z. Niewiadomski, A. Wróbel (red.), Warszawa, s. 131–187.
Pobrania
Opublikowane
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Przemysław Kusik
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 98
Liczba cytowań: 0
