Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

Ruch Filozoficzny

Zdzisław Cackowski: from the Theory of Cognition and Epistemology to the Philosophy of Mind and Philosophical Anthropology
  • Home
  • /
  • Zdzisław Cackowski: from the Theory of Cognition and Epistemology to the Philosophy of Mind and Philosophical Anthropology
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 81 No. 3 (2025) /
  4. Pierwsze pokolenie filozofów w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej
This is an outdated version published on 2026-01-27. Read the most recent version.

Zdzisław Cackowski: from the Theory of Cognition and Epistemology to the Philosophy of Mind and Philosophical Anthropology

Authors

  • Marek Hetmański Instytut Filozofii UMCS
  • Marcin Trybulec

DOI:

https://doi.org/10.12775/RF.2025.027

Keywords

Cackowski Zdzisław, theory of cognition, epistemology, information theory, Marxism, philosophy of mind, rationality of action and knowledge, philosophical anthropology

Abstract

This paper examines the legacy of Zdzisław Cackowski (1930–2016), one of the founders of the philosophical community at Maria Curie-Skłodowska University. It offers a comprehensive account of the key themes developed throughout five decades of his scholarly activity. Cackowski’s work is examined across three major domains: (1) theory of cognition and epistemology, with particular attention to the dispute over the content of sensory impressions, the structure of problem situations, and the nature of cognitive obstacles; (2) philosophy of mind, including analyses of the mind–body problem, the autonomy of mental phenomena, emergentist and functionalist approaches, and a critique of dualist and substantialist conceptions of mind; (3) philosophical anthropology, where the category of human experience, especially the role of pain, fear, and suffering, is treated as foundational to the emergence of consciousness, self-awareness, and rationality. Cackowski’s thought is situated within the broader context of second generation post-war Polish philosophy, including its dialogue with Marxist thought.

References

Cackowski Zdzisław. 1962. Treść poznawcza wrażeń zmysłowych. Warszawa: Książka i Wiedza.

Cackowski Zdzisław. 1964. Problemy i pseudoproblemy. Warszawa: Książka i Wiedza.

Cackowski Zdzisław. 1979. Człowiek jako podmiot działania praktycznego i poznawczego. Warszawa: Książka i Wiedza.

Cackowski Zdzisław. 1982. „Problem psychofizyczny. Teoria identyczności”. W: Poznanie, umysł, kultura, red. Zdzisław Cackowski, 290–322. Lublin: Wydaw. Lubelskie.

Cackowski Zdzisław. 1982. „Problemy teorii umysłu w świetle efektów komisurotomii”. W: Poznanie, umysł, kultura, red. Zdzisław Cackowski, 265–289. Lublin: Wydaw. Lubelskie.

Cackowski Zdzisław. 1982. „Współczesne teorie umysłu. Koncepcja Karla Poppera”. W: Poznanie, umysł, kultura, red. Zdzisław Cackowski, 322–371. Lublin: Wydaw. Lubelskie.

Cackowski Zdzisław. 1982. „Ludwik Flecks Epistemology”, Dialectics and Humanism, no 3: 11-23.

Cackowski Zdzisław. 1997. Ból, lęk, cierpienie. Kategorie ludzkiego doświadczenia. Lublin: Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Cackowski Zdzisław. 1997. Rozum między chaosem a „Dniem Siódmym” porządku. Lublin: Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Cackowski Zdzisław. 2003. Człowiek i świat człowieka: warstwy „ludzkiego ciała”. Lublin: Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Cackowski Zdzisław. 2010. Zdobywanie i zużywanie się doświadczenia ludzkiego. Lublin: Wydaw. Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.

Chudy Wojciech. 1987. „Człowiek jako podmiot albo człowiek jako funkcja”. W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 87–104. Rzym: Fundacja Jana Pawła II.

Clark Andy, David Chalmers. 2008. „Umysł rozszerzony”. W: Analityczna metafizyka umysłu, red. Marcin Miłkowski, Robert Poczobut, 342–357. Warszawa: Wydawnictwo IFIS PAN.

Dennett Daniel Clement. 1997. Natura umysłów. Przeł. Witold Turopolski. Warszawa: CIS.

Dębowski Józef. 2018. „Świecić własnym blaskiem, czyli o wielowarstwowości ludzkiego świata – punkt widzenia Zdzisława Cackowskiego”, ΣΟΦΙΑ, vol. 16: 261-277.

Hetmański Marek. 2001. „Zdzisław Cackowski”. W: Polska filozofia powojenna, red. W. Mackiewicz. 196-210, t. 1. Warszawa: Agencja Wydawnicza Witmark.

Pomorski Jan. 2017. „Spełniona obietnica PKWN. Profesora Zdzisława Cackowskiego droga na akademicki Parnas”. Rocznik Lubelski: 227-283.

Stępień Antoni B. 1987. „Rys rozwoju filozofii marksistowskiej i problem dialogu filozoficznego z marksizmem od roku 1945”. W: Wobec filozofii marksistowskiej. Polskie doświadczenia, red. Antoni B. Stępień, 19–57. Rzym: Fundacja Jana Pawła II.

Walla Piotr. 1999. Trud i sens jako konstytutywne cechy wartości życia w koncepcji Profesora Zdzisława Cackowskiego. Poznań: Instytut Filozofii UAM.

Wilson Robert, Andy Clark. 2009. „How to situate cognition: Letting nature take its course”. W: The Cambridge Handbook of Situated Cognition, red. Philip Robbins, Murat Aydede, 55–77. New York: Cambridge University Press.

Żurkowska Grażyna. 2009. „Postdualistyczna filozofia człowieka. Wprowadzenie do filozofii Zdzisława Cackowskiego”. ΣΟΦΙΑ, vol. 9: 119-158.

Ruch Filozoficzny

Downloads

  • pdf (Język Polski)

Published

2025-12-15 — Updated on 2026-01-27

Versions

  • 2026-01-27 (3)
  • 2026-01-27 (2)
  • 2025-12-15 (1)

How to Cite

1.
HETMAŃSKI, Marek and TRYBULEC, Marcin. Zdzisław Cackowski: from the Theory of Cognition and Epistemology to the Philosophy of Mind and Philosophical Anthropology. Ruch Filozoficzny. Online. 27 January 2026. Vol. 81, no. 3, pp. 34-51. [Accessed 2 February 2026]. DOI 10.12775/RF.2025.027.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 81 No. 3 (2025)

Section

Pierwsze pokolenie filozofów w Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej

License

Copyright (c) 2025 Marek Hetmański

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 0
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Cackowski Zdzisław, theory of cognition, epistemology, information theory, Marxism, philosophy of mind, rationality of action and knowledge, philosophical anthropology
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop