Ruch Filozoficzny https://apcz.umk.pl/RF <p>Kwartalnik Polskiego Towarzystwa Filozoficznego oraz Instytutu Filozofii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.</p><p>Czasopismo jest indeksowane m. in. w bazach: DOAJ, Scopus, Philosopher's Index, ERIH PLUS oraz Index Copernicus.</p><p>Punktacja MNiSW: 40</p> pl-PL dwinclaw@doktorant.umk.pl (Dawid Wincław) greg@umk.pl (Grzegorz Kopcewicz) Tue, 12 Oct 2021 10:29:00 +0200 OJS 3.3.0.8 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Leszek Kołakowski: Bibliografia 1945-2014, t. 1 przygotował Stanisław Gromadzki, uzupełnili Ewa Dombek i Wiesław Chudoba, opracowała Ewa Dombek przy współpracy Doroty Fortuny (Warszawa: Instytut Dokumentacji i Studiów nad Literaturą Polską, 2017), ss. 403 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35655 <p>-</p> Stefan Konstańczak Prawa autorskie (c) 2021 Stefan Konstańczak https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35655 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Andrzeja Norasa kłopoty z filozofią i historią filozofii https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35653 <p>-</p> Dariusz Kubok Prawa autorskie (c) 2021 Dariusz Kubok https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35653 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Andrzej Jan Noras (1960–2020). Wspomnienie i kilka słów o filozofii mojego nauczyciela https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35654 <p>-</p> Alicja Pietras Prawa autorskie (c) 2021 Alicja Pietras https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35654 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Rozjaśnienie sensu istnienia jako cel fenomenologii Husserla https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35643 <p>W analogii do Kanta, Husserl twierdzi, że istnienie nie jest realnym orzecznikiem, co oznacza, że istnienie przedmiotu nie polega na jego odniesieniu do obiektywnej rzeczywistości, lecz raczej na specyficznym sposobie dania w świadomości. W konsekwencji pojęcie istnienia jest rozumiane odnośnie do różnych sposobów prezentacji (<em>Gegenwärtigung</em>) rzeczywistości i może być rozjaśnione tylko w czysto fenomenologicznym opisie naocznych sposobów jej dania. Celem badania fenomenologicznego jest rozjaśnienie sensu realnego istnienia transcendentnych rzeczy, w szczególności uprawnienia generalnej tezy nastawienia naturalnego jako uniwersalnego przeświadczenia, w którym uświadamiamy sobie istnienie świata. To rozjaśnienie zakłada konstytuującą świadomość jako pierwotnie miejsce wykazywania sensu istnienia, tak że istnienie transcendentnych rzeczy zawsze odsyła do aktualnie doświadczającej świadomości, w której takie rzeczy są dane. Istnienie realnego świata jest zatem relatywne w odniesieniu do istnienia świadomości konstytuującej świat, która jest rozumiana jako sfera absolutnego samodania, ponieważ nie odsyła w swym istnieniu do jakiejś wyższej świadomości, w której byłaby dana. To implikuje, że istnienie realnego świata ma presumpcyjny charakter, jako że jest korelatem generalnej tezy nastawienia naturalnego, która wymaga potwierdzenia w dalszym przebiegu doświadczenia, podczas gdy aktualnie doświadczająca świadomość stanowi absolutną sferę bytową, która jest dana w oczywistości apodyktycznej i ustanawia się sama przez się w istnieniu.</p> Piotr Łaciak Prawa autorskie (c) 2021 Piotr Łaciak https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35643 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Monadologia neurologica. Wykładnia monadologicznej teorii świadomości według Olivera Sacksa https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35566 <p>Głównym przedmiotem niniejszego tekstu jest prezentacja Oliviera Sacksa, neurologa i psychiatry, wykładni monadologicznej teorii świadomości i osobowego podmiotu, która ma swoje źródło w filozofii Leibniza. Celem zaś jest wykazanie, że w neurologii i psychiatrii znajdujemy zjawiska, które ilustrują i potwierdzają główne twierdzenia <em>Monadologii</em>. W szczególności chodzi o wykazanie, iż O. Sacks w swoich neurologiczno-psychiatrycznych opisach stanów pacjentów przyjął monadyczną koncepcję świadomości. Z filozoficznego punktu widzenia&nbsp; przedsięwzięcie brytyjskiego neurologa sprawiło, że pozornie abstrakcyjna i nienaoczna monadologiczna teoria niemieckiego myśliciela: po pierwsze, zyskała swój empiryczny model, który wyraża główne jej tezy i po drugie, ukazany został jej, tj. monadologii, nowy sens i wartość jako głębokiej metafizycznej podstawy rozumienia człowieka.</p> Bogusław Paź Prawa autorskie (c) 2021 Prof. https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35566 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Sokratejsko-platońska filozoficzna terapia religii. Zarys problematyki https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35647 <p>Przedmiotem mojego artykułu jest próba zastosowaniu idei filozofii jako terapii w odniesieniu do religii. Zagadnienie jest o tyle istotne, iż wiele współczesnych form religii posiada cechy, które wydają się dysfunkcyjne - wymagają „terapii”. Czy taką terapią może być filozofia?</p> <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; Istnieją argumenty, iż filozofia nie ma kompetencji, by cokolwiek osądzać, a tym bardziej zmieniać w religii. Zarzuty „filozoficzny” głosi, że filozofia i religia to różne, autonomiczne „gry językowe”, zaś każda „gra” posiada sobie właściwe reguły, które nie mogą być osądzane i zmieniane w świetle reguł innej „gry”. Zarzut „teologiczny”: że religia opiera się na boskim objawieniu i wszelkie czysto ludzkie roszczenia do osądu tego, co pochodzi ze sfery absolutnej, są nieuprawnioną, a wręcz bluźnierczą uzurpacją.</p> <p>&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; W moim tekście chcę pokazać, że (a) istnieje sposób filozofowania, wobec którego powyższe zarzuty są nietrafione oraz (b) zarysować szkic programu „filozoficznej terapii religii”.</p> Piotr Sikora Prawa autorskie (c) 2021 Piotr Sikora https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35647 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Filozoficzne podstawy pokoju wewnątrz człowieka w ujęciu Tomasza z Akwinu i Immanuela Kanta https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35648 <p style="margin: 0cm; margin-bottom: .0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; tab-stops: 35.45pt;"><span lang="PL">Celem artykułu jest próba ukazania filozoficznych podstaw pokoju wewnątrz człowieka w ujęciu Tomasza z Akwinu i Immanuela Kanta. Znaczna jego część dotyczy omówienia konfliktów, które mogą zachodzić między różnymi władzami pożądawczymi oraz między przedmiotami tychże władz. Następnie ma miejsce analiza sposobów rozwiązania możliwych konfliktów. Obaj filozofowie wskazują, że na poziomie władz konflikt może zostać rozwiązany dzięki właściwemu ich uporządkowaniu (władza wyższa kieruje władzą niższą). Konflikt na poziomie przedmiotów (ewentualnie motywów) władz zażegnuje się poprzez wybór dobra wyżej stojącego w hierarchii (ewentualnie kierowanie się wyłącznie prawem moralnym). Na tej podstawie wnioskuje się, że filozoficzne podstawy pokoju wewnątrz człowieka tkwią przede wszystkim w moralnym wymiarze jego natury. </span></p> Marcin Sienkowski Prawa autorskie (c) 2021 Marcin Sienkowski https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35648 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Uczucia estetyczne i poznanie integralne. W perspektywie estetyki pragmatycznej Johna Deweya https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35650 <p>Celem niniejszego artykułu jest omówienie roli uczuć estetycznych (specyficznych dla doświadczenia estetycznego) w poznaniu integralnej z punktu widzenia pragmatyzmu Johna Deweya. Zaproponowana koncepcja poznania integralnego wymaga zjednoczenia intelektu ze zmysłami, uczuciami, cielesnością oraz wyobraźnią i intuicją, czyli sferą estetyczną. Praktykowanie tego rodzaju poznania prowadzi do zdobywania informacji i holistycznego rozwoju człowieka, osiągnięcia przezeń wewnętrznej harmonii i satysfakcji. Pierwsza część artykułu dotyczy związku doświadczenia estetycznego z poznaniem integralnym. Druga część przedstawia znaczenie uczuć w postawie pragmatycznej Deweya. Trzecia część analizuje specyfikę uczuć estetycznych. Ostatnia część ma na celu rozważenie, w jaki sposób i dlaczego uczucia estetyczne przyczyniają się do poznania integralnego.</p> Anna Ziółkowska-Juś Prawa autorskie (c) 2021 Anna Ziółkowska-Juś https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35650 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 Czy woda to H2O? O słynnym przykładzie Hilarego Putnama w świetle filozofii chemii https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35651 <p>Praca przedstawia analizę zdania „woda to H<sub>2</sub>O” jako znaczącego przykładu zarówno dla teorii znaczenia Putnama, naukowego realizmu jak i filozofii chemii. Omówiona została sama koncepcja znaczenia i oznaczania, rozumienie terminu „woda” przez laików i chemików, różne sposoby interpretacji zdania „woda to H<sub>2</sub>O” oraz krytyka przykładu Putnama. Autorka rozważa czy przykład ten jest zasadny, oraz pokazuje, jak mimo mocnej i trafnej krytyki można interpretować zdanie „woda to H<sub>2</sub>O” w zgodzie z filozofią chemii.</p> Paulina Seidler Prawa autorskie (c) 2021 Paulina Seidler https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35651 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200 „Polska bibliografia filozoficzna” – ważny etap w działalności naukowej ks. Idzi Radziszewskiego https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35652 <p>Działalność bibliograficzna ks. Idziego Radziszewskiego stanowiła ważny etap w jego naukowej biografii. W latach 1905–1906 opublikował on na łamach „Przeglądu Filozoficznego” „Polską Bibliografię Filozoficzną” w układzie według klasyfikacji &nbsp;dziesiętnej. Podejmując tego typu pracę, chciał Radziszewski wydobyć z zapomnienia polski dorobek w dziedzinie filozofii i przybliżyć go światu naukowemu za granicą. Pierwowzorem dla jego przedsięwzięcia stała się międzynarodowa bieżąca bibliografia filozoficzna wydawana przez Wyższy Instytutu Filozoficzny w Lowanium, z którą miał okazję zapoznać się podczas swojego pobytu w Belgii. W historii filozofii i bibliografii polskiej praca I. Radziszewskiego stanowi pierwszą próbę bieżącej rejestracji polskiej produkcji filozoficznej. Po raz pierwszy też na gruncie polskim przy sporządzaniu spisu bibliograficznego zastosowana została klasyfikacja dziesiętna.</p> Alicja Matczuk Prawa autorskie (c) 2021 Alicja Matczuk https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/RF/article/view/35652 Tue, 12 Oct 2021 00:00:00 +0200