Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • English
    • Język Polski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • English
  • Język Polski

Ruch Filozoficzny

Selected Episodes from the History of Modern Natural Science as Illustrations of the Diversity of Argumentation in Scientific Discourse and Its Philosophical Significance for the Freedom of Science
  • Home
  • /
  • Selected Episodes from the History of Modern Natural Science as Illustrations of the Diversity of Argumentation in Scientific Discourse and Its Philosophical Significance for the Freedom of Science
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 81 No. 2 (2025) /
  4. The significance of the Enlightenment philosophy in European culture.

Selected Episodes from the History of Modern Natural Science as Illustrations of the Diversity of Argumentation in Scientific Discourse and Its Philosophical Significance for the Freedom of Science

Authors

  • Zbigniew Pietrzak Uniwersytet Wrocławski https://orcid.org/0000-0003-2458-1252

DOI:

https://doi.org/10.12775/RF.2025.014

Keywords

Galileo, Francesco Sizi, epistemic frames of reference, empirical evidence, discourse, confrontation, freedom of science

Abstract

In Philosophy of Natural Science, Carl Gustav Hempel references the argumentation advanced by the seventeenth-century astronomer Francesco Sizi, who challenged the validity of Galileo’s observations of the moons of Jupiter. Hempel found Sizi’s reasoning unacceptable and deemed it “irrelevant”. In analysing Sizi’s argument, I wish to emphasize that the scholar formulated his conclusions operating within a different paradigm (epistemic frame of reference) that was incommensurable with that of Galileo. Any evaluation of his views must take this context into account. The clash of perspectives between these two scholars also raises the question concerning the freedom of science, of scientific discourse. Does this freedom entail a confrontation only between arguments grounded in different paradigms, or can it also exist within a shared paradigm? Given the paradigmatic uniformity of contemporary science (naturalism, materialism, mathematization) and its pervasive institutionalization, we may ask whether this homogeneity restricts the intellectual and conceptual freedom of scholars or if such paradigm adherence might instead safeguard it?

 

References

Bachelard Gaston. 2002. Kształtowanie się umysłu naukowego, przeł. Damian Leszczyński. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.

Bytniewski Paweł. 20215. „Trzy modele nieciągłego procesu historii nauk – Bachelard, Canguilhem, Foucault”, Filozofia i nauka. Studia filozoficzne i interdyscyplinarne 3: 241-263.

Fuller Steve. 2009. Nauka vs religia? Inteligentny projekt a zagadnienia ewolucji, przeł. Tomasz Bieroń. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo.

Galiei Galileo. 2010. Sidereus nuncius, przeł. Artur Pacewicz. Wrocław: Studia Philosophica Wratislaviensia.

Gribbin John. 2020. Sześć niemożliwych rzeczy. Kwanty ukojenia i tajemnice subatomowego świata, przeł. Urszula i Mariusz Seweryńscy. Warszawa: Prószyński i S-ka.

Grobler Adam. 2013. „Słabości eksplanacyjne teorii inteligentnego projektu”. Filozoficzne Aspekty Genezy 10: 7-16.

Hempel Carl G. 2001. Filozofia nauk przyrodniczych, przeł. Barbara Stanosz. Warszawa: Aletheia.

Jodkowski Kazimierz. 2013. „Nienaukowy fundament nauki”. Lectiones & Acroases Philosophicae, VI, 1: 59-108.

Kazibut Radosław. 2019. Filozofia przyrody i przyrodoznawstwa Roberta Boyle’a. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Kilian Krzysztof J. 2017. „Geneza idei epistemicznych układów odniesienia i ich odmiany”, Filozoficzne aspekty genezy” 14: 137-190.

Kopaliński Władysław. 1990. Słownik symboli. Warszawa: Wiedza Powszechna.

Krakowski Jerzy. 1981 „Gaston Bachelard i historia epistemologiczna”, Studia Filozoficzne, 2(183): 68-87.

Kucharski Dariusz. 2013. „Wpływ badań chemicznych na rozwój poglądów Roberta Boyle’a”. W: Z badań nad filozofią XVII wieku, jej źródłami i kontynuacjami, red. Jakuszko Honorata, 117-127. Lublin: Lubelskie Towarzystwo Naukowe.

Pietrzak Zbigniew. 2021. Roberta Boyle’a teoria nauk empirycznych. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.

Sady Wojciech. 2009. „Dlaczego Rozmowy i dowodzenia matematyczne Galileusza są naukowe, a Świat albo traktat o świetle Kartezjusza nie?”. W: Pogranicza nauki. Protonauka – paranauka – pseudonauka, red. Józef Zon, 87-100. Lublin: KUL.

Sitio Francisco. 1611. Dianoia astronomica, optica, physica, qua Syderei Nuncii rumor de quatuor planetis a Galilaeo Galilaeo mathematico celeberrimo recens perspicilli cuiusdam ope conspectis, vanus redditur. Venetiis: apud Petrum Mariam Bertanum.

Wróblewski Andrzej K. 2009. Historia fizyki. Warszawa: PWN.

Ruch Filozoficzny

Downloads

  • pdf (Język Polski)

Published

2025-11-03

How to Cite

1.
PIETRZAK, Zbigniew. Selected Episodes from the History of Modern Natural Science as Illustrations of the Diversity of Argumentation in Scientific Discourse and Its Philosophical Significance for the Freedom of Science. Ruch Filozoficzny. Online. 3 November 2025. Vol. 81, no. 2, pp. 54-72. [Accessed 27 February 2026]. DOI 10.12775/RF.2025.014.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 81 No. 2 (2025)

Section

The significance of the Enlightenment philosophy in European culture.

License

Copyright (c) 2025 Zbigniew Pietrzak

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 145
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • English
  • Język Polski

Tags

Search using one of provided tags:

Galileo, Francesco Sizi, epistemic frames of reference, empirical evidence, discourse, confrontation, freedom of science
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop