Mieczysław Wallis as a Representative of the Analytic Orientation in Aesthetics
Keywords
Mieczysław Wallis, Lvov-Warsaw School, Polish aesthetics of the 20th century, analytical trendAbstract
The article examines the substantive grounds for considering Mieczysław Wallis a representative of the analytic trend in aesthetics. Although analytic-logical philosophy developed primarily in the United States and England, similar tendencies also emerged in twentieth-century Polish aesthetics, especially within the Lvov–Warsaw School. Educated at the University of Warsaw by leading representatives of Kazimierz Twardowski’s School, Wallis adopted many of its methodological and meta-scientific principles. As a second-generation member of the School, he emphasized logical correctness, terminological precision, and clear conceptual classifications, employing semantic and problem analysis. He supported his theories with extensive empirical material – historical, social, artistic, and cultural – referring both to works of art, literature, and architecture and to objects and phenomena of everyday life. He also shared the School’s anti-irrationalist orientation, rejecting speculative, a priori, metaphysical, mystical, and intuitionist approaches, as well as essayistic and poetic-metaphorical forms of aesthetic reflection. Instead, he sought to formulate his ideas in a clear, precise, and scientific language. In this way, Wallis laid the foundations for important analyses of key aesthetic categories, including aesthetic values, experiences, objects, and judgments. He also conducted detailed studies of the specificity, function, and reception of works of art, addressing such issues as their semantic elements, the creative process, and the representation of the artist’s mental states and dispositions.
References
Białostocki Jan. 1983. „Wspomnienie pośmiertne. Mieczysław Wallis 1875–1975. (Przemówienie wygłoszone nad grobem w dniu 30 października 1975 r.)”. W: Mieczysław Wallis, Sztuki i znaki. Pisma semiotyczne, 335–339. Warszawa: PIW.
Bogusz Ewa D. 2005–2006. „Antyesencjalizm w estetyce analitycznej”. Estetyka i Krytyka 9/10: 38–48.
Czeżowski Tadeusz. 1969. „O metodzie opisu analitycznego”. W: Tadeusz Czeżowski, Odczyty filozoficzne, 136–142. Toruń: Wydawnictwo Naukowe w Toruniu .
Dziemidok Bohdan. 1980. Teoria przeżyć i wartości estetycznych w polskiej estetyce dwudziestolecia międzywojennego. Warszawa: PWN.
Elzenberg Henryk. 1999. „Estetyka jako dyscyplina wartościująca”. W: Henryk Elzenberg, Pisma estetyczne, 53–68. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Elzenberg Henryk. 2002. Kłopot z istnieniem. Aforyzmy w porządku czasu. Toruń: Wydawnictwo UMK.
Furman Marcin. 2013. „Obowiązywanie jako wyraz deontologizacji wiedzy w koncepcji Lotzego i Windelbanda”. Idea. Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych 25: 69–92.
Gadacz Tadeusz. 2009. Historia filozofii XX wieku. Nurty, t. 2. Kraków: Znak.
Gołaszewska Maria. 1984. Zarys estetyki. Problematyka, metody, teorie. Warszawa: PWN.
Horecka Aleksandra. 2007. „Przedmiot estetyki, jej zadania, metoda i miejsce pośród nauk w Szkole Lwowsko-Warszawskiej”. Filozofia Nauki 3: 41–65.
Horecka Aleksandra. 2011. „O pojęciu wartości estetycznej w dziełach przedstawicieli Szkoły Lwowsko-Warszawskiej”. Przegląd Filozoficzny – Nowa Seria 20(3/79): 193–208.
Hostyński Lesław. 1999. Układacz tablic wartości. Lublin: Wydawnictwo UMCS.
Jadczak Ryszard. 1989. „Seminarium filozoficzne Kazimierza Twardowskiego”. Edukacja Filozoficzna 9: 409–415.
Jadczak Ryszard. 1995. Powstanie filozofii analitycznej w Polsce. (Noty bibliograficzne). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Kazimierska-Jerzyk Wioletta. 2020. „Język krytyki artystycznej a pojęcia estetyki Mieczysława Wallisa”. Folia Philosophica. Ethica – Aesthetica – Practica 35: 31–57.
Łukasiewicz Jan. 1961. „Analiza i konstrukcja pojęcia przyczyny”. W: Jan Łukasiewicz, Z zagadnień logiki i filozofii. Pisma wybrane. Warszawa: PWN.
Morawski Stefan. 1992. Główne nurty estetyki XX wieku: zarys syntetyczny. Wrocław: Wiedza o Kulturze.
Noras Andrzej J. 2012. Historia neokantyzmu. Katowice: Wydawnictwo UŚ.
Pelc Jerzy. 1977. „Wspomnienia pozgonne o Mieczysławie Wallisie i Tadeuszu Wójciku”. Studia Semiotyczne 7: 5–12.
Pękala Teresa. 1997. Estetyka otwarta Mieczysława Wallisa. Warszawa: Instytut Kultury.
Pękala Teresa. 2004. „Świat jako przedmiot estetyczny”. W: Mieczysław Wallis, Wybór pism estetycznych, IX–CVIII. Kraków: Universitas.
Przybysz Piotr. 2010. Filozofia sztuki Stefana Morawskiego. Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
Rosner Katarzyna. 1975. „Poglądy estetyczne Mieczysława Wallisa”. W: Studia z dziejów estetyki polskiej 1918–1939, red. Sław Krzemień-Ojak, Witold Kalinowski, 157–188. Warszawa: PWN.
Skoczyński Jan, Jan Woleński. 2010. Historia filozofii polskiej. Kraków: WAM.
Twardowski Kazimierz. 1992. „Autobiografia filozoficzna”. Przegląd Filozoficzny 1(1): 19–33.
Wallis (Walfisz) Mieczysław. 1922. „Obrona humanistyki w metodologii współczesnej”. Przegląd Filozoficzny 25(1): 95–142.
Wallis Mieczysław. 1968. „O przedmiotach pięknych i ślicznych (1932)”. W: Mieczysław Wallis, Przeżycie i wartość: pisma z estetyki nauki o sztuce 1931–1949, 270–284. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Wallis Mieczysław. 1968. „O świecie przedmiotów estetycznych (1931)”. W: Mieczysław Wallis, Przeżycie i wartość: pisma z estetyki nauki o sztuce 1931–1949, 244–260. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Wallis Mieczysław. 1968. „O zdaniach estetycznych (1932)”. W: Mieczysław Wallis, Przeżycie i wartość: pisma z estetyki nauki o sztuce 1931–1949, 31–53. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Wallis Mieczysław. 1968. „Sztuka z punktu widzenia semantycznego – nowa metoda estetyki”. W: Mieczysław Wallis, Przeżycie i wartość: pisma z estetyki nauki o sztuce 1931–1949, 182–184. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Wallis Mieczysław. 1968. „Wstęp”. W: Mieczysław Wallis, Przeżycie i wartość: pisma z estetyki nauki o sztuce 1931–1949, 7–28. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Wallis Mieczysław. 1968. „Wyraz i życie psychiczne. O rozumieniu dzieł sztuki przedstawiających przedmioty psychiczne (1939)”. W: Mieczysław Wallis, Przeżycie i wartość: pisma z estetyki nauki o sztuce 1931–1949, 106–181. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Wallis Mieczysław. 1983. Sztuki i znaki. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Woleński Jan. 1985. Filozoficzna Szkoła Lwowsko-Warszawska. Warszawa: PWN.
Pozycje autorskie usunięte do anonimowej recenzjiProszę wprowadzić:
Zegzuła-Nowak Joanna. 2025. Biografia intelektualna Mieczysława Wallisa w świetle inspiracji filozoficznych”, Studia z Historii Filozofii 16 (3): 161-185
Zegzuła-Nowak Joanna. 2014. „Jan Łukasiewicz jako nauczyciel, mentor i inspirator twórczej aktywności Mieczysława Wallisa”, Studia z Historii Filozofii 2 (9): 69-90.
Zegzuła-Nowak Joanna. 2016. „Mieczysław Wallis i Henryk Elzenberg o sztuce i moralności (na podstawie korespondencji wzajemnej)”. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.
Zegzuła-Nowak Joanna. 2017. „Mieczysław Wallis jako recenzent i inspirator twórczej aktywności H. Elzenberga”. Przegląd Filozoficzny - Nowa Seria, 4 (104): 177-190.
Zegzuła-Nowak Joanna. 2014. Mieczysław Wallis i jego związki z filozofią w świetle nieznanych źródeł archiwalnych”, Studia z Filozofii Polskiej. t. 9: 212-213.
Zegzuła-Nowak Joanna. 2014. O ewolucji zainteresowań naukowych Mieczysława Wallisa”, Edukacja Filozoficzna 57 (2014): 99-112.
Materiały archiwalne
Zbiory Specjalne: Materiały Archiwalne Mieczysława Wallisa Archiwum Połączonych Bibliotek WF UW, IFiS PAN i PTF w Warszawie:
Wallis Mieczysław. Chronologia. Moje życie – w układzie chronologicznym. Uwagi syntetyczne – dzieje zainteresowań intelektualnych, stosunek do życia i śmierci. Moje drogi do filozofii. Teczka Rps 10, T. I.
Wallis Mieczysław. Dzienniki. Teczka Rps 9.
Wallis Mieczysław. Notatki do seminariów i odczytów z estetyki z lat 1962–1971. Teczka Rps 23, T. II.
Wallis Mieczysław. Rodzina. Teczka Rps 10, T. II.
Wallis Mieczysław. Uniwersytet Warszawski 1916–1921. Teczka Rps 10, T. IX.
Wallis Mieczysław. Wspomnienia. Heidelberg 1913–1914. Teczka Rps 10, T. VI.
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 Joanna Dorota Zegzuła-Nowak

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 0
Number of citations: 0