Prostytucja kobiet – świadomy wybór drogi życiowej czy przymus ekonomiczny

Abstrakt

Etiologia zachowań nierządnych jest problemem wielozakresowym. Nie sposób wyjaśnić uwarunkowań prostytucji odwołując się jedynie do koncepcji monokauzalnych. W dotychczasowych, tradycyjnych ujęciach etiologicznych dominuje podejście symultaniczne wskazujące na powiązane ze sobą układy czynników zawierających się w środowiskach wychowawczych, wynikających z kondycji ekonomicznej jak i zmian kulturowych, które modyfikują podejście do sfery obyczajowości, seksualności, moralności. Jednak zmieniający się obraz współczesnej prostytucji wymaga poszukiwania także innych czynników warunkujących to zjawisko, a znajdujących niejako poza tradycyjnymi obszarami eksploracji. Uwzględniając fakt, że prostytucja powiązana z patologią środowisk rodzinnych i autentycznym ubóstwem stanowi margines zjawiska, zainteresowanie badawcze skierowano na sferę temperamentuczłowieka, a w szczególności na potrzeby stymulacyjne.
Cel i metoda: Głównym celem opracowania była analiza zróżnicowanych czynników,jakie towarzyszyć mogą podejmowaniu decyzji o uprawianiu prostytucji, a także wskazaniemożliwości przeciwdziałania zjawisku. Dla uzyskania pełnego obrazu sytuacji życiowej omówiono także wybrane elementy profilu osobowościowego oraz poziom reaktywności. W badaniachwykorzystano metodę przeszukiwania źródeł wtórnych.
Rezultaty: W opracowaniu przedstawiono trzy stanowiska prezentujące zróżnicowanepoglądy na etiologię prostytucji. Pierwsze z nich odwołuje się do tradycyjnego układu czynnikówwarunkujących zjawisko prostytucji zawierających się w przede wszystkim w środowiskach wychowawczych oraz w warunkach kulturowych. Multikauzalne syndromy czynników warunkujących prostytucję obejmują głównie przejawy patologii rodziny, dysfunkcjonalności rodzin, obiektywne ubóstwo lub subiektywne poczucie niedostatku, a także silnie stymulujące, choć w niektórych przypadkach demoralizujące, wpływy środowisk rówieśniczych i oddziaływania mass mediów kreujących konsumpcyjny styl życia. Ostatnia kategoria czynników w sposób szczególny wpływać może na postawy i zachowania młodych ludzi akceptujących nieograniczony konsumpcjonizm. W tej części opracowania przywołano wyniki badań reprezentujące model multikauzalny, m.in. badania: J. Kurzępy, M. Kowalczyk-Jamnickiej, J. Moczydłowskiej. Druga omówiona perspektywa etiologiczna odwołuje się do ujęcia psychoseksualnego, w którym wskazuje się na rolę specyficznych cech osobowości oraz doświadczeń seksualnych jako czynników predestynujących do uprawiania nierządu. Zwolennicy tej perspektywy wskazują na niezależność czynników psychoseksualnych od zmieniających się warunków społeczno-ekonomicznych, dzięki temu nabierają one cech uniwersalnych. Dla poparcia tego stanowiska przytoczono badania J. Sztobryn Giercuszkiewicz, J. Pabian i Z. Izdebskiego. W ujęciu psychoseksualnym podkreśla się rolę traumatycznych doświadczeń seksualnych i zaburzonych cech osobowości kobiet prostytuujących się, które to czynniki mogą ze sobą korelować. Ostatnim zaprezentowanym stanowiskiem jest ujęcie stymulacyjne. Stanowi ono alternatywę etiologiczną dla wcześniejszych tradycyjnych ujęć. Kładzie się w nim nacisk na zróżnicowane zapotrzebowanie na stymulację ludzi, co powoduje, że niektóre osoby oczekują silnych bodźców, które utrzymują ich stan pobudzenia na wysokim poziomie. Z tego względu osoby te są bardziej skłonne do podejmowania ryzykownych zachowań, do których zaliczyć można także uprawianie nierządu. Ujęcie stymulacyjne pozwala na wyjaśnienie przyczyn uprawiania prostytucji przez osoby, które nie wywodzą się ze środowisk niewydolnych wychowawczo, a gratyfikacje materialne uzyskiwane w trakcie uprawiania nierządu nie są jedynym czynnikiem inspirującym. Opracowanie kończy omówienie możliwości podejmowania oddziaływań profilaktycznych, które uwzględniać powinny zachodzące zmiany kulturowe i społeczne oraz wychodzić poza tradycyjne schematy związane z restrukturyzacją środowisk spatologizowanych.