Pieniądz cyfrowy banku centralnego: motywacje i doświadczenia aktualnych emitentów
DOI:
https://doi.org/10.12775/PBPS.2024.015Słowa kluczowe
pieniądz cyfrowy banku centralnego, system płatniczy, inkluzja finansowa, sektor bankowyAbstrakt
Pieniądz cyfrowy banku centralnego to nowa forma pieniądza będąca bezpośrednim zobowiązaniem banku centralnego, dająca szansę na stworzenie nowego systemu płatności elektronicznych. Został on dotychczas wyemitowany w trzech krajach: Bahamach, Nigerii i Jamajce, a bank centralny Zimbabwe wprowadził cyfrowy token zabezpieczony złotem. Badanie ma na celu przedstawienie motywacji i doświadczeń krajów, które dotychczas z sukcesem zakończyły swoje projekty. Pozwoli to na identyfikacje potencjalnych korzyści, które mogą zostać osiągnięte dzięki wdrażaniu pieniądza cyfrowego przez kolejne banki centralne. Aktualni emitenci kierowali byli motywowani przede wszystkim: wzrostem inkluzji finansowej, zwiększeniem efektywności i bezpieczeństwa krajowego systemu płatności czy obniżeniem kosztu obiegu gotówki. Dotychczasowe stuki opisywanych projektów są umiarkowane, co wynika między innymi z krótkiego okresu emisji oraz braku możliwości płatności offline.
Bibliografia
Ahmad A.H., Green C., Jiang F., Mobile money, financial inclusion and development: A review with reference to African experience, “Journal of Eco-nomic Surveys” 2020, nr 34(4), s. 753–792, DOI: https://doi.org/10.1111/joes.12372.
Alonso S.L.N., Fernández M.Á.E., Bas D.S., Kaczmarek J., Reasons fostering or discouraging the implementation of Central Bank-Backed Digital Currency: A review, “Economies” 2020, nr 8(2), s. 41, DOI: https://doi.org/10.3390/economies8020041.
Auer R., Frost J., Gambacorta L., Monnet C., Rice T., Shin H.S., Central Bank Digital Currencies: Motives, economic implications, and the research frontier, “Annual Review of Economics” 2022, 14(1), s. 697–721, DOI: https://doi.org/10.1146/annurev-economics-051420-020324.
Auer R., Haene P., Holden H., Multi-CBDC arrangements and the future of cross-border payments, “BIS Papers 2021”, Nr 115, https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap115.pdf.
Branch S., Ward L., Wright A., The Evolution of SandDollar, “Intereconomics” 2023, nr 58(4), s. 178–184, https://doi.org/10.2478/ie-2023-0038.
Chukwuere J.E., The eNaira—Opportunities and challenges, “Journal of Emerging Technologies” 2021, nr 1(1), 72–77, DOI: https://doi.org/10.57040/jet.v1i1.92.
Cipollone P., Digital euro: The future of money. The interplay between tax and financial regulations in a new digital environment, Rzym, 7 kwietnia 2025 r., https://www.ecb.europa.eu/press/key/date/2025/html/ecb.sp250407~669a52e2.en.pdf.
Di Iorio A., Kosse A., Mattei I., Embracing diversity, advancing together – results of the 2023 BIS survey on central bank digital currencies and crypto “BIS Papers” 2024, nr 147, https://www.bis.org/publ/bppdf/bispap147.htm.
Dowd K., So far, Central Bank Digital Currencies have failed, “Economic Af-fairs” 2024, nr 44(1), s. 71–94, DOI: https://doi.org/10.1111/ecaf.12621.
Foster K., Blakstad S., Gazi S., Bos M., Digital Currencies and CBDC impacts on Least Developed Countries (LDCs), “Dialogue on Global Digital Finance Governance”, https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.3871301.
Franiak A., Cyfrowe waluty banków centralnych – wyzwania i podejścia do ich emisji w wybranych jurysdykcjach, „Academic Review of Business and Economics” 2023, nr 5(2), s. 80–97, https://doi.org/10.22367/arbe.2023.05.05.
Golacik K., Bitcoin: An alternative to fiat money? A post-Keynesian perspective, “Catallaxy” 2024, nr 9(1), s. 17–26, DOI: https://doi.org/10.24136/cxy.2024.002.
Ikechukwu N.C., eNaira: 3 years after, Nigerians yet to embrace digital curren-cy, Within Nigeria, 2 grudnia 2024 r., https://www.withinnigeria.com/2024/12/02/enaira-3-years-after-nigerians-yet-to-embrace-digital-currency/.
Imam P.A., De-dollarization in Zimbabwe: What lessons can be learnedfrom other sub-Saharan countries?, “International Journal of Finance & Eco-nomics” 2022, nr 27(1), s. 770–801, https://doi.org/10.1002/ijfe.2177.
Iwańczuk-Kaliska A., Pieniądz cyfrowy banków centralnych – Wnioski z analizy wybranych koncepcji, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2018, nr 531, s. 180–189, https://doi.org/10.15611/pn.2018.531.16.
Jack W., Suri T., Mobile Money: The Economics of M-PESA, “NBER Working Paper Series” of National Bureau of Economic Research 2011, nr 16721, DOI: https://doi.org/10.3386/w16721.
Karpiuk-Wawryszuk N., Uwarunkowania prawne emisji cyfrowego pieniądza banku centralnego w świetle raportów banków centralnych europejskich państw stojących u progu jego wdrożenia, „Ius et Administratio” 2023, nr 51(2), s. 75–93, DOI: https://doi.org/10.15584/iuseta.2023.2.6.
Leibbrandt G., de Teran N., The pay off: How changing the way we pay changes everything, Elliott & Thompson 2022.
Lukić V., Popović S., Janković I., The need and the challenges of the introduction of Central Bank Digital Currencies, “Proceedings of the Faculty of Economics in East Sarajevo” 2023, nr 12(26), s. 57–69, https://doi.org/10.7251/ZREFIS2326057L.
Łaszewski A.L., Analysis of the process of adoption of CBDC by selected central banks and discussion of opportunities and threats related to this technolo-gy, “Research on Enterprise in Modern Economy – theory and practice” 2023, nr 36(1), s. 33–46, DOI: https://doi.org/10.19253/reme.2023.01.003.
Mshelia K., eNaira gets Boost by 4m Wallets – Emefiele, “CBN Update” 2023, nr 5(3), https://www.cbn.gov.ng/out/2023/ccd/cbn%20update%202023%20march%20edition.pdf.
Muthiora B.. Enabling mobile money policies in Kenya: Fostering a digital financial revolution, GSMA Mobile Money for the Unbanked 2015, https://comesabusinesscouncil.org/wp-content/uploads/2020/04/16-2015_MMU_Enabling-Mobile-Money-Policies-in-Kenya.pdf.
Ndlovu R., Francis O,. African nations turn to gold to protect against currency losses, Bloomberg, 24 lipca 2024 r.. https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-07-24/gold-xau-usd-price-rises-entice-african-nations-hedging-against-currency-woes.
Ndlovu R., Marawanyika G., Zimbabwe devalues ZiG as latest bid for stable currency founders, Bloomberg, 27 września 2024 r., https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-09-27/zimbabwe-said-to-devalue-gold-backed-zig-by-44-against-dollar.
Noll F., Observations from the retail CBDCs of the Caribbean, “Payments System Research Briefing”, Federal Reserve Bank of Kansas City 2024, https://www.kansascityfed.org/research/payments-system-research-briefings/observations-from-the-retail-cbdcs-of-the-caribbean/.
Obianwu C., Okwor K., Central Bank Digital Currencies: Analytical and Opera-tional Primer on the eNaira, “University of Cambridge Faculty of Law. Le-gal Studies Research Paper Series” 2023, nr 11, DOI: https://dx.doi.org/10.2139/ssrn.4288486.
Otitoju M.A., Sunday G.A., Abiola I.B., Abudu W.A., Impact of Currency Re-Design on Nigeria Economy 2022–2023, “International Journal of Social Science and Humanities Research” 2023, nr 11(3), s. 50–56, DOI: https://doi.org/10.5281/ZENODO.8202661.
Ozili P.K., Central bank digital currency research around the world: A review of literature, “Journal of Money Laundering Control” 2023, nr 26(2), s. 215–226, DOI: https://doi.org/10.1108/JMLC-11-2021-0126.
Patterson C., Gov’t provides incentives to boost JAM-DEX use, Jamaica Infor-mation Service, 9 marca 2023 r., https://jis.gov.jm/govt-provides-incentives-to-boost-jam-dex-use/.
Rangel N.T., A centralized cryptocurrency among decentralized cryptocurren-cies: An analysis on the viability of the Petro in Venezuela, “International Journal of Arts and Social Science” 2024, nr 7(5), s. 34–41, https://www.ijassjournal.com/2024/V7I5/41466639316.pdf.
Ree J., Nigeria’s eNaira, One year after, “International Monetary Fund Working Papers” 2023, nr 10, https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2023/05/16/Nigerias-eNaira-One-Year-After-533487.
Rose D., BOJ going all out for Jam-Dex success, Jamaica Observer, 17 stycznia 2024 r., https://www.jamaicaobserver.com/2024/01/17/boj-going-all-out-for-jam-dex-success/.
Rösl G., Seitz F., Uncertainty, politics, and crises: The case for cash, “Latin American Journal of Central Banking” 2024, nr 5(3), s. 100128, DOI: https://doi.org/10.1016/j.latcb.2024.100128.
Singh S., Gupta S., Kaur S., Sapra S., Kumar V., Sharma M., The quest for CBDC: Indentifying and prioritising the motivations for launching central bank digital currencies in emerging countries, “Quality & Quantity” 2023, nr 57(5), s. 4493–4508, DOI: https://doi.org/10.1007/s11135-022-01558-8.
Vasantkumar C., When the state tries to edit the dictionary … and fails: The return of the Zimbabwean dollar, “Economy and Society” 2022, nr 51(1), s. 71–94, https://doi.org/10.1080/03085147.2021.1968674.
Vasantkumar C., “Every dollar has its own problem”: Discrepant dollars and the social topography of fungibility in multi-currency era Zimbabwe (2009–2019), “Journal of Cultural Economy” 2023, nr 16(6), s. 829–851, DOI: https://doi.org/10.1080/17530350.2023.2191612.
Yeung M.A., Haynes N., Interview with the Central Bank of Jamaica and eCur-rency on CBDCs, 11 czerwca 2021 r.. https://thepaypers.com/interviews/interview-with-the-central-bank-of-jamaica-and-ecurrency-on-cbdcs--1249641.
Zaleska M., Kozińska M., Instytucjonalne i historyczne wymiary ewolucji form pieniądza [w:] K. Szarzec, B. Woźniak-Jęchorek (red.), Instytucjonalne i historyczne wymiary dyskusji o ekonomii i gospodarce, Wydawnictwo Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, Poznań 2024, DOI: https://doi.org/10.18559/978-83-8211-237-5/8.
Zhang Y., Central Bank Digital Currency development, challenges and future recommendations in global countries, “Highlights in Business, Economics and Management”, 2024, nr 24, s. 903–913, https://doi.org/10.54097/qfrv9x11.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Adam Jabczyński
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 321
Liczba cytowań: 0