Działalność niezależnych instytucji fiskalnych w Rzeczypospolitej Polskiej i Republice Czeskiej – studium prawnoporównawcze
DOI:
https://doi.org/10.12775/PBPS.2024.022Słowa kluczowe
rada fiskalna, nadzór fiskalny, reguły fiskalne, ramy budżetowe, finanse publiczneAbstrakt
Na podstawie ustawy z dnia 21 listopada 2024 r. o Radzie Fiskalnej, która była efektem implementacji założeń dyrektywy Rady 2011/85/UE z dnia 8 listopada 2011 r. w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich, przewidywane jest utworzenie niezależnej instytucji fiskalnej w Polsce. Rozpocznie ona swoją działalność od początku 2026 r., a więc w ostatecznym terminie na wprowadzenie przepisów unijnych dotyczących funkcjonowania tego typu jednostek w państwach członkowskich Unii Europejskiej. Co za tym idzie, Polska jest jednym krajem UE, który nie ma jeszcze takiego podmiotu. Jej główne zadania dotyczą przede wszystkim opiniowania projektów budżetu państwa poprzez m.in. ocenę prognoz makroekonomicznych czy też spójności i efektywności ram budżetowych, a także sprawdzanie zgodności ustawy budżetowej z krajowymi i unijnymi regułami fiskalnymi. Opracowanie zawiera tytułowe studium prawnoporównawcze rad fiskalnych w Polsce i w Czechach, przy czym uwzględnia ono stan prawny na dzień 24 października 2025 r. Celem tego artykułu jest podjęcie próby odpowiedzi na pytania odnośnie różnic pomiędzy polską a czeską wersją niezależnych instytucji fiskalnych, a także ocena potrzeby powstania tego typu instytucji dla prawidłowego funkcjonowania państwowego systemu fiskalnego.
Bibliografia
Alińska A., Rady fiskalne jako remedium na niestabilność sektora finansów publicznych, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2018, nr 521, s. 11–20.
Baran B., Reguła średniookresowego celu budżetowego w Unii Europejskiej, „Gospodarka Narodowa” 2013, nr 11–12, s. 23–47.
Dziemianowicz R., Kargol-Wasiluk A., Budlewska R., Rady fiskalne jako ele-ment koncepcji „fiscal governance” w państwach członkowskich Unii Eu-ropejskiej, „Institute of Economic Research Working Papers” 2015, No 129.
Franek S., Ewolucja zadań niezależnych instytucji fiskalnych w krajach Unii Europejskiej, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2018, nr 532, s. 126–134.
Gajda-Kantorowska M., Rady fiskalne jako innowacyjne instytucje budżetowe, „Nierówności Społeczne a Wzrost Gospodarczy” 2018, nr 54, s. 313–323.
Giżyński J., Europejska Rada Budżetowa jako organ uzupełniający narodowe rady fiskalne w krajach strefy euro, „Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu” 2016, nr 437, s. 156–166.
Gołębiowski G., Marchewka-Bartkowiak K., Niezależna instytucja (rada) fiskalna – międzynarodowe modele instytucjonalne. Wnioski dla Polski, „Analizy BAS” 2013, nr 2(91), s. 1–5.
Janikowski Ł., Romhányi B., Is a Fiscal Policy Council needed in Poland?, „Zeszyt mBank-CASE” 2018, nr 157, CASE – Fundacja Naukowa, Warszawa 2018.
Koziel M., Formy činnosti Národní rozpočtové rady [Forms of Activity of The Czech National Budget Council], „Acta Iuridica Olomucensia” 2022, nr 3, s. 15–24.
Krajewski P., Piłat K., Wpływ polityki fiskalnej na synchronizację cykli koniunk-turalnych w Polsce i strefie euro, „Bank i Kredyt” 2012, nr 3, s. 71–96.
Krzak M., Koncepcja Rady Polityki Fiskalnej w Polsce, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska” 2015, Sectio H Oeconomia, vol. XLIX, 2, s. 91–102.
Kuca G., Parlamentarna kontrola budżetu państwa jako mit o kontroli fiskalnej, „Studia Politologiczne” 2023, nr 69, s. 157–175.
Malinowska-Misiąg E., Nadzór fiskalny w Polsce i innych krajach Unii Europejskiej, „Studia BAS” 2016, nr 3(47), s. 105–126.
Marchewka-Bartkowiak K., Szpringer Z., Rady fiskalne – rozwiązania unijne i polskie, „INFOS: Zagadnienia społeczno-gospodarcze” 2025, nr 1(323), s. 1–4.
Moździerz A., Nierównowaga finansów publicznych, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2009.
Pest P., Czy Rada Dialogu Społecznego jest niezależną instytucją fiskalną?
O problemach transpozycji dyrektywy 2011/85/UE w sprawie wymogów dla ram budżetowych państw członkowskich [w:] A. Górnicz-Mulcahy, M. Lewandowicz-Machnikowska, A. Tomanek, M. Raczkowski, K. Stefański (red.), Pro opere perfecto gratias agimus. Księga jubileuszowa dedykowana Profesorowi Tadeuszowi Kuczyńskiemu, E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa, Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław 2022, s. 265–272.
Próchnicki L., Reguły fiskalne a stabilność fiskalna krajów Unii Europejskiej, „Studia i Prace Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania” 2013, nr 32, s. 27–50.
Serowaniec M., Independent Fiscal Institutions as a Part of European Traditions, “Bratislava Law Review” 2024, nr 8(1), s. 195–202.
Szymańska A., The Role and Importance of Independent Fiscal Institutions in Budgetary Frameworks: an Overview, „Studia Prawno-Ekonomiczne” 2019, nr 110, s. 287–312.
Wantoch-Rekowski J., Rada Fiskalna a Wieloletni Plan Finansowy Państwa na lata 2024–2027, „Prawo Budżetowe Państwa i Samorządu” 2024, nr 1(12), s. 39–50, DOI: 10.12775/PBPS.2024.003.
Zvonař A., Rozpočtová odpovědnost z pohledu Evropské unie, její porušení a soudní přezkum [Budgetary Responsibility from the Perspective of the European Union, Its Violation and Judicial Review], „Acta Universitatis Carolinae Iuridica” 2025, Vol. 71 No. 3, s. 133–147.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2025 Michał Zawada, Miłosz Kwiatkowski
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 14
Liczba cytowań: 0