Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • Register
  • Login
  • Language
    • Čeština
    • Deutsch
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Hrvatski
    • Italiano
    • Język Polski
    • Srpski
  • Menu
  • Home
  • Current
  • Archives
  • Announcements
  • About
    • About the Journal
    • Submissions
    • Editorial Team
    • Privacy Statement
    • Contact
  • Register
  • Login
  • Language:
  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski

Odrodzenie i Reformacja w Polsce

“According to the Age, the Time, and the Activities Choose His Guardians” – Children’s Courts of Selected Magnate Families from the Territory of the Seventeenth-Century Polish-Lithuanian Commonwealth
  • Home
  • /
  • “According to the Age, the Time, and the Activities Choose His Guardians” – Children’s Courts of Selected Magnate Families from the Territory of the Seventeenth-Century Polish-Lithuanian Commonwealth
  1. Home /
  2. Archives /
  3. Vol. 68 (2024) /
  4. Artykuły

“According to the Age, the Time, and the Activities Choose His Guardians” – Children’s Courts of Selected Magnate Families from the Territory of the Seventeenth-Century Polish-Lithuanian Commonwealth

Authors

  • Dorota Żołądź-Strzelczyk Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu https://orcid.org/0000-0002-4075-3002

DOI:

https://doi.org/10.12775/OiRwP.2024.05

Keywords

child, court, seventeenth century, care, education

Abstract

The article addresses issues related to children’s courts in the seventeenth century. Using preserved sources, it shows – on the example of selected families: Radziwiłł, Zamoyski, and Sobieski – the creation, organisation and functioning of children’s courts. Only a few courts created for the offspring of the wealthiest members of the nobility are well-documented. This raises the question of when to speak of establishing a children’s court, what criteria had to be met to speak of its existence, what functions such courts performed and what their structure was like. In this context, we can distinguish children’s courts by the child’s age, gender (boys’ and girls’ courts), and function (stationary courts of a caring nature, travelling courts associated with educational trips and school trips).

Author Biography

Dorota Żołądź-Strzelczyk, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dorota Żołądź-Strzelczyk – professor, historian of upbringing; head of the Department of the History of Culture and Education, Faculty of Educational Studies, Adam Mickiewicz University in Poznań, editor-in-chief of the History of Education Bulletin. Author of 250 publications, including seven authored and seven co-authored books and editions of old Polish sources. She has headed projects of the State Committee for Scientific Research, the National Science Centre, and the National Programme for the Development of Humanities projects. Scholarship holder of the DAAD, Historische Kommission zu Berlin, Lanckoroński Foundation. Interests: history of Old Polish education, history of childhood, education in Wielkopolska, educational journeys in the sixteenth–eighteenth centuries, educational instructions, children’s games and toys.

References

Źródła archiwalne

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie, Archiwum Warszawskie Radziwiłłów, dział V, sygn. 9878; dział XI, sygn. 37; Archiwum Zamoyskich, sygn. 43

Zakład Narodowy im. Ossolińskich we Wrocławiu, sygn. 1904/II, k. 21–25

Źródła drukowane

Gawarecki S., Diariusz drogi. Podróż Jana i Marka Sobieskich po Europie 1646–1648, oprac. i wstęp M. Kunicki-Goldfinger, Wilanów 2013

Informacyja ode mnie Krzysztofa Radziwiłła księcia na Birżach i Dubinkach, hetmana polnego Wielkiego Księstwa Litewskiego z strony dozoru i ćwiczenia syna mego Janusza dana słudze mojemu urodzonemu panu Adamowi Steckiewiczowi w Lubczu, w: Ojcowskie synom przestrogi. Instrukcje rodzicielskie (XVI–XVII w.), wstęp i oprac. D. Żołądź-Strzelczyk, M. E. Kowalczyk, Wrocław 2017, s. 198–206

Informacyja, według której syn mój książę Janusz Radziwiłł i słudzy przy nim będący tak w drodze, jako i na miejscu postępować sobie mają, w: Ojcowskie synom przestrogi. Instrukcje rodzicielskie (XVI–XVII w.), wstęp i oprac. D. Żołądź-Strzelczyk, M. E. Kowalczyk, Wrocław 2017, s. 207–233

Instrukcyja Jmć Pana Jakuba Sobieskiego, wojewody bełskiego, starosty krasnostawskiego, dana Jmć Panu Orchowskiemu, jako dyrektorowi Jmć Pana Marka, Jana Sobieskich, wojewodziców bełskich, gdy ich na studia do Krakowa oddawał, przez punkta pisana, w: Ojcowskie synom przestrogi. Instrukcje rodzicielskie (XVI–XVII w.), wstęp i oprac. D. Żołądź-Strzelczyk, M. E. Kowalczyk, Wrocław 2017, s. 285–311

Kodycyl do testamentu Jana Sariusza Zamoyskiego (1601), w: Testamenty Jana, Tomasza i Jana „Sobiepana” Zamoyskich, oprac. W. Kaczorowski, Opole 2007, s. 47–54

Pamiętniki Jana Duklana Ochockiego z pozostałych po nim rękopisów przepisane i wydane przez J.I. Kraszewskiego, t. 1, Wilno 1857

Radziwiłł B., Informacyja panom ekonomom córki mej w testamencie mianowanym, także pani hofmistrzyni, w: Ojcowskie synom przestrogi. Instrukcje rodzicielskie (XVI–XVII w.), wstęp i oprac. D. Żołądź-Strzelczyk, M. E. Kowalczyk, Wrocław 2017, s. 397–415

Radziwiłł M. K. zw. Sierotka, Admonitorium, w: Ojcowskie synom przestrogi. Instrukcje rodzicielskie (XVI–XVII w.), wstęp i oprac. D. Żołądź-Strzelczyk, M. E. Kowalczyk, Wrocław 2017, s. 77–89

Testament Krzysztofa Radziwiłła, hetmana polnego litewskiego, w: U. Augustyniak, Testamenty ewangelików reformowanych w Wielkim Księstwie Litewskim w XVI–XVIII wieku, Warszawa 2014, s. 166–182

Żurkowski S., Żywot Tomasza Zamoyskiego kanclerza w. kor., wyd. A. Batowski, Lwów 1860

Opracowania

Augustyniak U., Dwory kobiece i dziecięce w Wielkim Księstwie Litewskim w XVII wieku, „Mówią Wieki”, 4 (431), 1995, s. 11–14

Augustyniak U., Dwór i klientela Krzysztofa Radziwiłła (1585–1640), Warszawa 2001

Augustyniak U., Pozycja kobiet na ewangelickich dworach magnackich i szlacheckich w Wielkim Księstwie Litewskim w 1. poł. XVII w. na przykładzie Radziwiłłów birżańskich i ich klienteli, w: Dwór kobiecy w Rzeczypospolitej XVII i XVIII wieku, red. B. Popiołek, A. Penkała-Jastrzębska, K. Pyzel, Kraków 2021, s. 15–32

Augustyniak U., Wychowanie młodych Radziwiłłów na dworze birżańskim w XVII wieku, w: Od narodzin do wieku dojrzałego. Dzieci i młodzież w Polsce, cz. 1: Od średniowiecza do wieku XVIII, red. M. Dąbrowska, A. Klonder, Warszawa 2022, s. 129–148

Barycz H., Rzecz o studiach w Krakowie dwóch generacji Sobieskich, Kraków–Wrocław 1984

Bogucka M., The Court of Anna Jagiellon: Size, Structure and Functions, „Acta Poloniae Historica”, 2009, 99, s. 91–105

Chachaj M., Orszak magnata odbywającego podróż edukacyjną (wiek XVI– XVIII), w: Patron i dwór. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Warszawa 2006, s. 165–178

Chachaj M., Zagraniczna edukacja Radziwiłłów od początku XVI do połowy XVII wieku, Lublin 1995

Dwory magnackie w XVIII wieku. Rola i znaczenie kulturowe, red. T. Kostkiewiczowa, A. Roćko, Warszawa 2005

Dwór kobiecy w Rzeczypospolitej XVII i XVIII wieku, red. B. Popiołek, A. Penkała-Jastrzębska, K. Pyzel, Kraków 2021

Fabiani B., W kręgu Wazów. Ludzie i obyczaje, Warszawa 2014

Ferenc M., Dwór Zygmunta Augusta. Organizacja i ludzie, Kraków 1998

Jarczykowa M., Krzysztof II Radziwiłł (1585–1640) wobec zagadnień dydaktycznych i naukowych, w: Prace ofiarowane Adamowi W. Jaroszowi, red. B. Zyska, I. Socha, Katowice 1995, s. 136–148

Kowalczyk J., W kręgu kultury dworu Jana Zamoyskiego, Lublin 1980

Kowalczyk J., Wychowanie hetmanica Tomasza Zamoyskiego w świetle wydatków z lat 1605–1608, w: Od narodzin do wieku dojrzałego. Dzieci i młodzież w Polsce, cz. 1: Od średniowiecza do wieku XVIII, red. M. Dąbrowska, A. Klonder, Warszawa 2022, s. 115–128

Leitsch W., Das Leben am Hof König Sigismunds III. von Polen, Bd. 3, Wien 2009

Marchwińska A., Królewskie dwory żon Zygmunta Augusta. Organizacja i składy osobowe, Toruń 2008

Mączak A., Dwór w systemie władzy i kultury europejskiej XVI i XVII wieku. Przegląd najnowszych badań, w: Studia nad gospodarką społeczeństwem i rodziną w Europie późnofeudalnej, red. J. Topolski, Lublin 1987

Obtułowicz B., Guwernerzy XVI–XVII wieku w praktyce wychowawczej, literaturze pedagogicznej i obyczajowej, w: Wokół Wacława Potockiego. Studia i szkice staropolskie w 300 rocznicę śmierci poety, red. J. Malicki, D. Rott, Katowice 1997, s. 22–62

Patron i dwór. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku, red. E. Dubas-Urwanowicz, J. Urwanowicz, Warszawa 2007

Popiołek B., Dwór Jadwigi z Jabłonowskich Woroniczowej, kasztelanowej kijowskiej, jako przykład organizacji szlacheckiego dworu kobiecego w XVIII w., w: Dwór kobiecy w Rzeczypospolitej XVII i XVIII wieku, red. B. Popiołek, A. Penkała-Jastrzębska, K. Pyzel, Kraków 2021, s. 125–154

Popiołek B., Rytuały codzienności. Świat szlacheckiego dworu w osiemnastowiecznej Rzeczypospolitej, Wilanów 2022

Pośpiech A., Tygielski W., Społeczna rola dworu magnackiego XVII–XVIII wieku, „Przegląd Historyczny”, 69, 1978, 2, s. 215–237

Ragauskienė R., The Noblewoman’s Court in the Sixteenth-Century Grand Duchy of Lithuania, „Lithuanian Historical Studies”, 8, 2003, s. 27–60

Ragauskienė R., Śmierci nie udało się pokonać. Historia biologiczna książąt Radziwiłłów na Birżach i Dubinkach (koniec XV wieku – XVII wiek), Kraków 2020

Sawicki M., Dwór magnacki w Wielkim Księstwie Litewskim jako regionalne centrum społeczne w drugiej połowie XVII w., „Przegląd Wschodnioeuropejski”, 3, 2012, s. 13–27

Skrzypietz A., Królewscy synowie – Jakub, Aleksander i Konstanty, Katowice 2011

Tyszka P., W cieniu wielkiego kanclerza. Barbara z Tarnowskich Zamoyska, Warszawa 2015

Witusik A. A., Młodość Tomasza Zamoyskiego. O wychowaniu i karierze syna magnackiego w Polsce w pierwszej połowie XVII wieku, Lublin 1977

Witusik A. A., Peregrynacje zagraniczne Tomasza Zamoyskiego w latach 1615– 1617, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Filozoficzne i Humanistyczne”, 25, 1970, s. 29–47

Witusik A. A., Szymon Szymonowicz – „dyrektor nauk i inspektor” Tomasza Zamoyskiego, „Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. Sectio F, Nauki Humanistyczne”, 29, 1974, s. 69–84

Żołądź-Strzelczyk D., Dziecko w dawnej Polsce, Poznań 2003

Żołądź-Strzelczyk D., „Niemowność” – czyli początek życia człowieka. Opieka nad niemowlęciem i małym dzieckiem w Polsce w czasach nowożytnych, „Studia Gdańskie”, 28, 2011, s. 325–348

Żołądź-Strzelczyk D., O preceptorach i innych towarzyszach podróży, „Studia Edukacyjne”, 2, 1996, s. 77–89

Żołądź-Strzelczyk D., O przedsięwzięciu peregrynacyjej. Edukacyjne wojaże szlachty z Rzeczypospolitej w świetle instrukcji podróżnych, Wilanów 2020

Odrodzenie i Reformacja w Polsce

Downloads

  • PDF (Język Polski)

Published

2024-12-09

How to Cite

1.
ŻOŁĄDŹ-STRZELCZYK, Dorota. “According to the Age, the Time, and the Activities Choose His Guardians” – Children’s Courts of Selected Magnate Families from the Territory of the Seventeenth-Century Polish-Lithuanian Commonwealth. Odrodzenie i Reformacja w Polsce. Online. 9 December 2024. Vol. 68, pp. 131-161. [Accessed 8 February 2026]. DOI 10.12775/OiRwP.2024.05.
  • ISO 690
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

Issue

Vol. 68 (2024)

Section

Artykuły

License

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.

Stats

Number of views and downloads: 291
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • Browse Author Index
  • Issue archive

User

User

Current Issue

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

Information

  • For Readers
  • For Authors
  • For Librarians

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

Language

  • Čeština
  • Deutsch
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Język Polski
  • Srpski

Tags

Search using one of provided tags:

child, court, seventeenth century, care, education
Up

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop