https://apcz.umk.pl/OR/issue/feed Odrodzenie i Reformacja w Polsce 2021-01-02T21:10:41+01:00 Tomasz Wiślicz-Iwańczyk orwp@ihpan.edu.pl Open Journal Systems <span class="ff2 fc0 fs12 ">Czasopismo (rocznik) ukazuje się pod egidą Instytutu Historii PAN, a wydawane jest przez Wydawnictwo Naukowe Semper. Do 2011 roku ukazało się 55 numerów. Publikowane w periodyku artykuły dotyczą głównie renesansu polskiego i europejskiego oraz szeroko pojętej reformacji (od jej początków na ziemiach polskich po wiek XVII). Ponadto w czasopiśmie ukazują się tłumaczenia z języków klasycznych (głównie dzieł z okresu XV i XVI wieku), a także recenzje nowości wydawniczych, związanych tematycznie z profilem pisma.</span> https://apcz.umk.pl/OR/article/view/OiRwP.2020.02 „Podróżujemy dla własnej przyjemności...” – zapis podróży Daniela Naborowskiego z Montpellier do Awinionu 2021-01-02T21:10:37+01:00 Alicja Bielak alicjabielak@gmail.com <p>Artykuł omawia fragmenty bazylejskiego rękopisu, dziennika Thomasa Plattera Młodszego z jego podróży po Francji, w których został wspomniany Daniel Naborowski. Dokument rzuca nowe światło na biografię polskiego poety. Okazało się, że między Orleanem a Genewą Naborowski odwiedził na początku 1596 r. Montpellier, Nîmes i Awinion. Znaczenie źródła polega na tym, że Platter daje szczegółowy wgląd we wczesny okres życia poety z czasów studenckich, jeszcze przed zaciągnięciem się przezeń na służbę Radziwiłłów. Platter cytuje wręcz wypowiedzi Naborowskiego, który pełnił funkcję tłumacza młodych podróżnych podczas (czasem konfrontacyjnych) kontaktów z obcymi nacjami.</p> 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/OiRwP.2020.03 Niemieccy kupcy i czarownica w Krakowie w 1642 r. 2021-01-02T21:10:37+01:00 Waldemar Kowalski waldemar.kowalski@ujk.edu.pl <p>25 października 1642 r. krakowianin Adam Fister zdał relację miejscowemu wójtowi o magicznych rytuałach odprawianych na prośbę lubeckiego kupca Kaspra Bekmana przez czarownicę w ogrodzie szpitalnym za murami miejskimi, nieopodal Bramy Floriańskiej. Wzmiankowany w źródle szpital-przytułek sąsiadował z cmentarzem, którego groby odkryto w 1837 r. Połączono je wtedy bezpodstawnie z braćmi polskimi, a współczesnym świadectwem tej fałszywej tradycji jest ul. Ariańska. Faktycznie szpital i cmentarz należały do miejscowej gminy luterańskiej, jej członkami byli zaś zapewne wymienieni w źródle krakowscy kupcy.</p> 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/OiRwP.2020.04 Zbór ewangelicko-reformowany w Oksie (ok. 1566–1679) i jego pastorzy 2021-01-02T21:10:38+01:00 Kazimierz Bem kazimierz.bem@gmail.com <p>W siedemnastowiecznej Małopolsce wśród kalwińskich wspólnot ważną funkcję pełnił zbór w Oksie. Przez ponad sto lat (ok. 1566–1679) był nie tylko siedzibą zgromadzenia ewangelicko-reformowanego, ale także jednym z ważniejszych małopolskich ośrodków, ze szkołą, murowanym kościołem i jako miejsce obrad wielu synodów. Posługę pełniło tu kilku wybitnych pastorów, jak Franciszek Stankar Młodszy (1562–1621) i Jerzy Laetus (1609–ok. 1656), którzy sprawowali opiekę duchową nad rodziną patronów – Rejów – oraz mieszczanami ewangelikami. Artykuł systematyzuje losy tegoż zboru oraz koryguje pojawiające się na jego temat nieścisłości, w szczególności dotyczące okresu po 1660 r., przybliżając także okoliczności jego likwidacji w 1679 r.</p> 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/OiRwP.2020.05 Przyczynek do dziejów zborów ewangelicko-reformowanych w Piaskach Luterskich (Wielkich) koło Lublina i Tursku Wielkim oraz kontaktów między Jednotami Małopolską i Litewską na przełomie XVIII i XIX wieku 2021-01-02T21:10:38+01:00 Ewa Cherner ewa.cherner@gmail.com Kazimierz Bem kazimierz.bem@gmail.com <p>Niniejszy artykuł przedstawia nieznane dotychczas listy dotyczące obsadzenia zboru w Tursku Wielkim i ks. Jana Herowskiego (z 1798 i 1799 r.), a także zboru ewangelicko-reformowanego w Piaskach Luterskich (Wielkich) z 1806 r. oraz dwóch pastorów z nim związanych: Adama Huissona i Józefa Kühna. Korygują one i uzupełniają wiedzę o obu zborach i wspomnianych wyżej duchownych oraz ukazują kontakty między kalwińskimi Jednotami Małopolską i Litewską na przełomie XVIII i XIX w.</p> 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32653 Recenzje 2021-01-02T21:10:39+01:00 Urszula Augutyniak orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/OiRwP.2020.01 Z dziejów poetyckiej recepcji rycin do Tryumfów Petrarki: Mikołaj Rej, Maciej Stryjkowski, Stanisław Witkowski 2021-01-02T21:10:36+01:00 Radosław Grześkowiak radoslaw.grzeskowiak@ug.edu.pl <p>Artykuł dotyczy poetyckiej recepcji poświęconych <em>Tryumfom </em>Petrarki sześciu drzeworytów autorstwa Hansa Brosamera, którymi dysponował drukarz Maciej Wirzbięta. Mikołaj Rej napisał na ich temat cykl epigramatów włączony do drugiego wydania <em>Źwierzyńca </em>z 1574 r. Sceny ukazane na drzeworytach wykorzystał do sformułowania we fraszkach ogólnych zaleceń moralnych. Na należącą do cyklu grafikę z tryumfem Sławy epigramaty napisali też Maciej Stryjkowski (1574) i Stanisław Witkowski (1609). Obaj autorzy przedstawili udaną interpretację ryciny i jej poszczególnych elementów. Wspólna graficzna inspiracja pozwala porównać wrażliwość i warsztat trzech staropolskich poetów.</p> 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32656 Wykaz skrótów 2021-01-02T21:10:40+01:00 Urszula Augutyniak orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32657 Zasady przygotowywania tekstów do rocznika „Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, wydawanego przez Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN 2021-01-02T21:10:40+01:00 Urszula Augutyniak orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32658 Basic citation formats for footnotes/endnotes of English-language texts to be published in Odrodzenie i Reformacja w Polsce 2021-01-02T21:10:40+01:00 Urszula Augutyniak orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32659 Lista recenzentów 2021-01-02T21:10:40+01:00 Urszula Augutyniak orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32654 Irena Backus (1950–2019) 2021-01-02T21:10:39+01:00 Valentina Lepri orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/32655 Lech Tadeusz Szczucki (1933–2019) 2021-01-02T21:10:39+01:00 Juliusz Domański orwp@ihpan.edu.pl 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce https://apcz.umk.pl/OR/article/view/OiRwP.2020.06 Casus „Gutfora”, czyli o polskich zwolennikach wczesnej reformacji i ich procesach. Uwagi źródłoznawcze w związku z książką Natalii Nowakowskiej o królu Zygmuncie Starym i Marcinie Lutrze 2021-01-02T21:10:38+01:00 Paweł Kras palks@kul.pl <p>Artykuł podejmuje polemikę z wynikami badań na temat zwolenników reformacji luterańskiej w monarchii Zygmunta Starego, które zostały przedstawione w opublikowanym w 2018 r. studium Natalii Nowakowskiej. Zdaniem autora kwerenda została przeprowadzona w sposób selektywny, a niektóre odczyty łacińskich źródeł i ich interpretacja budzą zastrzeżenia, o czym świadczy m.in. sprawa krakowskiego złotnika Macieja Bochslera (Guthslara) rozpatrywana w grudniu 1532 r. i odnotowana wraz z kilkunastoma innymi procesami o luteranizm w krakowskiej księdze biskupiej o sygnaturze AEp 2. Przeanalizowane przez brytyjską uczoną źródła nie zmieniają zasadniczo ocen o słabym oddziaływaniu idei Marcina Lutra na społeczeństwo polskie w latach dwudziestych i trzydziestych XVI w., z wyjątkiem miast pruskich i elitarnych grup mieszczan pochodzenia niemieckiego działających w Małopolsce (Kraków) i Wielkopolsce (Poznań).</p> 2021-01-01T00:00:00+01:00 Prawa autorskie (c) 2021 Odrodzenie i Reformacja w Polsce