Chronopraktyki kobiecości: afekt, ciało i dyskurs czasu w polskiej prasie kobiecej przełomu tysiąclecia

Résumé

Artykuł analizuje sposoby organizowania doświadczenia czasu poprzez praktyki troski o ciało obecne w polskiej prasie kobiecej przełomu tysiąclecia. Punktem wyjścia jest kategoria chronopraktyk, odnosząca się do społecznie wytwarzanych rytmów organizujących codzienne praktyki pielęgnacyjne. Analizie poddano reklamy i wybrane materiały promocyjne opublikowane w latach 2000–2004 w magazynach adresowanych przede wszystkim do kobiet klasy średniej i aspirującej. Łącząc perspektywę antropologii ciała, studiów nad afektem oraz badań nad temporalnością (Ahmed 2004; Adam 2013, pokazuję, że reklamy nie tylko promowały produkty, lecz także współtworzyły temporalne porządki codzienności, wyznaczając rytmy pielęgnacji, sezonowych metamorfoz i praktyk przeciwstarzeniowych Afekty – przede wszystkim lęk, nadzieja i obietnica kontroli nad przyszłością – organizowały relację kobiet zarówno z własnym ciałem, jak i z czasem, podporządkowując teraźniejsze działania antycypacji przyszłych zagrożeń. Analizowany materiał ukazuje moment kształtowania się nowych temporalnych reżimów troski o ciało w warunkach postsocjalistycznej transformacji i rozwoju kultury konsumpcyjnej. Prasa kobieca jawi się jako ważne miejsce wytwarzania afektywnych i temporalnych norm wpisujących kobiecość w neoliberalne projekty samodoskonalenia.