(Nie)widzialny połóg. Doświadczenia kobiet w Polsce
DOI :
https://doi.org/10.12775/LSE.2026.65.09Mots-clés
połóg, społeczna transmisja wiedzy, doświadczenie poporodowe, kobieta, (nie)widzialnośćRésumé
Artykuł poświęcony jest doświadczeniom połogowym kobiet w Polsce. Punktem wyjścia analizy jest refleksja autoetnograficzna autorki, rozwijana następnie w oparciu o badania jakościowe realizowane w latach 2024–2025 wraz ze studentkami i studentami etnologii i antropologii kulturowej Uniwersytetu Łódzkiego. Materiał badawczy obejmuje sto dwadzieścia opowieści poporodowych. Celem artykułu jest ukazanie połogu jako doświadczenia słabo obecnego w społecznej dystrybucji wiedzy oraz wskazanie na stopniowe przełamywanie milczenia wokół niego. W perspektywie fenomenologicznej, inspirowanej koncepcją Alfreda Schütza, autorka analizuje mechanizmy przekazywania wiedzy potocznej dotyczącej połogu oraz ich wpływ na przeżycia własne kobiet w tym okresie. Analiza narracji pokazuje, że matki często rozpoczynają połóg bez wcześniejszych punktów odniesienia pozwalających interpretować własne doświadczenia. Współcześnie jednak można zaobserwować stopniowy wzrost jego społecznej widzialności oraz rozwój nowych form wymiany doświadczeń między kobietami. Autorka szczególną uwagę poświęca transmisji międzypokoleniowej, rówieśniczej oraz dyskursowi medycznemu.
Références
Berger, P.L., Luckmann, T. (1983). Społeczne tworzenie rzeczywistości (przeł. J. Niżnik). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Biegeleisen, H. (1927). Matka i dziecko w obrzędach, wierzeniach i zwyczajach ludu polskiego. Lwów: Towarzystwo Wydawnicze “ATENEUM”.
Bystroń, J.S. (1916). Słowiańskie obrzędy rodzinne. Obrzędy związane z narodzeniem dziecka. Kraków: Akademia Umiejętności.
Desperak, I. (2013). Płeć zmiany. Zjawisko transformacji w Polsce z perspektywy gender. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Doroszewska, A. (2016). Opieka okołoporodowa w Polsce po transformacji ustrojowej – między medykalizacją a demedykalizacją? Annales Universitatis Mariae Curie-Sklodowska, sectio I: Philosophia-Sociologia, 41(2), 47–59.
Dudenhausen, J.W., Pschyrembel, W., Obladen, M. (2010). Położnictwo praktyczne i operacje położnicze (przeł. K. Powolny). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Glaser, B.G., Strauss, A.L. (2009). Odkrywanie teorii ugruntowanej: strategie badania jakościowego (przeł. M. Gorzko). Kraków: Zakład Wydawniczy “NOMOS”.
Kafar, M. (2011). Wprowadzenie. W: M. Kafar (red), Biografie naukowe. Perspektywa transdyscyplinarna. „Perspektywy Biograficzne”. T. 1. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/7525–639-0.01
Kołacz-Kordzińska, Z. (2023). Połóg. Pierwszy rok życia rodzica. Szczecin: Natuli.
Kołodziejczyk, B. (2014). Poród. W: M. Rudaś-Grodzka, K. Nadana-Sokołowska, A. Mrozik, K. Szczuka, K. Czeczot, B. Smoleń, A. Nasiłowska, E. Serafin, A. Wróbel (red.), Encyklopedia gender. Płeć w kulturze (s. 400–404). Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Komsta, M. (2021). Czwarty trymestr. Warszawa: Wydawnictwo Wymagające.
Kościańska, A. (2014). Tabu. W: M. Rudaś-Grodzka, K. Nadana-Sokołowska, A. Mrozik, K. Szczuka, K. Czeczot, B. Smoleń, A. Nasiłowska, E. Serafin, A. Wróbel (red.), Encyklopedia gender. Płeć w kulturze (s. 529–530). Warszawa: Wydawnictwo Czarna Owca.
Kuśmierska, V. (2022). Sztuka połogu. Twoja otulająca przestrzeń. Uszczyn: Otulić Mamę.
Kwaśniewicz, K. (1981). Zwyczaje i obrzędy rodzinne. W: M. Biernacka, M. Frankowska, W. Paprocka (red.), Etnografia Polski. Przemiany kultury ludowej. T. 2 (s. 89–126). Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź: Zakład Narodowy Imienia Ossolińskich, Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk.
Lesińska-Sawicka, M. (2008). Późne macierzyństwo. Studium socjomedyczne. Kraków: Zakład Wydawniczy “NOMOS”.
Łaska-Formejster, A., Adamczyk, P., Muzioł Vidal, A. (2020). Humanizacja opieki okołoporodowej warunkiem zdrowego społeczeństwa. Standardy a rzeczywistość na przykładzie Polski i Chile. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Nowakowski, M. (2015). Medykalizacja i demedykalizacja. Zdrowie i choroba w czasach kapitalizmu zdeorganizowanego. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Olcoń-Kubicka, M. (2009). Indywidualizacja a nowe formy wspólnotowości. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe SCHOLAR.
Okrój, A. (2017a). Świadomość ciała kobiet w ciąży, porodzie oraz okresie połogu w narracji położnych. Miscellanea Anthropologica et Sociologica, 18(3), 159–175.
Okrój, A. (2017b). Nic o nas (z nami czy) bez nas – narracja dotycząca cielesności podczas porodu oraz połogu w domach rodzinnych oraz przestrzeni publicznej. Miscellanea Anthropologica et Sociologica, 18(4), 161–177.
Raphael, D. (1973). The Tender Gift: Breastfeeding. Englewood Cliffs: Prentice-Hall.
Ronin-Walknowska, E. (2020). Połóg. W: G.H. Bręborowicz (red.), Położnictwo i Ginekologia. T. 1 (s. 571–586). Warszawa: Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
Schütz, A. (1984). Potoczna i naukowa interpretacja ludzkiego działania. W: E. Mokrzycki (red.), Kryzys i schizma. Antyscientystyczne tendencje w socjologii współczesnej (s. 137–192). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy.
Schütz, A. (2008). O wielości światów. Szkice z socjologii fenomenologicznej (przeł. B. Jabłońska). Kraków: Zakład Wydawniczy “NOMOS”.
Toporska, A. (2008). Wiedza kobiet na temat zachowań zdrowotnych w okresie ciąży i połogu. Chowanna, 2, 79–94.
Strony internetowe
Wielki Słownik Języka Polskiego: https://wsjp.pl/haslo/do_druku/74931/polog
Téléchargements
Publié-e
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
© Łódzkie Studia Etnograficzne 2026
Cette œuvre est sous licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.
1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:
a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);
c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;
e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 4.0).
2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.
3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.
Stats
Number of views and downloads: 25
Number of citations: 0
