Kształtowanie perspektywy postrzegania własnego ciała w doświadczeniu absolwentek i absolwentów ogólnokształcących szkół baletowych
DOI :
https://doi.org/10.12775/LSE.2026.65.06Mots-clés
balet profesjonalny, socjologia ciała, taniec, socjalizacja, profesjonalna edukacja tanecznaRésumé
W artykule autorki omawiają proces kształtowania perspektywy postrzegania własnego ciała przez absolwentów i absolwentki ogólnokształcących szkół baletowych w Polsce. Badanie, na którym oparty jest artykuł, zrealizowane zostało w 2024 r. i polegało na przeprowadzeniu i analizie wywiadów swobodnych z absolwentami i absolwentkami szkół baletowych. Dane opracowano z wykorzystaniem analizy tematycznej, a ramę teoretyczną stanowiły koncepcje wpisujące się w paradygmat interpretatywny. Wyniki badania wskazują na istnienie trzech głównych czynników wpływających na przebieg i wynik procesu kształtowania perspektywy postrzegania własnego ciała. Są to: 1. specyficzne normy i praktyki kulturowe świata baletu dotyczące wyglądu ciała, 2. rola znaczących innych, a także 3. normalizowanie bólu i występowanie zaburzeń odżywiania.
Références
Aalten, A. (2004). The moment when it all comes together: embodied experiences in ballet. European Journal of Women’s Studies, 11, 263–276. DOI: https://doi.org/10.1177/1350506804044462
Bourdieu, P. (2006). Reprodukcja. Elementy teorii nauczania (przeł. E. Neyman). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Braun, V., Clarke, V. (2024). Analiza tematyczna. Praktyczny przewodnik (przeł. D. Przygucka ). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Bukłaha, Z. (2019, 28 listopada). „Wyglądasz jak naładowana armata, krowo”. Co się działo w warszawskiej szkole baletowej? Pozyskano z: https://warszawa.wyborcza.pl/warszawa/7,54420,25453716,co-sie-dzialo-w-warszawskiej-szkole-baletowej-wygladasz-jak.html
Byczkowska, D. (2012a). Ciało to mój największy nauczyciel. Interakcje z własnym ciałem w pracy tancerza. Przegląd Socjologii Jakościowej, 8(2). DOI: https://doi.org/10.18778/1733-8069.8.2.05
Byczkowska, D. (2012b). Ciało w tańcu. Analiza socjologiczna. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Byczkowska-Owczarek, D. (2024). Batutą i skalpelem. Ciało w zawodach wysokospecjalistycznych. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego. DOI: https://doi.org/10.18778/8331-389-4
Dietz, M.L. (1994). On your toes: dancing your way into the ballet world. In: M.L. Dietz, R. Prus, W. Shaffir (eds.), Doing everyday life: ethnography as human lived experience (pp. 66–84). Toronto: Copp Clark Longman Ltd.
Foster, S.L. (1997). Dancing bodies. In: J.C. Desmond (ed.), Meaning in motion. New cultural studies of dance (pp. 235–258). Durham–London: Duke University Press. DOI: https://doi.org/10.1215/9780822397281
Foucault, M. (1998). Nadzorować i karać (przeł. Tadeusz Komendant). Warszawa: Aletheia.
Goffman, E. (2005). Piętno. Rozważania o zranionej tożsamości (przeł. A. Dzierżyńska). Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
Goldberg, M. (1997). Homogenized ballerinas. In: J.C. Desmond (ed.), Meaning in motion. New cultural studies of dance (pp. 305–320). Durham–London: Duke University Press. DOI: https://doi.org/10.2307/j.ctv11sn2b4
Grau, A. (2005). When the landscape becomes flesh: an investigation into body boundaries with special reference to Tiwi dance and western classical ballet. Body and Society, 11(4), 141–163. DOI: https://doi.org/10.1177/1357034X05058024
Green, J. (2003). Foucault and the training of docile bodies in dance education. Arts and Learning Research Journal, 19(1), 99–125.
Jakubowska, H. (2017). Skill transmission. Sport and tacit knowledge: A sociological perspective. New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9781315267043
Katz, P. (1999). The scalpel’s edge: the culture of surgeons. Needham Heights: Allyn and Bacon. DOI: https://doi.org/10.1086/303136
Konecki, K.T. (2000). Studia z metodologii badań jakościowych. Teoria ugruntowana. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Kvale, S. (2004). InterViews. Wprowadzenie do jakościowego wywiadu badawczego (przeł. S. Zabielski). Białystok: Trans Humana.
Markula, P., Pringle, R. (2006). Foucault, sport and exercise: power, knowledge and transforming the self. New York: Routledge. DOI: https://doi.org/10.4324/9780203006504
McEwen, K., Young, K. (2011). Ballet and pain: reflections on a risk-dance culture. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 3(2), 152–173. DOI: https://doi.org/10.1080/2159676X.2011.572181
Pickard, A. (2007). Girls, bodies and pain: negotiating the body in ballet. In: I. Wellard (ed.), Re-thinking gender and youth sport (pp. 36–50). London: Routledge.
Sadowska, K.B. (2024). Szkolnictwo baletowe w Polsce i na ziemiach polskich – zarys dziejów. Studia Edukacyjne, 73, 29–49. DOI: http://dx.doi.org/10.14746/se.2024.73.2
Strauss, A.L. (2017). Continual permutations of action. London: Taylor and Francis. DOI: https://doi.org/10.4324/9781351328562
Strauss, A.L., Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research. Grounded theory procedures and techniques. Newbury Park–London–New Delhi: Sage Publications. DOI: https://doi.org/10.21225/D5G01T
Turner, B.S., Wainwright, S.P. (2003). Corps de ballet: the case of the injured ballet dancer. Sociology of Health and Illness, 25(4), 269–288. DOI: https://doi.org/10.1111/1467-9566.00347
Turska, I. (1983). Krótki zarys historii tańca i baletu. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Waganowa, A. (1965). Zasady tańca klasycznego (przeł. O. Sławska). Warszawa: Polskie Wydawnictwo Muzyczne.
Wainwright, S.P., Turner, B.S. (2004). Epiphanies of embodiment: injury, identity and the balletic body. Qualitive Research, 4(3). DOI: https://doi.org/10.1177/1468794104047232
Téléchargements
Publié-e
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
© Łódzkie Studia Etnograficzne 2026
Cette œuvre est sous licence Creative Commons Attribution - Pas de Modification 4.0 International.
1. Autorzy udzielają wydawcy (Polskiemu Towarzystwu Ludoznawczemu) licencji niewyłącznej na korzystanie z utworu w następujących polach eksploatacji:
a) utrwalanie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
b) reprodukowanie (zwielokrotnienie) Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego drukiem i techniką cyfrową (ebook, audiobook);
c) wprowadzania do obrotu egzemplarzy zwielokrotnionego Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego;
d) wprowadzenie Utworu/przedmiotu prawa pokrewnego do pamięci komputera;
e) rozpowszechnianie utworu w wersji elektronicznej w formule open access na licencji Creative Commons (CC BY - ND 4.0).
2. Autorzy udzielają wydawcy licencji nieodpłatnie.
3. Korzystanie przez wydawcę z utworu na ww. polach nie jest ograniczone czasowo, ilościowo i terytorialnie.
Stats
Number of views and downloads: 22
Number of citations: 0
