Zbiór pieśni wilamowskojęzycznych z Sammlung Horak w Volksmusikarchiv des Bezirks Oberbayern w świetle najnowszych badań nad muzyką w Wilamowicach
DOI :
https://doi.org/10.12775/28702Mots-clés
Wilamowice, muzyka, pieśniRésumé
Wilamowice były obiektem badań wielu naukowców zarówno polskich jak i niemieckich. Oprócz historii miasta badano szczególnie język, stroje i tradycje. Szczególnie niemieccy naukowcy skupieni wokół ruchu badania wysp językowych – Sprachinselforschung przyjeżdżali do Wilamowic w latach 30. i 40. w celu zbadania tutejszej kultury. Niestety, mimo iż przeprowadzili oni często dokładne badania, ich tekstom i interpretacjom przyświeca często nacjonalistyczny duch ich czasów.
Do tematów rzadko poruszanych należała muzyka w Wilamowicach. Jedynym, który zdobył się na przeprowadzenie badań terenowych był niemiecki muzykolog Karl Horak, który zebrał materiał w postaci nut i tekstów pieśni a także opublikował kilka tekstów o muzyce i tańcach tak zwanej bielsko-bialskiej wyspy językowej, do której zaliczał Wilamowice.
W 2019 roku wydana została książka „Bez muzyki, bez śpiewu, nie ma świata. Muzyka w Wilamowicach” pod redakcją dr Marii Małanicz-Przybylskiej, gdzie znalazł się aneks mojego autorstwa ze wszystkimi znanymi nam do tej pory 47 wilamowskojęzycznymi tekstami pieśni. Już po publikacji książki, odnalazłem w Volksmusikarchiv Oberbayern nieznane 20 tekstów piosenek, które Karl Horak z pomocą Alfreda Karaska zebrał w Wilamowicach w 1937 roku. W tym tekście porównuję ten zbiór do tego z moich badań, a następnie publikuję ich teksty po transliteracji na współczesną ortografię języka wilamowskiego. Staram się również zwrócić uwagę na możliwe wpływy niemiecko-narodowego punktu widzenia Horaka na interpretację tekstów.
Références
BARCIAK, A. (red.) (2001). Wilamowice. Przyroda, historia, język, kultura oraz społeczeństwo miasta i gminy. Wilamowice: Urząd Gminy.
BUKOWSKI, J. (1860). Gedichte in der Mundart der deutschen-schlesisch galizischen Grenzbewohner resp. von. Bielitz-Biala. Bielitz: Zamarski.
GARA, J. (2004). Zbiór wierszy o wilamowskich obrzędach i obyczajach. Wilamowice: Stowarzyszenie Na Rzecz Zachowania Dziedzictwa Kulturowego Miasta Wilamowice „Wilamowianie”.
GARA, J. (2007) Piosenki w języku wilamowskim. Wilamowice: nakładem własnym autora.
HAEGELE, P. (1992). Karl Horak. „Jahrbuch für Ostdeutsche Volkskunde“, T. 35, 485-487.
HORAK, G. (1983). Karasek vor Ort. Ein Bildkommentar. „Jahrbuch für Ostdeutsche Volkskunde“, T. 26, 335-337.
HORAK, K. (1956). Das Volkslied in der Bielitzer Sprachinsel. „Jahrbuch der Volkskunde der Heimatvertriebenen“, T. 2, 141-153.
HORAK, K. (1959). Der Volkstanz in den Deutschen Sprachinseln des Ostens. „Jahrbuch der Volkskunde der Heimatvertriebenen, T. 5, 247-263.
HORAK, K. (1960) Volksmusik aus Wilmesau. „Jahrbuch des Österreichischen Volksliedwerkes”, 9, 114–122.
HORAK, K. (1981). Das Tanzgut der Bielitz-Bialaer Sprachinsel, „Jahrbuch für Ostdeutsche Volkskunde”, 24, 7–62.
JABŁOŃSKA, B. (2014). Socjologia muzyki. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe „Scholar”.
KRÓL, T. (2019). Aneks – zbiór pieśni w języku wilamowskim W: M. Małanicz-Przybylska (red.), „Bez muzyki, bez śpiewu nie ma świata” – muzyka w Wila¬mowicach (s. 169-228). Warszawa: Wydział „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego.
KRZYŻANOWSKI, L. (2018). Część druga. Lata 1914-1945. W: L. Krzyżanowski, K. Meus, M. Fic Wilamowice 1818-2018. Miasto i ludzie (s. 39- 254). Wilamowice: Stowarzyszenie „Wilamowianie”.
KUHN, W. (1984). Eine Jugend für die Sprachinselforschung. Erinnerungen. W: Neue Beiträge zur schlesischen Siedlungsgeschichte. Eine Aufsatzsammlung, Sigmaringen, 238-275.
LATOSIŃSKI, J. (1909). Monografia miasteczka Wilamowic. Kraków: Drukarnia Literacka pod zarządem L. K Górskiego.
MAŁANICZ-PRZYBYLSKA, M. (2019). „Bez muzyki, bez śpiewu nie ma świata” – muzyka w Wilamowicach. Warszawa: Wydział „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego.
PERKOWSKA, U. (2001). Druga wojna światowa (1939-1945). W: A. Barciak (red.), Wilamowice. Przyroda, historia, język, kultura oraz społeczeństwo miasta i gminy (s. 192 – 208). Wilamowice: Urząd Gminy.
TUREK, K., WÓJCIK, A. (2001) Folklor muzyczny. W: A. Barciak (red.), Wilamowice. Przyroda, historia, język, kultura oraz społeczeństwo miasta i gminy. Praca zbiorowa (S. 331-357). Wilamowice: Urząd Gminy.
WICHERKIEWICZ, T. (2003). The Making of a Language. The Case of the Idiom of Wilamowice, Southern Poland. Berlin-New York: Mouton de Gruyter.
ZÖCKLER, T. (1915). Das Deutschtum in Galizien. Weimar.
Téléchargements
Publié-e
Comment citer
Numéro
Rubrique
Licence
1. The authors give the publisher (Polish Ethnological Society) non-exclusive license to use the work in the following fields:a) recording of a Work / subject of a related copyright;
b) reproduction (multiplication) Work / subject of a related copyright in print and digital technique (ebook, audiobook);
c) marketing of units of reproduced Work / subject of a related copyright;
d) introduction of Work / object of related copyright to computer memory;
e) dissemination of the work in an electronic version in the formula of open access under the Creative Commons license (CC BY - ND 3.0).
2. The authors give the publisher the license free of charge.
3. The use of the work by publisher in the above mentioned aspects is not limited in time, quantitatively nor territorially.
Stats
Number of views and downloads: 375
Number of citations: 0