Starożytny „książę niezłomny” w teatrze przełomu epok

Abstract

Teatr polski pierwszych lat XIX wieku znał dwa dramatyczne opracowania historii Marka Atyliusza Regulusa – rzymskiego wodza i bohatera pierwszej wojny punickiej, który ofiarą z własnego życia zapobiegł zawarciu niekorzystnego dla Rzymian rozejmu z Kartaginą. Regulusa „francuskiego” – tragedię Claude’a Dorata – wystawiał w Polsce teatr kierowany przez klasycystę Ludwika Osińskiego, zaś romantycznie zorientowany teatr Jana Nepomucena Kamińskiego lansował dramat austriacki – Regulusa Heinricha von Collina. W dramacie Collina aura romantycznej wizyjności oplata szekspirowsko zakrojony układ fabuł analogicznych, lecz ujętych w dwa różne kody: tragiczny (powiązany z heroicznym czynem Regulusa) i ironiczny (osadzony na jarmarcznym popisie zorganizowanym przez konsula Metellusa). Na styku obu fabuł dochodzi do zderzenia postaw w kwestii praw i obowiązków powiązanych z pojęciami człowieczeństwa i obywatelstwa – kwestii aktualnej nie w starożytnym Rzymie, lecz w porewolucyjnej Europie przełomu XVIII i XIX wieku.