Konfederacja barska w myśli historycznej szkoły warszawskiej: dylematy Tadeusza Korzona
DOI:
https://doi.org/10.12775/KlioPL.2025.08Słowa kluczowe
historiografia polska, warszawska szkoła historyczna, krakowska szkoła historyczna, neoromantyzm, Tadeusz Korzon, konfederacja barska, powstania narodowe, praca organicznaAbstrakt
Autor poddał szczegółowej analizie poglądy Tadeusza Korzona na konfederację barską, zaprezentowane w dwu jego parasyntezach dziejów Polski: w rozdziałach „polskich” jego Historii nowożytnej (1903) oraz w Dziejach wojen i wojskowości w Polsce (1912), zwracając m.in. uwagę na ewolucję oraz uwarunkowania ideowo-polityczne, a zarazem porównując je z zapatrywaniami Józefa Szujskiego, Michała Bobrzyńskiego i Anatola Lewickiego. Uwzględniono postawę ideowo-polityczną historyka i jego zapatrywania na społeczną funkcję historii.
Bibliografia
S. Askenazy, Tadeusz Korzon. 50-lecie pracy naukowej, w: tenże, Szkice i portrety, Warszawa 1937, s. 313–327
M. Białecki, Działalność Tadeusza Korzona w zakresie dziejów wojskowości, w: Studia z dziejów polskiej historiografii wojskowej, t. 1, red. B. Miśkiewicz, Poznań 1975, s. 117–126
C. Bobińska, Wstęp, w: W. Smoleński, Wybór pism, Warszawa 1954, s. V–LXIX
M. Bobrzyński, Dzieje Polski w zarysie, oprac. M.H. Serejski, A.F. Grabski, Warszawa 1974
A.F. Grabski, Poglądy Władysława Smoleńskiego na dzieje Polski, „Przegląd Historyczny” 1974, nr 2, s. 317–337
A.F. Grabski, Warszawska szkoła historyczna. Problemy i kontrowersje, w: tenże, Orientacje polskiej myśli historycznej, Warszawa 1972, s. 272–300
A.F. Grabski, Warszawska szkoła historyczna. Próba charakterystyki, w: Polska myśl filozoficzna i społeczna, t. 2, red. B. Skarga, Warszawa 1975, s. 456–534
A.F. Grabski, M.H. Serejski, Historiografia polska w latach 1863–1899, w: Historia nauki polskiej, red. B. Suchodolski, t. 4: 1863–1918, cz. 3, red. Z. Skubała-Tokarska, Wrocław 1987, s. 578–613
B. Grochulska, Tadeusz Korzon (1839–1918), w: Historycy warszawscy ostatnich dwóch stuleci, red. A. Gieysztor, J. Maternicki, H. Samsonowicz, Warszawa 1986, s. 115–130
Historiografia polska w dobie pozytywizmu (1865–1900). Kompendium dokumentacyjne, red. R. Przelaskowski, Warszawa 1968
Historycy warszawscy ostatnich dwóch stuleci, red. A. Gieysztor, J. Maternicki, H. Samsonowicz, Warszawa 1986
W. Kamieniecki, Historycy i politycy warszawscy 1900–1950, Warszawa 1992, s. 39–47 (wspomnienia o T. Korzonie)
J. Kolbuszewska, Mutacja modernistyczna w historiografii polskiej (przełom XIX i XX wieku), Łódź 2005
J. Kolbuszewka, Tadeusz Korzon (1839–1918). Między codziennością, nauką, a służbą narodowi, Łódź 2011
J. Kolbuszewska, Tadeusz Korzon – historyk w służbie narodu. Współczesne próby odczytania, w: Historia, mentalność, tożsamość. Studia z historii, historii historiografii i metodologii historii, red. K. Polasik-Wrzosek, W. Wrzosek, L. Zaszkilniak, Poznań 2010, s. 119–127
J. Kolbuszewska, Tadeusz Korzon w opiniach współczesnych, „Klio Polska” 4, 2009, s. 37–55
J. Kolbuszewska, Twórczość recenzyjna Tadeusza Korzona na łamach „Kwartalnika Historycznego”, w: Wielokulturowe środowisko historyczne Lwowa w XIX i XX w., t. 5, Rzeszów 2007, s. 255–266
T. Korzon, Błędy historiografii naszej w budowaniu dziejów Polski, w: Pamiętnik Drugiego Zjazdu Historyków Polskich we Lwowie, t. 1: Referaty, Lwów 1890
T. Korzon, Dzieje wojen i wojskowości w Polsce, t. 1–3, Kraków 1912
T. Korzon, Dzieje wojen i wojskowości w Polsce, t. 3, Lwów–Warszawa–Kraków 1923
T. Korzon, Historia nowożytna, t. 2: Od 1496 do 1788 roku, Warszawa 1903
T. Korzon, Historia jako dźwignia uświadomienia narodowego, w: tenże, Listy otwarte. Mowy. Rozprawy. Rozbiory, t. 2, Warszawa 1916
T. Korzon, Historia Polski. Wydanie nadzwyczajne w zmienionym układzie, Kijów 1918
T. Korzon, Historyka, w: tenże, Listy otwarte. Mowy. Rozprawy. Rozbiory, t. 2, Warszawa 1916
T. Korzon., Kościuszko. Biografia z dokumentów wysnuta, Kraków 1894
T. Korzon, Odrodzenie w upadku. Wybór pism historycznych, oprac. M.H. Serejski, A.F. Grabski, Warszawa 1975
T. Korzon, Pamiętny dzień dla Polaków 1/14 sierpnia 1914 r., Warszawa 1914
T. Korzon, Wewnętrzne dzieje Polski za Stanisława Augusta, 1765–1794. Badania historyczne ze stanowiska ekonomicznego i administracyjnego, t. 1–4, Kraków 1882–1886
T. Korzon, Zamknięcie dziejów wewnętrznych Polski za Stanisława Augusta, Lwów 1899
M. Kukiel, Dzieje wojskowe, „Kwartalnik Historyczny” 1937, nr 1–2, s. 362–376.
C. Leśniewski, Poglądy Władysława Smoleńskiego na metodę i zadania historii, „Przegląd Historyczny” 1926, s. 5–22
A. Lewicki, Zarys historii Polski i krajów ruskich z nią połączonych, wyd. 2, Kraków 1888
J. Maternicki, Dydaktyka historii w Polsce 1773–1918, Warszawa 1974
J. Maternicki, Historia i życie narodu. Poglądy i postawy historyków polskich XIX i XX w., Rzeszów 2009
J. Maternicki, Historiografia polska XX wieku, cz. 1: Lata 1900–1918, Wrocław 1982
J. Maternicki, Historyk sługą narodu. Poglądy Adama Naruszewicza, Joachima Lelewela, Tadeusza Korzona i Szymona Askenazego, w: Historia, mentalność, tożsamość. Miejsce i rola historii w życiu narodu polskiego i ukraińskiego w XIX i XX w., red. J. Pisulińska, P. Sierżęga, L. Zaszkilniak, Rzeszów 2008, s. 60–71
J. Maternicki, Idee i postawy. Historia i historycy polscy 1914–1918, Warszawa 1975
J. Maternicki, Joachim Lelewel i Józef Szujski: wizje konfederacji barskiej, w: Спільна спадщина Річ Посполита обох народів в польській і українькій історичній думці XIX i XX ст. / Wspólne dziedzictwo. Rzeczpospolita Obojga Narodów w polskiej i ukraińskiej myśli historycznej XIX i XX w., red. W. Telwak, L. Łazurko, P. Sierżęga, Chersoń 2019, s. 77–104
J. Maternicki, Konfederacja barska w myśli historycznej szkoły krakowskiej: Michał Bobrzyński i Anatol Lewicki, „Klio Polska” 12, 2020, s. 9–23
J. Maternicki, Narodziny polskiej historiografii wojskowej, w: Społeczeństwo, armia, polityka w dziejach Polski i Europy. Studia z dziejów politycznych i wojskowych dedykowane Profesorowi Benonowi Miśkiewiczowi z okazji jubileuszu siedemdziesięciolecia urodzin, red. A. Czubiński i in., Poznań 2002, s. 31–35
J. Maternicki, Spór o Napoleona i legendę napoleońską, „Przegląd Humanistyczny” 1975, nr 10, s. 109–127
J. Maternicki, Walerian Kalinka (1826–1886) i jego badania nad epoką porozbiorową, Rzeszów 2013
J. Maternicki, Zmierzch szkoły krakowskiej i opozycja historyków warszawskich, cz. 1–2, „Przegląd Humanistyczny” 1976, nr 2, s. 15–28, nr 3, s. 17–42
B. Miśkiewicz, Polska historiografia wojskowa. Próba analizy i syntezy, Poznań 1996
H. Pohoska, Dydaktyka historii, wyd. 2, Warszawa 1937
M.H. Serejski, Miejsce pozytywistycznej szkoły warszawskiej w historiografii polskiej XIX stulecia, w: tenże, Przeszłość a teraźniejszość. Szkice i studia historiograficzne, Wrocław 1965, s. 139–173
M.H. Serejski, Wstęp, w: W. Smoleński, Szkoły historyczne w Polsce, Warszawa 1952, s. III–XC
M.H. Serejski, A.F. Grabski, Tadeusz Korzon a idea odrodzenia narodowego w dobie stanisławowskiej, w: T. Korzon, Odrodzenie w upadku. Wybór pism historycznych, Warszawa 1975, s. 5–37
M.H. Serejski, A. Wierzbicki, „Neutralny obiektywizm” a patriotyczne zaangażowanie w życiu i działalności naukowej Władysława Smoleńskiego, w: W. Smoleński, Mieszczaństwo warszawskie w końcu wieku XVIII, Warszawa 1976, s. 5–35
J. Szujski, Dzieje Polski, t. 4, Lwów 1866
J. Szujski, Historii polskiej treściwie opowiedzianej ksiąg dwanaście, Warszawa 1880
M. Wierzbicka, Władysław Smoleński (1851–1926), w: Historycy warszawscy ostatnich dwóch stuleci, red. A. Gieysztor, J. Maternicki, H. Samsonowicz, Warszawa 1986, s. 159–178
A. Wierzbicki, Czarnowidztwo czy apologia? W poszukiwaniu prawdy historycznej, w: W. Smoleński, Przewrót umysłowy w Polsce wieku XVIII. Studia historyczne, Warszawa 1979, s. 5–22
A. Wierzbicki, Warszawska szkoła historyczna wobec problemu historyczno-kulturowej przynależności Polski, w: Warszawskie środowisko historyczne w XX wieku, Warszawa 1997, s. 91–104
A. Wierzbicki, Władysław Smoleński (1851–1926), w: Nation and History. Polish Historians from the Enlightenment to the Second World War, red. P. Brock, J.D. Stanley, P.J. Wróbel, Toronto 2006, s. 165–179
J. Włodarczyk, Tadeusz Korzon. Główne koncepcje historyczne i historiozoficzne, Łódź 1958
J. Włodarczyk, Tadeusz Korzon jako dydaktyk i autor podręcznika, „Wiadomości Historyczne” 1958, nr 4–5, s. 340–351
J. Włodarczyk, Tadeusza Korzona „Wewnętrzne dzieje Polski” w świetle krytyki im współczesnej, Łódź 1956 (Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Łódzkiego, ser. I, Nauki Humanistyczno-Społeczne, z. 4)
A. Zahorski, Spór o Napoleona we Francji i w Polsce, Warszawa 1974
A. Zahorski, Spór o Stanisława Augusta, Warszawa 1988
S. Zakrzewski, Tadeusz Korzon, w: tenże, Zagadnienia historyczne, t. 1, Lwów 1936, s. 245–251
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 16
Liczba cytowań: 0
