Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej https://apcz.umk.pl/KLIOPL Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie pl-PL Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2450-8373 Recenzje https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/32336 Andrzej Wierzbicki Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 233 246 10.12775/32336 Konfederacja barska w myśli historycznej szkoły krakowskiej: Michał Bobrzyński i Anatol Lewicki https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.01 <p>Artykuł jest kontynuacją rozprawki autora pt. <em>Joachim Lelewel i Józef Szujski: wizje konfederacji barskiej</em>. Szczegółowej analizie poddano poglądy Michała Bobrzyńskiego i Anatola Lewickiego na konfederację barską, zaprezentowane w ich całościowych ujęciach dziejów Polski. Zwrócono uwagę na występujące pomiędzy nimi podobieństwa i różnice, a także relacje z wizjami Józefa Szujskiego oraz związki z polityką historyczną konserwatystów krakowskich.</p> Jerzy Maternicki Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 9 23 10.12775/KlioPL.2020.01 Wiktor Czermak i lwowska edycja Śpiewów historycznych Juliana Ursyna Niemcewicza https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.02 <p>Pisane w latach 1808–1813 oraz wydane w 1816 r. <em>Śpiewy historyczne </em>Juliana Ursyna Niemcewicza odegrały ważną rolę w okresie porozbiorowym, antycypując późniejsze wezwanie do pisania historii „ku pokrzepieniu serc”. W dobie neoromantyzmu historyczne pieśni o chwalebnych wydarzeniach z dziejów Polski wykorzystywano dla włączania warstw plebejskich w obręb narodowej wspólnoty. Założona w 1883 r. przez Józefa Ignacego Kraszewskiego Macierz Polska we Lwowie wydała w połowie lat 90. XIX w. poetycką część dziełka Niemcewicza, uzupełnionego o biografię poety, publicysty, historyka i polityka oraz dodane do jego wierszy objaśnienia, których autorem był związany z Uniwersytetem Jagiellońskim absolwent Uniwersytetu Lwowskiego, Wiktor Czermak (1863–1913).</p> Mariola Hoszowska Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 25 50 10.12775/KlioPL.2020.02 Józefa Kazimierza Plebańskiego krytyka tzw. krakowskiej szkoły historycznej https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.03 <p>W artykule przedstawiono dzieje krytyki, jakiej warszawski historyk Józef Kazimierz Plebański, uczeń Leopolda Rankego i zwolennik historyzmu, poddał dzieła reprezentantów tzw. krakowskiej szkoły historycznej. Krytyka ta koncentrowała się na zasadniczym, zdaniem Plebańskiego, metodologicznym błędzie krakowskich uczonych, jakim był prezentyzm w interpretowaniu dziejów Polski. Z tej perspektywy przybliżone będą Plebańskiego omówienia prac Józefa Szujskiego, Waleriana Kalinki, Michała Bobrzyńskiego, Wincentego Zakrzewskiego (którego warszawski uczony uznawał za przedstawiciela szkoły krakowskiej) oraz jego stosunek do samego zjawiska „nowej szkoły historycznej”.</p> Rafał Swakoń Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 51 71 10.12775/KlioPL.2020.03 Kreacja bohaterów historycznych jako istotny element interpretacji dziejów narodowych w ujęciu historyków XIX i początku XX wieku. Studium przypadku Waleriana Kalinki i Adama Skałkowskiego https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.04 <p>W artykule poruszony jest problem kreacji wybitnych postaci historycznych w wybranych biografiach autorstwa Waleriana Kalinki i Adama Skałkowskiego. Analiza i interpretacja prowadzona jest w kierunku ukazania zmieniających się strategii narracyjnych zastosowanych w tych biografiach oraz pokazania, jak obraz dziejów, z którym utożsamia się historyk, może wpływać na sposób kreacji bohaterów. Oddzielnym wątkiem jest problem pamięci prywatnej, kształtowanej w kręgu rodzinnym przedstawionych postaci historycznych i jej wpływu na powstanie oficjalnej biografii.</p> Violetta Julkowska Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 73 96 10.12775/KlioPL.2020.04 Między Hilferuf a Lug i Trug – spór o interpretację początków państwa krzyżackiego w Prusach w historiografii XIX i pierwszej połowy XX wieku https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.05 <p>Tematem prezentowanego artykułu jest spór o interpretację mechanizmów powstania na przełomie lat 20. i 30. XIII w. państwa zakonu krzyżackiego w Prusach, jaki toczył się pomiędzy polską i niemiecką historiografią, a także wewnątrz polskiej historiografii, w XIX i w pierwszej połowie XX w.</p> Maciej Dorna Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 97 118 10.12775/KlioPL.2020.05 „Jędrna prawda o utuczonych wieprzach”. Miejsce i rola Gdańska w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w ocenie Władysława Konopczyńskiego https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.06 <p>Artykuł poświęcony jest twórczości jednego z najwybitniejszych historyków polskich XX w., Władysława Konopczyńskiego (1880–1952). Autorka skupia się na kwestii postrzegania przez Konopczyńskiego roli Gdańska – najpotężniejszego miasta szlacheckiej Rzeczypospolitej, ambiwalentnie ocenianego przez historyka, który eksponując znaczenie dostępu do morza dla rozwoju państwa, podkreśla wagę współpracy gdańsko-polskiej, ale ostro krytykuje działania postrzegane jako przejawy egoizmu miasta.</p> Barbara Klassa Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 119 136 10.12775/KlioPL.2020.06 Ideologiczno-metodologiczne meandry Rozważań o wojnie domowej Pawła Jasienicy. Uwagi o dziele i jego recepcji https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.07 Przedmiotem artykułu są <em>Rozważania o wojnie domowej</em>, ostatnia książka Pawła Jasienicy, eseisty i uznanego pisarza historycznego, znanego głównie z książek o historii Polski. Artykuł proponuje analizę książki i jej recepcji. Realizując pierwsze zadanie, autor skupia uwagę na krytyce ideologii komunistycznej, którą Jasienica w nieco zawoalowany sposób włączył do opisu głównego przedmiotu swej ostatniej książki – powstania w Wandei w 1793 r. W artykule wykazano, że Jasienica wykorzystał opis jednego z epizodów rewolucji francuskiej do krytyki systemu politycznego PRL, opowiadając się, należy dodać, za jego zastąpieniem przez demokrację liberalną. Analiza ukazuje także, że recepcja dzieła Jasienicy była w istotnym stopniu zapośredniczona przez preferencje ideologiczne recenzentów. Artur Mękarski Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 137 164 10.12775/KlioPL.2020.07 Le noble, le serf et le révizor: Daniel Beauvois w Bibliotece „Kultury” https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.08 <p>Przedmiotem rozważań jest obecność i recepcja prac Daniela Beauvois na łamach wydawnictw Instytutu Literackiego w Paryżu („Kultura”, „Zeszyty Historyczne”, Biblioteka „Kultury”), a także sformułowana na ich marginesie postkolonialna diagnoza napięć, jakie w polskiej tożsamości narodowej wywołała obecność na Kresach Wschodnich.</p> Anna Brzezińska Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 165 177 10.12775/KlioPL.2020.08 Kariery naukowe historyczek samodzielnych pracownic nauki w latach 1945–1989 https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.09 <p>Studium niniejsze jest prozopograficzną analizą karier naukowych polskich historyczek, które w PRL uzyskały samodzielność naukową. Analizując środowisko naukowe siedmiu uniwersytetów: czterech utworzonych tuż po wojnie (Uniwersytet Łódzki, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, Uniwersytet Wrocławski i Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej) i trzech o dłuższej tradycji (Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Jagielloński i Uniwersytet im. Adama Mickiewicza), autorka zastanawia się, jaki wpływ na tempo awansu naukowego historyczek miały takie czynniki jak: pochodzenie społeczne, poglądy polityczne, zainteresowania badawcze i dorobek naukowy, a także uprzedzenia płciowe środowiska akademickiego. Porównanie uczelni nowo powstałych i prestiżowych służyło ponadto weryfikacji hipotezy o większej możliwości awansu na nowych uniwersytetach.</p> Jolanta Kolbuszewska Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 179 195 10.12775/KlioPL.2020.09 Problematyka dydaktyczno-historyczna na Powszechnych Zjazdach Historyków Polskich (1880–2019) https://apcz.umk.pl/KLIOPL/article/view/KlioPL.2020.10 <p>Dyskusja o edukacji historycznej i obywatelskiej młodzieży ma w Polsce wielowiekową tradycję. W XIX w. trafiła na mównice Powszechnych Zjazdów Historyków Polskich, które do dziś pozostają najważniejszym forum tego środowiska. Dzięki temu, w dużym stopniu, dydaktyka historii przeżyła swój wielki awans naukowy i społeczny. Przestała być głównie domeną pracy nauczycielskiej, sukcesywnie stawała się samodzielną (sub)dyscypliną historyczną, angażującą się w palące problemy społeczne, zajmującą coraz więcej miejsca w kulturze, włączającą się do badań tradycyjnie przynależnych do innych segmentów nauki historycznej i nierzadko stymulującą ich rozwój. Materiały pozjazdowe i ich analizy pozwalają także dostrzec przeobrażenia myśli dydaktyczno-historycznej z perspektywy jej miejsca i kreacyjnej roli w obszarze nauk historycznych i innych dyscyplin wiedzy. Dzięki nim możemy poznać twórców zachodzących zmian.</p> Andrzej Stępnik Prawa autorskie (c) 2020 Klio Polska. Studia i Materiały z Dziejów Historiografii Polskiej 2020-12-09 2020-12-09 12 197 232 10.12775/KlioPL.2020.10