Developments and Changes in Polish and East Central European Women’s and Gender History
DOI:
https://doi.org/10.12775/KlioPL.2025.05Słowa kluczowe
historia kobiet, płeć społeczno-kultorowa, historiografia, transregionalność, Polska, Europa Środkowo-WschodniaAbstrakt
Artykuł ma na celu dekonstrukcję narracji dotyczącej historii kobiet i płci w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, przedstawianej z jednej strony jako nadrabianie zaległości lub dążenie do nadrobienia zaległości, a z drugiej strony jako odmienność i specyfika. Artykuł oferuje wgląd w tę historię wykraczający poza opozycje postępu i zacofania lub egzotycznej specyfiki. Na przykładzie tematów badawczych i niedawno opublikowanych prac naukowych podkreślono sposoby decentralizacji historii płci poprzez: 1) przedstawienie możliwości transregionalności, 2) zaproponowanie transgresywnego wykorzystania badań z różnych kontekstów lub dotyczących różnych tematów oraz 3) poszerzenie zakresu dyskusji na temat paradygmatów.
Bibliografia
J. Allain, ‘White Slave Traffic in International Law’, Journal of Trafficking and Human Exploitation, 1, no. 1 (2017), 1–40
A. Artwińska and A. Mrozik (eds), Gender, Generations, and Communism in Central and Eastern Europe and Beyond (Abingdon – New York, 2020)
R. Attwood, ‘Stopping the Traffic: the National Vigilance Association and the International Fight Against the “White Slave” Trade (1899 – c. 1909)’, Women’s History Review, 24, no. 3 (2015), 325–350
M. Boxer, ‘“For and About Women: The Theory and Practice of Women’s Studies in the United States’, Signs: Journal of Women in Culture and Society, 7, no. 3 (1982), 661–695
M. Bucur, ‘It’s Complicated: The History of Sexuality in Eastern Europe Flourishes’, Aspasia: The International Yearbook of Central, Eastern and Southeastern European Women’s and Gender History, 16, no. 1 (2022), 189–199
D. Chakrabarty, Provincializing Europe: Postcolonial Thought and Historical Difference (Princeton–Oxford, 2000)
S. Dolinsek and M. Saryusz-Wolska (eds), Histories of Prostitution in Central, East Central and South Eastern Europe (Paderborn, 2023)
A. Epple and A. Schaser (eds), Gendering Historiography: Beyond National Canons (Frankfurt a.M. – New York, 2009)
M. Fidelis, B. Klich-Kluczewska, P. Perkowski, and K. Stańczak-Wiślicz (eds), Kobiety w Polsce, 1945–1989: Nowoczesność równouprawnienie komunizm (Kraków, 2020)
C.M. Frysztacka, Zeit-Schriften der Moderne: Zeitkonstruktion und temporale Selbstverortung in der polnischen Presse (1880–1914) (Berlin–Boston, 2021)
N. Funk, ‘A very Tangled Knot: Official State Socialist Women’s Organizations, Women’s Agency and Feminism in Eastern European State Socialism’, European Journal of Women’s Studies, 21, no. 4 (2014), 344–360
S. Gal, ‘A Semiotics of the Public/Private Distinction’, differences: A Journal of Feminist Cultural Studies, 13, no. 1 (2002), 77–95
M. Goddard and E. Mazierska (eds), Polish Cinema in a Transnational Context (Rochester – New York, 2014)
K.R. Ghodsee, Why Women Have Better Sex under Socialism: And Other Arguments for Economic Independence (New York, 2018)
K. Ghodsee and A. Mrozik, ‘Authority, Authenticity, and the Epistemic Legacies of Cold War Area Studies’, Aspasia: The International Yearbook of Central, Eastern and Southeastern European Women’s and Gender History, 17, no. 1 (2023), 31–52
M. Grabowska, ‘Bringing the Second World In: Conservative Revolution(s), Socialist Legacies, and Transnational Silences in the Trajectories of Polish Feminism’, Signs: Journal of Women in Culture and Society, 37, no. 2 (2012), 385–411
F. de Haan, ‘Continuing Cold War Paradigms in Western Historiography of Transnational Women’s Organizations: The Case of the Women’s International Democratic Federation (WIDF)’, Women’s History Review, 19 (2010), 547–573
F. de Haan, ‘Writing Inter/Transnational History: The Case of Women’s Movements and Feminisms’, in B. Haider-Wilson, W.D. Godsey, and W. Mueller (eds), Internationale Geschichte in Theorie und Praxis/International History in Theory and Practice (Vienna, 2017), 501–536
D. Haraway, ‘Situated Knowledges: The Science Question in Feminism and the Privilege of Partial Perspective’, Feminist Studies, 14, no. 3 (1988), 575–599
S. Hark and P.-I. Villa (eds), Anti-Genderism: Sexuality and Gender as Arenas of Current Political Debates (Hawthorne, 2015)
K. Hausen, H. Wunder, and G. Bock (eds), Frauengeschichte – Geschlechtergeschichte (Frankfurt a.M., 1992)
D. Hüchtker, History as Performance: Political Movements in Galicia around 1900 (New York, 2021)
D. Hüchtker, ‘Traktoristinnen, Rockstars und der polnische James Dean: Die Performativität popkultureller Zeichen in der Volksrepublik Polen’, L’Homme: Zeitschrift für feministische Geschichtswissenschaft, 29, no. 1 (2018), 87–105
D. Hüchtker, ‘Challenging Socialist Village Structures: Polish Youth in Rural Regions’, in L. van Grift, D. Müller, and C.R. Unger (eds), Living with the Land: Rural and Agricultural Actors in Twentieth-century Europe – a Handbook (Berlin–Munich–Boston 2022), 325–344
K.K. Kowalski, Feminismus als Denkstil: Zur Frauen- und Geschlechterforschung im Polen der Transformationszeit (Frankfurt a.d.O., 2024)
C. Kraft, ‘Die Geschlechtergeschichte Osteuropas als doppelte Herausforderung für die “allgemeine” Geschichte’, Themenportal für die Europäische Geschichte, 2006, https://www.europa.clio-online.de/essay/id/fdae-1378 (accessed 15 Nov. 2025)
C. Kraft, ‘Paradoxien der Emanzipation: Regime, Opposition und Geschlechterordnungen im Staatssozialismus seit den späten 1960er-Jahren’, Zeithistorische Forschungen/Studies in Contemporary History, 3, no. 3 (2006), 381–400
B. Kretzschmar, “Gleiche Moral und gleiches Recht für Mann und Frau”: Der deutsche Zweig der internationalen abolitionistischen Bewegung (1899–1933) (Sulzbach i.T., 2014)
J. Laite, ‘Between Scylla and Charybdis: Women’s Labor Migration and Sex Trafficking in the Early Twentieth Century’, International Review of Social History, 62 (2017), 37–65
Z. Lóránd, A. Hîncu, J. Trbovc, and K. Stańczak-Wiślicz (eds), Texts and Contexts from the History of Feminism and Women’s Rights: East Central Europe, Second Half of the Twentieth Century (Budapest, 2023)
J. Martschukat, Die Ordnung des Sozialen: Väter und Familien in der amerikanischen Geschichte seit 1770 (Frankfurt a.M., 2013)
D. Massey, Space, Place, and Gender (Minneapolis, 1994)
E. Mazierska, Masculinities in Polish, Czech, and Slovak Cinema: Black Peters and Men of Marble (New York, 2011)
D. Petruccelli, ‘Pimps, Prostitutes and Policewomen: The Polish Women Police and the International Campaign against the Traffic in Women and Children between the World Wars’, Contemporary European History, 24, no. 3 (2015), 333–350
A. Schaser and F. Schnicke, ‘Der lange Marsch in die Institution: Zur Etablierung der Frauen- und Geschlechtergeschichte an westdeutschen Institutionen (1970–1990)’, Jahrbuch für Universitätsgeschichte, 14 (2013), 79–110
F.B. Schenk, ‘Mental Maps: Die Konstruktion von geographischen Räumen in Europa seit der Aufklärung’, Geschichte und Gesellschaft, 28 (2002), 493–514
L. Seegers, “Vati blieb im Krieg”: Vaterlosigkeit als generationelle Erfahrung im 20. Jahrhundert. Deutschland und Polen (Göttingen, 2013)
N. Seiler, Privatisierte Weiblichkeit: Genealogien und Einbettungsstrategien feministischer Kritik im postsozialistischen Polen (Bielefeld, 2018)
J. Sikorska-Kulesza, ‘Handel kobietami z ziem polskich na przełomie XIX i XX wieku – historyk między głosem prasy a milczeniem sądu’, in J. Hoff (ed.), O kobietach: Studia i szkice. Wiek XIX i XX (Rzeszów, 2011), 120–137
A. Sproede and M. Lecke, ‘Der Weg der postcolonial studies nach und in Osteuropa: Polen, Litauen, Russland’, in D. Hüchtker and A. Kliems (eds), Überbringen – Überformen – Überblenden: Theorietransfer im 20. Jahrhundert (Cologne–Weimar–Vienna, 2011), 27–66
N. Stegmann, ‘Von “Müttern der Nation” und anderen Frauen: Zum Stand der historischen Frauenforschung in Polen’, Jahrbücher für Geschichte Osteuropas, 46 (1998), 269–275
N.M. Wingfield, The World of Prostitution in Late Imperial Austria (Oxford, 2017)
L. Wolff, Inventing Eastern Europe: The Map of Civilization on the Mind of the Enlightenment (Stanford, 1994)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i świat polityki: Polska na tle porównawczym w XIX i w początkach XX wieku. Zbiór studiów (Warszawa, 1994)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i edukacja na ziemiach polskich w XIX i XX wieku. Zbiór studiów (Warszawa, 1995)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i społeczeństwo na ziemiach polskich w XIX wieku. Zbiór studiów (Warszawa, 1995)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i kultura: Kobiety wśród twórców kultury intelektualnej i artystycznej w dobie rozbiorów i w niepodległym państwie polskim. Zbiór studiów (Warszawa, 1996)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i kultura życia codziennego: Wiek XIX i XX. Zbiór studiów (Warszawa, 1997)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i praca: Wiek XIX i XX. Zbiór studiów (Warszawa, 2000)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i kultura czasu wolnego. Zbiór studiów (Warszawa, 2001)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i małżeństwo: Społeczno-kulturowe aspekty seksualności, wiek XIX i XX (Warszawa, 2004)
A. Żarnowska and A. Szwarc (eds), Kobieta i rewolucja obyczajowa: Społeczno-kulturowe aspekty seksualności, wiek XIX i XX (Warszawa, 2006)
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 12
Liczba cytowań: 0
