When Will Post-Communism End? History Policy, Historians, and Polish Democracy

Abstrakt

Artykuł ten stanowi wkład w dyskusję na temat rozwoju i przemian postkomunistycznej historiografii polskiej, oferując perspektywę wywodzącą się z socjologii wiedzy. Przyjmując perspektywę analityczną inspirowaną socjologią Pierre’a Bourdieu, autor skupia się na społecznych i instytucjonalnych uwarunkowaniach badań historycznych. Walki w polskiej historiografii nie da się wyjaśniać wyłącznie polityzacją historyków i/lub ich pracy ani też kontrowersjami czysto naukowymi. Te dwa wymiary są ze sobą ściśle powiązane i determinowane przez ramy instytucjonalne, które uległy radykalnej zmianie w wyniku zarówno polityki historycznej, jak i szerszych reform środowiska akademickiego w kontekście postkomunistycznym. W ciągu piętnastu lat (2000–2015) polityka historyczna radykalnie zmieniła warunki tworzenia i rozpowszechniania historii współczesnej. Okres rządów PIS-u (2015–2023) i jego skutki w dziedzinie historii wydają się zatem wynikiem długotrwałego procesu rekonfiguracji relacji między polami politycznym i biurokratycznym z jednej strony a polem historii z drugiej. Co istotne, sami historycy przyczynili się do ograniczenia autonomii historii, ponieważ relacje między polami są kształtowane przez skutecznych aktorów, historyków-biurokratów, którzy przyczyniają się do kształtowania polityki historycznej.