Nation as Tragedy: What is Special About Central Europe’s Nationalism
DOI:
https://doi.org/10.12775/KlioPL.2025.02Słowa kluczowe
nacjonalizm, Europa Środkowa, wspólnota wyobrażona, etniczność, indyferentyzm narodowyAbstrakt
Popularna literatura na temat nacjonalizmu nie jest dobrym przewodnikiem dla studentów zainteresowanych tym, dlaczego nacjonalizm doprowadził do konfliktów w Europie Środkowej i Wschodniej. Problem ten oddaje wyrażenie „wyobrażone wspólnoty” – rozumiane jako to, że ludzie mogą tworzyć narody zgodnie z własnymi pragnieniami – kulturowymi, politycznymi lub innymi. W rzeczywistości konkretne, ograniczające idee narodowości istniały w Europie od stuleci, a kiedy w XIX w. powstały ruchy demokratyczne, ludzie mieli wyraźne wyobrażenie o tym, co składało się na samorządne wspólnoty, które chcieli stworzyć: Czesi wyobrażali sobie państwo czeskie, Niemcy – niemieckie, Polacy – polskie i tak dalej. Ponieważ grupy etniczne współistniały w bardzo starych strukturach osadniczych, podstawowe ambicje tych ruchów okazały się nie do pogodzenia i doprowadziły do konfliktów. Artykuł szczególnie krytycznie odnosi się do poglądu, że „indyferentyzm narodowy” stanowił poważną opcję dla europejskiego życia politycznego w epoce nowożytnej.
Bibliografia
B. Anderson, Imagined Communities: Reflections on the Origins and Spread of Nationalism (London, 2006)
J. Benes, Workers and Nationalism: Czech and German Social Democracy in Habsburg Austria (Oxford, 2017)
M. Bergholz, Violence as a Generative Force: Identity, Nationalism, and Memory in a Balkan Community (Ithaca, 2016)
J.E. Bjork, Neither German Nor Pole: Catholicism and National Indifference in a Central European Borderland (Ann Arbor, 2008)
R. Brubaker, Ethnicity without Groups (Cambridge, MA, 2006)
R. Brubaker, Nationalism Reframed: Nationhood and the National Question in the New Europe (Cambridge, 1996)
R. Brubaker, F. Cooper, ‘Beyond Identity’, Theory and Society, 29, no. 1 (2000), 1–47
R. Brubaker, M. Feischmidt, J. Fox, L. Grancia, Nationalist Politics and Everyday Ethnicity in a Transylvanian Town (Princeton, NJ, 2006)
J. Chlebowczyk, O prawie do bytu małych i młodych narodów: kwestia narodowa i procesy narodo twórcze we wschodniej Europie środkowej w dobie kapitalizmu (Katowice, 1983)
K. Ciancia, On Civilization’s Edge: A Polish Borderland in the Interwar World (Oxford, 2020)
G.B. Cohen, Politics of Ethnic Survival: Germans in Prague 1861–1914 (West Lafayette, IN, 2006)
S. Conrad, Globalisierung und Nation im Deutschen Kaiserreich (Munich, 2006)
S. Fitzpatrick, The Russian Revolution 1917–1932 (New York, 1984)
E. Gellner, Nations and Nationalism (Ithaca, NJ, 1983)
E. Gellner, Nationalism (London, 1997)
E. Gellner, ‘Reply to Critics’, New Left Review, 1, no. 221 (1997), 81–84
M. van Ginderachter and J. Fox (eds), National Indifference and the History of Nationalism in Modern Europe (London – New York, 2019)
F. Graus, Die Nationenbildung der Westslawen im Mittelalter (Sigmaringen, 1980)
E. Hajdarpasić, Whose Bosnia: Nationalism and Political Imagination in the Balkans (Ithaca, 2015)
E. Hobsbawm, Nations and Nationalism since 1780: Programme, Myth, Reality (Cambridge, 1990)
M. Hroch, Das Europa der Nationen: Die moderne Nationsbildung im europäischen Vergleich (Göttingen, 2005)
A. Janos, The Politics of Backwardness in Hungary 1780–1945 (Princeton, NJ, 1982)
C. Jansen, ‘The Formation of German Nationalism’, in Helmut Walser Smith (ed.), The Oxford Handbook of Modern German History (Oxford, 2018)
P. Judson, Guardians of the Nation: Activists on the Language Frontiers of Imperial Austria (Cambridge, MA, 2006)
P. Judson, The Habsburg Empire: A New History (Cambridge, MA, 2016)
E. Kamenka (ed.), Nationalism: The Nature and Evolution of an Idea (Canberra, 1973)
B. Karch, Nation and Loyalty in a German-Polish Borderland: Upper Silesia 1848–1960 (Cambridge, 2018)
S. Kieniewicz, Historyk a świadomość narodowa (Warszawa, 1982)
J. King, Budweisers into Czechs and Germans: A Local History of Bohemian Politics (Princeton, NJ, 2004)
D. Langewiesche, ‘Reich, Nation, und Staat’, Historische Zeitschrift, 254, no. 2 (1992)
B. Lieberman, ‘From Nationalism to National Indifference’, Nationalities Papers, 49, no. 5 (2021), 855–872
O. Linkiewicz, Lokalność i nacjonalizm: Społeczności wiejskie w Galicji wschodniej w dwudziestoleciu międzywojennym (Kraków, 2018)
O. Linkiewicz, ‘Peasant Communities in Interwar Poland’s Eastern Borderlands: Polish Historiography and the Local Story’, Acta Poloniae Historica, 109 (2014), 17–36
M. Łuczewski, ‘Naród jako ruch społeczny’, Studia Socjologiczne, 211, no. 3 (2011), 55–72
J. Molenda, Chłopi, naród, niepodległość: kształtowanie się postaw narodowych i obywatelskich chłopów w Galicji i Królestwie Polskim w przededniu odrodzenia Polski (Warszawa, 1999)
T. Nipperdey, Deutsche Geschichte 1800–1866 (Munich, 1985)
T. Nipperdey, Nachdenken über die deutsche Geschichte (Munich, 1990)
A. Oberschall, ‘The Manipulation of Ethnicity: From Ethnic Cooperation to Violence and War in Yugoslavia’, Ethnic and Racial Studies, 23, no. 6 (2000), 982–1001
U. Özkirimil, Theories of Nationalism (New York, 2017)
B. Porter-Szucs, When Nationalism Began to Hate (Oxford, 2000)
P. Pulzer, The Rise of Political Anti-Semitism in Germany and Austria (Cambridge, MA, 1988)
K. Stauter-Halsted, Nation in the Village: the Genesis of Peasant National Identity in Austrian Poland, 1848–1918, (Ithaca, 2001)
G. Stourzh, ‘The Ethnicizing of Politics and “National Indifference” in Late Imperial Austria’, in G. Stourzh, Der Umfang der österreichischen Geschichte: Ausgewählte Studien 1990–2010 (Vienna, 2011), 283–323
G. Vasilev, ‘Methodological Nationalism and the Politics of History Writing’, Nations and Nationalism, 25 (2009), 500–521
R. Wapiński, Polska i małe ojczyzny Polaków: z dziejów kształtowania się świadomości narodowej w XIX i XX wieku po wybuch II wojny światowej (Wrocław, 1994)
H. White, The Practical Past (Evanston, IL, 2014)
A. Wimmer, B. Min, ‘From Empire to Nation-state. Explaining Wars in the Modern World, 1816–2001’, American Sociological Review, 71, no. 6 (2006), 867–897
T. Zahra, ‘Imagined Noncommunities: National Indifference as a Category of Analysis’, Slavic Review, 69, no. 1 (2010), 93–119
T. Zahra, Kidnapped Souls: National Indifference and the Battle for Children in the Bohemian Lands (Ithaca, 2008)
F. Znaniecki, ‘Studia nad antagonizmem do obcych’, Przegląd Socjologiczny, 2–4 (1931)
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja

Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 16
Liczba cytowań: 0