What is the State of Polish Historiography Today?
DOI:
https://doi.org/10.12775/KlioPL.2025.01Słowa kluczowe
historiografia polska, PRL, podziemie polityczne i zbrojne (1944–1956), polsko-żydowskie, stosunki polsko-ukraińskieAbstrakt
Artykuł opisuje ewolucję polskiej historiografii od 1989 r. Wśród tematów, które w ostatnich latach szczególnie przyciągały uwagę historyków, znalazły się: sposób ustanowienia władzy komunistycznej, stopień suwerenności Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, możliwość trafnego opisania jej systemu politycznego jako „totalitarnego”, zasadność twierdzeń jej władców o dokonaniu znaczącej transformacji gospodarczej i społecznej Polski oraz ich relacje z Kościołem katolickim. Inne badane tematy obejmują długoterminowe skutki pańszczyzny, próby zbrojnego oporu wobec reżimu ustanowionego w lipcu 1944 r. oraz charakter porozumień, które doprowadziły do upadku komunizmu w 1989 r. Podjęta została również próba zbadania kontrowersyjnych kwestii stosunków polsko-ukraińskich i polsko-żydowskich, przede wszystkim w okresie II wojny światowej. Pomimo goryczy, jaką wywołują te kontrowersje, poczyniono rzeczywisty postęp w ich zrozumieniu i należy mieć nadzieję, że zrozumienie to będzie wciąż rosło.
Bibliografia
J. Błoński, ‘Biedni Polacy patrzą na getto’, Tygodnik Powszechny, 11 Jan. 1987
P. Dąbrowski, ‘On Forgetting, Displacement, and Historical Error in Polish History’, in John Bukowczyk and Halina Filipowicz (eds), Pole/Jew History, Literature, Identity, Future (Athens, OH, 2025)
R. Dmowski, Od Obozu Wielkiej Polski do Stronnictwa Narodowego (Częstochowa, 1932)
M. Drozdowski, ‘O polskiej lewicy społecznej w przededniu II wojny światowej, Przegląd Kulturalny, 47 (1957)
P. Forecki, Spór o Jedwabne. Analiza debaty publicznej (Poznań, 2008)
J. Grabowski, ‘Rescue for Money: Paid Helpers in Poland, 1939–1945 (Jerusalem, 2008)
Jakie to ma znaczenie, czy zrobili to z chciwości? Zagłada domu Trynczerów (Warszawa, 2011)
W. Konopczyński, ‘Dzieje nauki historycznej w Polsce’, Przegląd Powszechny, 66, no. 228 (1949)
J. Leociak, Ratowanie: Opowieści Polaków i Żydów (Kraków, 2010)
P. Machcewicz and K. Persak (eds), Wokół Jedwabnego, 2 vols (Warszawa, 2002)
W. Mędykowski, ‘Sprawiedliwi, niesprawiedliwi? O złożoności stosunków pomiędzy ratującymi a ocalonymi w okresie Zagłady’, in E. Czop and E. Rączy (eds), Z dziejów polsko-żydowskich w XX wieku (Rzeszów, 2009), 27–37
M. Melchior, Zagłada i tożsamość: Polscy Żydzi ocaleni ‘na aryjskich papierach’ (Warszawa, 2004)
J.B. Michlic, ‘“The Many Faces of Memories.” How do Jews and the Holocaust Matter in Postcommunist Poland’, in Th.Z. Weiss, H. Earl, and K.A. Schleunes, Lessons and Legacies XI: Expanding Perspectives on the Holocaust in a Changing World, 1st edn (Evanston, IL, 2014), 156–162
J.B. Michlic, ‘The politics of the memorialization of the Holocaust in Poland: reflections on the current misuses of the history of rescue’, Jewish Historical Studies, 53, no. (2022), https://doi.org/10.14324/111.444.jhs.2022v53.011
D. Michman, Holocaust Historiography: A Jewish Perspective. Conceptualizations, Terminology, Approaches and Fundamental Issues (London–Portland, OR, 2003)
P. Nora, ‘Memory and History: Les Lieux de Mémoire’, Representations, 26, Special Issue: Memory and Counter Memory (1990), 7–24
A. Nowak, ‘Westerplatte czy Jedwabne’, Rzeczpospolita, 1 Aug. 2001
A. Paczkowski, ‘Czerwone i czarne: czy Polska jest przywiązana do narodowej historii’, Tygodnik Powszechny, 14 March 2004, https://www.tygodnikpowszechny.pl/czerwone-i-czarne-125630
A. Paczkowski, ‘Druga wojna o przeszłość. Rola historii w polityce okresu transformacji’, in M. Mazur and J. Pomorski (eds), Wielka zmiana. Historia wobec wyzwań… Pamiętnik XX Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Lublinie, 18–20 września 2019 roku, vol. 3: Wiek XX i XXI (Warszawa–Lublin 2021)
G.S. Paulsson, Secret City: The Hidden Jews of Warsaw, 1940–1945 (New Haven, 2002)
A. Polonsky, ‘“The Conquest of History?” Toward a Usable Past in Poland’, Lecture 1: An Assessment of the History of Poland since 1939, Harvard Ukrainian Studies, 27, nos. 1/4 (2004), 217–250
A. Polonsky, ‘“The Conquest of History?” Toward a Usable Past in Poland’, Lecture 2: The Problem of the Dark Past, Harvard Ukrainian Studies, 27, nos. 1/4 (2004), 251–270
A. Polonsky, “The Conquest of History?” Toward a Usable Past in Poland’, Lecture 3: Polish-German and Polish-Ukrainian Historical Controversies, Harvard Ukrainian Studies, 27, nos. 1/4 (2004), 271–313
A. Polonsky, ‘Toward a Usable Past in Poland’, Polish Review, 66, no. 4 (2021), 69–77
A. Polonsky and J. Michlic (eds), The Neighbors Respond: The Controversy over the Jedwabne Massacre in Poland (Princeton, 2004)
B. Porter-Szűcs, ‘Meritocracy and Community in Twenty-First-Century Poland’, Shofar: An Interdisciplinary Journal of Jewish Studies, 37, no. 1 (2019), 72–95
E. Rączy, Pomoc Polaków dla ludności żydowskiej na Rzeszowszczyźnie, 1939–1945 (Rzeszów, 2008)
E. Ringelblum, Polish-Jewish Relations during the Second World War (Evanston, 1992)
R. Traba, Historia (nie) na sprzedaż (Warszawa–Kraków–Budapest–Syracuse, 2024)
M. Urynowicz, ‘Liczenie z pamięci’, Tygodnik Powszechny, 30 Oct. 2007
A. Żbikowski, ‘“Night Guard’: Holocaust Mechanisms in the Polish Rural Areas, 1942–1945’, East European Politics and Societies, 25, no. 3 (2011), 512–529
A. Żbikowski (ed.), Polacy i Żydzi pod okupacją niemiecką 1939–1945: Studia i materiały (Warszawa, 2006)
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 20
Liczba cytowań: 0
