Współczesna historia historiografii wobec wyzwań kultury audiowizualnej
DOI:
https://doi.org/10.12775/KlioPL.2024.06Słowa kluczowe
historiografia, historia historiografii, historia wizualna, kultura audiowizualna, film, media, myślenie historyczneAbstrakt
Tradycyjna historia historiografii, będąc wytworem kultury werbalnej, koncentruje się głównie na badaniu nauki historycznej uprawianej na uniwersytetach. Poza polem zainteresowania pozostawia nienaukowe formy refleksji o historii. Pomija również funkcjonujące w ramach akademii wzory namysłu nad historią bazujące na nowych cyfrowych technologiach, które nie wkomponowują się w tradycyjne historiograficzne modele badawcze. Współcześnie kultura audiowizualna pozwala efektywnie uprawiać refleksję nad historią i przeszłością z zastosowaniem zaawansowanych multimedialnych technologii. Jedną z nich jest film, mający wielki wpływ na tworzenie kultury historycznej. W związku z powyższym w artykule formułowana jest teza, że jednym z wyzwań dla współczesnej historii historiografii jest konieczność podjęcia refleksji nad różnymi praktykami uprawiania historii w ramach audiowizualnego wymiaru kultury.
Bibliografia
Antropologia słowa, red. G. Godlewski, Warszawa 2004
D. Bachmann-Medick, Cultural Turnes. Nowe kierunki w naukach o kulturze, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 2012
J. Banaszkiewicz, Polskie dzieje bajeczne Mistrza Wincentego Kadłubka, Wrocław 2002
E. Domańska, Historie niekonwencjonalne. Refleksja o przeszłości w nowej humanistyce, Poznań 2006
T. Elsaesser, Kino – maszyna myślenia. Refleksje nad kinem epoki cyfrowej, wstęp i red. M. Przylipiak, Gdańsk–Sopot 2018
Encounters. Philosophy of History after Postmodernism, red. E. Domańska, London 1998
M. Ferro, Kino i historia, tłum. T. Falkowski, Warszawa 2011
A.F. Grabski, Dzieje historiografii, wprow. R. Stobiecki, Poznań 2003
A. Gwóźdź, Obrazy i rzeczy. Film między mediami, Kraków 1997
Historia wizualna. Obrazy w dyskusjach niemieckich historyków, red. M. Saryusz-Wolska, Warszawa 2020
G.G. Iggers, Historiografia XX wieku, tłum. A. Gadzała, Warszawa 2010
J. Jaworek, Historia dźwiękowa jako subdyscyplina badań historycznych, Poznań 2023, mps pracy doktorskiej przyg. pod kier. prof. E. Domańskiej, Biblioteka Uniwersytecka UAM
T. Judt, T. Snyder, Rozważania o wieku XX, tłum. P. Marczewski, Poznań 2013
K. Klejsa, „A film like a thing”, czyli o tym, jak zjawiska filmopodobne utrudniają odpowiedź na pytanie „Co to jest film?”, w: Kino po kinie, red. A. Gwóźdź, Warszawa 2010, s. 33–59
P. Leavy, Metoda spotyka sztukę. Praktyki badawcze oparte na sztuce, tłum. K. Stanisz, J. Kucharska, Warszawa 2018
J. Le Goff, Historia i pamięć, tłum. A. Gronowska, P. Rodak, Warszawa 2007
N. Mirzoeff, An Introduction to Visual Culture, London–New York 2003
K. Olechnicki, Antropologia obrazu. Fotografia jako metoda, przedmiot i medium nauk społecznych, Warszawa 2003
W.J. Ong, Oralność i piśmienność. Słowo podane technologii, tłum. i red. J. Japola, Warszawa 2011
W.J. Ong, Osoba, świadomość, komunikacja. Antologia, tłum., wybór, wstęp i oprac. J. Japola, Warszawa 2009
S. Pink, Etnografia wizualna. Obrazy, media i przedstawienia w badaniach, tłum. M. Skiba, Kraków 2009
J. Pomorski, Paradygmatyczna struktura historiografii, w: Wprowadzenie do metodologii historii, red. E. Domańska, J. Pomorski, Warszawa 2022, s. 198–217
A. Radomski, Wprowadzenie do humanistyki cyfrowej, Lublin 2023
Rethinking Visual Anthropology, red. M. Banks, H. Morphy, New Haven–London 1997
R.A. Rosenstone, History on Film. Film on History, London i in. 2006
J. Ruby, Picturing Culture. Explorations of Film and Anthropology, Chicago–London 2000
M. Saryusz-Wolska, Ikony normalizacji. Kultury wizualne Niemiec 1944–1949, Warszawa 2017
S. Sikora, Film i paradoksy wizualności. Praktykowanie antropologii, Warszawa 2012
D. Skotarczak, Historia wizualna, Poznań 2013
D. Smołucha, Humanistyka cyfrowa w badaniach kulturowych. Analiza zjawiska na wybranych przykładach, Kraków 2021
R. Stobiecki, Historiografia PRL. Zamiast podręcznika, Łódź 2020
R. Stobiecki, T. Siewierski, Zamiast pamiętnika, Rozmowy o historii, rybach i nie tylko, Warszawa 2023
P. Sztompka, Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza, Warszawa 2005
R.B. Toplin, The Filmmaker as Historian, „American Historical Review” 93, 1988, s. 1225–1226
R.B. Toplin, History by Hollywood. The Use and Abuse of the American Past, Chicago 1996
C. Vandendorpe, Od papirusu do hipertekstu. Esej o przemianach tekstu i lektury, tłum. A. Sawisz, Warszawa 2008
W. Werner, P. Witek, Metodologiczne problemy historii cyfrowej, w: Wprowadzenie do metodologii historii, red. E. Domańska, J. Pomorski, Warszawa 2022, s. 505–524
H. White, Historiografia i historiofotia, w: Film i historia. Antologia, red. I. Kurz, Warszawa 2008, s. 117–127
H. White, Metahistory. The Historical Imagination in Nineteenth-Century Europe, Baltimore–London 1975
H. White, Poetyka pisarstwa historycznego, red. E. Domańska, M. Wilczyński, Kraków 2000
P. Witek, Andrzej Wajda jako historyk. Metodologiczne studium z historii wizualnej, Lublin 2016
P. Witek, Kultura, film, historia. Metodologiczne problemy doświadczenia audiowizualnego, Lublin 2005
P. Witek, Metodologiczne problemy historii wizualnej, „Res Historica” 2014, nr 37, s. 157–176
W. Wrzosek, Historia historiografii jako dzieje myślenia historycznego, „Historia@Teoria” 1, 2017, nr 3, s. 151–157.
S. Zielinski, Archeologia mediów, tłum. K. Krzemieniowa, Warszawa 2010
A. Ziębińska-Witek, Muzealizacja komunizmu w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej, Lublin 2018
Zwroty badawcze w humanistyce. Konteksty poznawcze, kulturowe i społeczeństwo instytucjonalne, red. J. Kowalewski, W. Piasek, Olsztyn 2010
www.ohistorie.eu
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 227
Liczba cytowań: 0
