Zaolziański epilog – o kontaktach Pawła Kubisza z redakcją paryskiej „Kultury”
DOI:
https://doi.org/10.12775/KLIO.2026.005Klíčová slova
Jerzy Giedroyc, paryska, Paweł Kubisz, Zaolzie, polska powojenna emigracjaAbstrakt
Celem artykułu jest przedstawienie kontaktów Pawła Kubisza, polskiego poety z Zaolzia, z redakcją emigracyjnego miesięcznika „Kultura”. Jednym z celów redaktora pisma, Jerzego Giedroycia, było utrzymanie jedności polskiej kultury, której groził podział na kulturę „krajową” i „emigracyjną”. Utrzymywał kontakt z polskimi pisarzami po obu stronach „żelaznej kurtyny”, jednak przypadek Kubisza był szczególny, ponieważ był zarówno poetą przebywającym poza granicami swojej ojczyzny (w Czechosłowacji), jak i w kraju komunistycznym. Giedroyc miał wiele pomysłów, w jaki sposób mógłby zaangażować Kubisza w swoją działalność polityczną, jednak kres wszelkim planom przyniosła śmierć poety w 1968 r.
Reference
Źródła archiwalne
Archiwum Instytutu Literackiego Kultura (zespoły: Korespondencja Redakcji, Drobne materiały powierzone, Projekty i plany)
Prasa
„Głos Ludu” 1968
„Kultura” 1947, 1952, 1968–1970
„Prosto z Mostu” 1939
Literatura
Długajczyk E., „Dziennik Polski” na Zaolziu (1934–1939), „Kwartalnik Historii Prasy Polskiej” 1993, nr 1, s. 65–79.
Fazan M., Kubisz Paweł, w: Leksykon Polaków w Republice Czeskiej i Republice Słowackiej, t. 2, red. Z. Jasiński, B. Cimała, Opole 2013, s. 228–230.
Gamrat M., Strategie zachowania tożsamości regionalnej (i narodowej) w twórczości Pawła Kubisza, w: Joseph von Eichendorff (1788–1857) a česko-polská kulturní a umělecká pohraničí. Joseph von Eichendorff (1788–1857) i czesko-polskie kulturowe i artystyczne pogranicza, red. L. Martinek, Opava 2018, s. 95–262.
Gamrat M., XIX-wieczne ruchy wolnościowe w Rapsodzie o Oszeldzie Pawła Kubisza. Kontekst śląski i europejski, w: Evropská dimenze české a polské literatury. Europejski wymiar literatury czeskiej i polskiej, red. L. Martinek, Opava 2011, s. 153–162.
Górnośląski leksykon biograficzny, oprac. E. Giszter, Katowice 2004.
Hofman I., Zjednoczona Europa w publicystyce paryskiej „Kultury”, Lublin 2001.
Januszewska-Jurkiewicz J., Nowak K., Zaolzie w granicach województwa śląskiego, w: Województwo śląskie (1922–1939), red. F. Serafin, Katowice 1996, s. 196–211.
Kaszper K., Sikora H., Trybun ludu zaolziańskiego, „Zwrot” 2007, nr 7, s. 48–49.
Kenig P., 150 lat prasy polskiej na Śląsku Cieszyńskim. Zarys historyczny, Bielsko-Biała 1998.
Kolberova U., Zarys rozwoju literatury zaolziańskiej (1920–2011), „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Historicolitteraria” 2014, s. 87–97.
Korek J., Paradoksy paryskiej „Kultury”. Styl i tradycje myślenia politycznego, Katowice 2008.
Korepta E., Kubisz Paweł, w: Słownik pisarzy śląskich, t. 2, red. J. Lyszczyna, D. Rott, Katowice 2007, s. 92–95.
Kowalczyk A.S., Wena do polityki. O Giedroyciu i Mieroszewskim, t. 1–2, Warszawa 2014.
Martinek L., „Aria z zaplutej trumny”. O życiu i twórczości Pawła Kubisza, „Zwrot” 2017, nr 6, s. 46–47.
Martinek L., Paweł Kubisz. Monografie, Wrocław 2020.
Martinek L., Paweł Kubisz kontra Piotr Bezrucz. O niektórych aspektach życia literackiego polskiej mniejszości narodowej w okresie międzywojennym, „Kwartalnik Opolski” 2006, nr 4, s. 13–28.
Martinek L., Życie literackie na Zaolziu 1920–1989, Kielce 2008.
Marušiak J., Represje wobec ludności polskiej na Zaolziu w związku z wydarzeniami 1956 roku, w: Między przymusową przyjaźnią a prawdziwą solidarnością. Czesi-Polacy-Słowacy 1938/39–1945–1989, t. 2, red. P. Blažek, P. Jaworski, Ł. Kamiński, Warszawa 2009, s. 63–92.
Mikołajec M., Morcinek i Kubisz – Zaolzie – przedstawienia ziem utraconych i odzyskanych, w: Migracyjna pamięć, wspólnota, tożsamość, red. R. Sendyka, T. Sapota, R. Nycz, Warszawa 2016, s. 430–450.
Nowak, Dzieje Śląska Cieszyńskiego po 1918 roku, w: E. Buława et al., Śląsk Cieszyński. Zarys dziejów, Cieszyn 1998, s. 107–125.
Nowak K., Mniejszość polska w Czechosłowacji 1945-1989. Między nacjonalizmem a ideą internacjonalizmu, Cieszyn 2012.
Nowak K., W cieniu historycznych sporów. Przemiany etniczne a problemy realizacji prawodawstwa mniejszościowego na pograniczu czesko-polskim, „Rocznik Stowarzyszenia Naukowców Polaków Litwy” 16 (2016), s. 163–199.
Plachý J., Rajlich J., Legion Czechów i Słowaków w Polsce, „Biuletyn IPN” 2000, nr 1–2, s. 108–120.
Skobelski R., Położenie mniejszości polskiej na Zaolziu w drugiej połowie lat pięćdziesiątych XX w., w: Między przymusową przyjaźnią w prawdziwą solidarnością. Czesi-Polacy-Słowacy 1938/39–1945–1989, t. 2, red. P. Blažek, P. Jaworski, Ł. Kamiński, Warszawa 2009, s. 81–92.
Słownik biograficzny Ziemi Cieszyńskiej, t. 1, red. J. Goled, S. Bojda, Cieszyn 1993.
Witos W., Moje wspomnienia, t. 1–3, Paryż 1964–1965.
Stahování
Publikováno
Jak citovat
Číslo
Sekce
Licence
Copyright (c) 2026 Aleksandra Sylburska
Tato práce je licencována pod Mezinárodní licencí Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0.
Stats
Number of views and downloads: 3
Number of citations: 0
