Family 500+ Program and the Birth Dynamics in Poland: Impact Analysis and Demographic Perspectives
DOI:
https://doi.org/10.12775/HiP.2026.013Słowa kluczowe
demography, fertility rate, Family 500+ Program, birth dynamicsAbstrakt
In the article, the authors discuss the effectiveness of The Family 500+ Program and its impact on the birth rate in Poland in 2016–2023. Their work aims to analyze the complexity of factors determining decisions regarding parenthood and the need to consider the broad social and economic context when formulating reproductive policy. They also present an analysis of the impact of various initiatives and a critical look at the effectiveness of government activities in this area. This work is an attempt to outline the complex factors shaping the country’s demography, drawing attention to the need for a comprehensive approach to formulating reproductive policy. The article examines social and economic factors that may influence decisions about parenthood, including aspects of abortion policy and support for parents. The authors thus draw attention to the need for a holistic approach to reproductive policy, so in addition to the genuine, material help offered by The Family 500+ Program (currently known as The Family 800+ Program) and many similar initiatives, they also emphasize the need to consider the issue of reproductive health or access to sexual education
Bibliografia
Bartnicki, S., & Alimowski, M. (2022). W poszukiwaniu demograficznych efektów rządowego programu „Rodzina 500 Plus”. Studia Socjologiczne, 1, 193–219. DOI: 10.24425/sts.2022.140601.
Brzeziński, M., & Najsztub, M. (2017). Wpływ programu „Rodzina 500+” na dochody gospodarstw domowych, ubóstwo i nierówność. Retrieved from: https://coin.wne.uw.edu.pl/mbrzezinski/research/rodzina500plusPolitykaSpoleczna_nowa_wersja.pdf.
Castles, F.G. (2003). The World Turned Upside Down: Below Replacement Fertility, Changing Preferences and Family-Friendly Public Policy in 21 OECD Countries. Journal of European Social Policy, 13(3), 209–227. DOI: 10.1177/09589287030133001.
CBOS. [Centrum Badania Opinii Społecznej]. (2016, February). Program „Rodzina 500 plus” jako element systemu wspierania rodzin i dzietności. B. Roguska (Ed.). Komunikat z badań, 25. Retrieved from: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2016/K_025_16.PDF.
CBOS. [Centrum Badania Opinii Społecznej]. (2023a, January). Postawy prokreacyjne kobiet. M. Omyła-Rudzka (Ed.)d Komunikat z badań, 3. Retrieved from: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_003_23.PDF.
CBOS. [Centrum Badania Opinii Społecznej]. (2023b, July). Bariery zamierzeń prokreacyjnych. M. Omyła-Rudzka (Ed.). Komunikat z badań, 87. Retrieved from: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_087_23.PDF.
CBOS. [Centrum Badania Opinii Społecznej]. (2023c, October). Kobiety i polityka. E. Umańska (Ed.). Komunikat z badań, 123. Retrieved from: https://www.cbos.pl/SPISKOM.POL/2023/K_123_23.PDF.
Fihel, A., Kiełkowska, M., Radziwinowiczówna, A., & Rosińska, A. (2017). Determinanty spadku płodności w Polsce – próba syntezy. Studia Demograficzne, 2, 35–69. DOI: 10.33119/SD.2017.2.1.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (1983). Mały Rocznik Statystyczny [Concise Statistical Yearbook of Poland]. Warszawa: Zarząd Wydawnictw Statystycznych i Drukarni. Retrieved from: http://polona.pl.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (1984). Mały Rocznik Statystyczny. Warszawa: Zarząd Wydawnictw Statystycznych i Drukarni. Retrieved from: http://polona.pl.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (1985). Mały Rocznik Statystyczny. Warszawa: Zarząd Wydawnictw Statystycznych i Drukarni. Retrieved from: http://polona.pl.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (1986). Mały Rocznik Statystyczny. Warszawa: Zarząd Wydawnictw Statystycznych i Drukarni. Retrieved from: http://polona.pl.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (1987). Mały Rocznik Statystyczny. Warszawa: Zarząd Wydawnictw Statystycznych i Drukarni. Retrieved from: http://polona.pl.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (1988). Mały Rocznik Statystyczny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: http://polona.pl.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2013). Rocznik Demograficzny [Demographic Yearbook of Poland]. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2013,3,7.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2014). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2014,3,8.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2015). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2015,3,9.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2016). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2016,3,10.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2017). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2017,3,11.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2018). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2018,3,12.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2019). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2019,3,13.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2020). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2020,3,14.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2021). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2021,3,15.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2022a). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2022,3,16.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2022b, June 30). Zasięg ubóstwa ekonomicznego w Polsce w 2022 r. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/warunki-zycia/ubostwo-pomoc-spoleczna/zasieg-ubostwa-ekonomicznego-w-polsce-w-2022-roku,14,10.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2023a). Sytuacja demograficzna Polski do 2022 r. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/files/gfx/portalinformacyjny/pl/defaultaktualnosci/5468/40/3/1/sytuacja_demograficzna_polski_do_2022.pdf.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2023b). Prognoza ludności na lata 2023–2060. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/ludnosc/prognoza-ludnosci/prognoza-ludnosci-na-lata-2023-2060,11,1.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2023c). Rocznik Demograficzny. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/roczniki-statystyczne/roczniki-statystyczne/rocznik-demograficzny-2023,3,17.html.
GUS. [Główny Urząd Statystyczny]. (2024). Biuletyn Statystyczny, 1. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/inne-opracowania/informacje-o-sytuacji-spoleczno-gospodarczej/biuletyn-statystyczny-nr-12024,4,146.html.
Holzer, J.Z. (1994). Demografia. Warszawa: Wydawnictwo Ekonomiczne.
Janiszewska, A. (2022). Drugie przejście demograficzne w dużych miastach w Polsce i jego implikacje. Space – Society – Economy, 33, 7–40. DOI: 10.18778/1733-3180.33.01.
Kaźmierczak-Kałużna, I. (2023). Fertility as an Object of Influence of Public Policies of the State. Problemy Polityki Społecznej. Social Policy Issues, 62(3), 1–19. DOI: 10.31971/pps/172233.
Lutz, W., Skirbekk, V., & Testa, M.R. (2007, March). The Low-Fertility Trap Hypothesis: Forces That May Lead to Further Postponement and Fewer Births in Europe. Reprinted from: Vienna Yearbook of Population Research 2006, 4, 167–192. Retrieved from: https://pure.iiasa.ac.at/id/eprint/8465/1/RP-07-001.pdf.
Łepkowski, P. (2017, August 29). Ziemia jest przeludniona. Rzeczpospolita. Retrieved from: https://www.rp.pl/nauka/art10249901-ziemia-jest-przeludniona.
Magda, I., Kiełczewska, A., & Brandt, N. (2018, March). The “Family 500+” Child Allowance and Female Labour Supply in Poland. IBS Working Paper, 1. Retrieved from: https://ibs.org.pl/app/uploads/2018/03/IBS_Working_Paper_01_2018.pdf.
Malthus, T. (1998). An Essay on the Principle of Population [1798]. London: Electronic Scholarly Publishing Project. Retrieved from: http://www.esp.org/books/malthus/population/malthus.pdf.
Meadows, D.H., Meadows, D.L., Randers, J., & Behrens, W.W. (1973). Granice wzrostu. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Ekonomiczne.
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej. (2023, January 19). Nowa odsłona programu Maluch+. Rusza nabór wniosków. Retrieved from: https://www.gov.pl/web/fundusze-regiony/nowa-odslona-programu-maluch-rusza-nabor-wnioskow.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. (2016, February 17). Prezydent podpisał ustawę o „Rodzina 500 plus”. Retrieved from: https://www.gov.pl/web/rodzina/prezydent-podpisal-ustawe-o-rodzina-500-plus.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. (2022). Rodzinny Kapitał Opiekuńczy. Retrieved from: https://www.gov.pl/web/rodzina/wiecej-o-rodzinnym-kapitale-opiekunczym.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. (2025). Rodzina 800 plus. Retrieved from: https://www.gov.pl/web/rodzina/rodzina-500-plus.
Mishtal, J.Z. (2009). Understanding Low Fertility in Poland: Demographic Consequences of Gendered Discrimination in Employment and Post-Socialist Neoliberal Restructuring. Demographic Research, 21, Article 20, 599–626. DOI: 10.4054/DemRes.2009.21.20.
Mynarska, M., & Brzozowska, Z. (2022). Things to Gain, Things to Lose: Perceived Costs and Benefits of Children and Intention to Remain Childless in Poland. Social Inclusion, 10(3), 160–171. DOI: 10.17645/si.v10i3.5377.
Nawojski, R. (2019). Kalendarium. In: E. Karolczuk, B. Kowalska, J. Ramme, & C. Snochowska-Gonzalez (Eds.), Bunt kobiet. Czarne Protesty i Strajki Kobiet (pp. 5–15). Gdańsk: Europejskie Centrum Solidarności. Retrieved from: open.icm.edu.pl/items/ad0f1b59-2333-403a-9911-01afbc1a3b5f.
NIK. [Najwyższa Izba Kontroli]. (2017). Wpływ realizacji programu „Maluch” na zwiększenie aktywności zawodowej rodziców i opiekunów. LLO.430.001.2017. Retrieved from: https://www.nik.gov.pl/plik/id,14477,vp,16946.pdf.
Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie płodu ludzkiego i warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny. (2016). Druk 784. Retrieved from: https://www.sejm.gov.pl/sejm8.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=784.
Obywatelski projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw. (2021). Druk 1693. Retrieved from: https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1693.
Okólski, M., & Fihel, A. (2012). Demografia. Współczesne zjawiska i teorie. Warszawa: Scholar.
Owczarek, D. (2016, July 13). Program 500+ wyprowadzi znaczną część rodzin ponad próg ubóstwa. Instytut Spraw Publicznych. Retrieved from: https://finanse.wp.pl/owczarek-program-500-wyprowadzi-znaczna-czesc-rodzin-ponadprog-ubostwa-6111667692283521a.
PAP. [Polska Agencja Prasowa]. (2019). Premier: rząd przyjął projekt ws. ‘500 plus’ na pierwsze dziecko. Retrieved from: https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C437883%2Cpremier-rzad-przyjal-projekt-ws-500-plus-na-pierwsze dziecko.html.
Pison, G. (2019, September). The Population of the World. Population and Societies, 569, pp. 1–8. Retrieved from: https://hal.science/hal-02463401v1/file/Pop-Soc_569-Population.world.2019.en.pdf.
PKW. [Państwowa Komisja Wyborcza]. (2015). Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2015. Retrieved from: https://parlament2015.pkw.gov.pl/349_Wyniki_Sejm/0/1.html.
Polskie Radio. (2017, March 31). Sygnały Dnia. Rozmowa z premier Beatą Szydło. Retrieved from: https://www.polskieradio.pl/13/53/Artykul/1746509.
Prawo i Sprawiedliwość. (2015, July 3–5). Myśląc Polska. Konwencja programowa Prawa i Sprawiedliwości oraz zjednoczonej prawicy. Retrieved from: https://pis.org.pl/document/archive/download/127.
Rządowa Rada Ludnościowa. (2014). Sytuacja Demograficzna Polski. Raport 2013–2014. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://bip.stat.gov.pl/files/gfx/bip/pl/defaultstronaopisowa/805/1/1/raport_rrl_2013-2014.pdf.
Rządowa Rada Ludnościowa. (2024). Sytuacja Demograficzna Polski. Raport 2022–2023. Warszawa: Zakład Wydawnictw Statystycznych. Retrieved from: https://rrl.stat.gov.pl/Files/raporty/sytuacja_demograficzna_polski_20222023_internet_2.pdf.
Sikorska, M. (2021). Is It Possible to Increase the Fertility Rate in Poland?. IBS Policy Paper, 4. Instytut Badań Strukturalnych. Retrieved from: https://ibs.org.pl/wp-content/uploads/2022/12/Is-it-possible-to-increase-the-fertility-rate-in-Poland.pdf.
Stokowski, F. (2019). Demografia. Warszawa: Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne.
Strategia Demograficzna 2040. (2022). Uchwała nr 224 Rady Ministrów z dnia 15 listopada 2022 r. w sprawie ustanowienia polityki publicznej pt. „Strategia Demograficzna 2040” (M.P. item 1196).
Szarfenberg, R. (2019). Dwa lata Programu 500 Plus a ubóstwo rodzin i dzieci. In: E. Osewska, & J. Stala (Eds.), Rodzina w społeczeństwie – relacje i wyzwania (pp. 75–97). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II.
Umowa Koalicyjna. (2023, November 10). Retrieved from: https://platforma.org/upload/document/203/attachments/433/UmowaKoalicyjna.pdf.
Ustawa z dnia 25 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w nabyciu pierwszego mieszkania przez młodych ludzi (JoL 2015, item 1194).
Ustawa z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o refundacji leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego oraz wyrobów medycznych (JoL 2017, item 1458). Retrieved from: https://orka.sejm.gov.pl/proc8.nsf/ustawy/812_u.htm.
Ustawa z dnia 26 kwietnia 2019 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz niektórych innych ustaw (JoL 2019, item 924).
Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (JoL 2023, item 1565).
van de Kaa, D.J. (1994). The Second Demographic Transition Revisited: Theories and Expectations. In: G. Beets, H. van den Brekel, & R. Cliquet (Eds.), Population and Family in the Low Countries 1993: Late Fertility and Other Current Issues (pp. 81–126). NIDI/CBGS Publication, 30. Berwyn, Pennsylvania/Amsterdam: Swets and Zeitlinger.
Witkowska, M. (2017). Wybrane pronatalistyczne instrumenty polityki rodzinnej. Polityka Społeczna, 515(2), 24–31.
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego. (2020, October 22). Planowanie rodziny, ochrona płodu ludzkiego i warunki dopuszczalności przerywania ciąży. Retrieved from: https://ipo.trybunal.gov.pl/ipo/Sprawa?dokument=20359&sprawa=22412&cid=1.
Zych, T., Świerzewska, A., Olek, M., & Roszkiewicz, J. (2018). Opieka nad dziećmi do 3. Roku życia w Polsce i na świecie. Aspekty prawne, ekonomiczne i społeczne. Raport Instytutu Ordo Iuris. Warszawa: Instytut na Rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Iwona Latkowska, Anna Zasuń
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu respektuje prawo do prywatności i ochrony danych osobowych autorów.
Dane autorów nie są wykorzystywane w celach handlowych i marketingowych. Redaktorzy i recenzenci są zobowiązani do zachowania w poufności wszelkich informacji związanych ze złożonymi do redakcji tekstami.
Autor, zgłaszając swój tekst wyraża zgodę na wszystkie warunki i zapisy umowy licencyjnej (określającej prawa autorskie) z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 18
Liczba cytowań: 0
