Poland’s Security in the Political Thought of the Polish People’s Party after 1990: An Outline of the Problem
DOI:
https://doi.org/10.12775/HiP.2025.004Keywords
security, political thought, people’s (peasants) movement, Polish People’s PartyAbstract
Ever since the beginning of the systemic transformation in Poland, the Polish People’s Party (PSL) has been a permanent element of the political scene. In the space of the Party’s political thought, there are issues related to the axiological foundations of activity, including the issue of ensuring Poland’s security. According to PSL, the factor introducing a sense of security is to safeguard the individual, family and national existence of Poles. The People’s Party has always emphasized the need to ensure the sovereignty of the state, to protect its borders and Polish citizens residing outside the territory of the Republic of Poland. Attention was drawn to the need to develop good relations with neighbours and other countries. The party has made several updates in its political thought regarding security issues, enriching it with new content corresponding to emerging challenges. In the 1990s, in PSL programs, the issue of security was perceived traditionally, as the security of the state and its defence. In the following years, state security was to be achieved thanks to many national or international projects, that is, among others, Poland’s entry into the Euro-Atlantic structures, cooperation with neighbours, activities in the framework of CEFTA, improvement of ecological security, and, most recently – the fight against the COVID-19 pandemic, modernization of the army, and assistance for Ukraine. As followers of the “third way”, the People’s Party postulates pluralism in the economy as significant for state security.
References
Dąbrowski, S. (1992). Przełomowa dekada 1980–1990. Rocznik Dziejów Ruchu Ludowego, 27, 45–60.
[Dwanaście] 12 Gwarancji Trzeciej Drogi. (2023). Warszawa: KKW Trzecia Droga PSL – PL2050 Szymona Hołowni. Pobrane z: https://www.psl.pl/12-gwarancji-trzeciej-drogi/.
Gmitruk, J. (2003). Ruch ludowy w Polsce. Zarys dziejów. Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.
Gmitruk, J. (2012). Kwestia własności ziemi i bezpieczeństwa żywnościowego w programie Polskiego Stronnictwa Ludowego – Odrodzenie. W: J. Gmitruk, A. Indraszczyk, S. Stępka (red.). Partie i ruchy chłopskie i ludowe w Europie wobec problemów współczesności. Ziemia, rolnictwo, bezpieczeństwo (ss. 47–77). Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Wydział Nauk Humanistycznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Grządkowski, P. (2012). Priorytety programowe Polskiego Stronnictwa Ludowego w kampaniach wyborczych do parlamentu w latach 1991–2011. W: J. Gmitruk, A. Indraszczyk, S. Stępka (red.). Partie i ruchy chłopskie i ludowe w Europie wobec problemów współczesności. Ziemia, rolnictwo, bezpieczeństwo (ss. 79–93). Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Wydział Nauk Humanistycznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Indraszczyk, A. (2008). Problem bezpieczeństwa państwowego i międzynarodowego w programach polskich partii politycznych. Doctrina. Studia społeczno-polityczne, 5, 31–48.
Jachymek, J. (1993). Neoagraryzm i trzecia droga. Przebudowa i walka o nową Polskę. Lublin: Oficyna Wydawnicza „Czas”.
Jachymek, J. (2008). Współczesna myśl polityczna ruchu ludowego. W: E. Maj, A. Wójcik (red.). Myśl polityczna w Polsce po 1989 roku. Wybrane nurty ideowe (ss. 161–181). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Jakiej Polski chcemy. Dokumenty programowe. (1991). Warszawa: PSL.
Koalicja SLD-PSL po roku (dorobek, problemy, wnioski). (1994). Warszawa: PSL.
V Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Dokumenty programowe. (1997). Warszawa: PSL.
VI Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Dokumenty programowe. (1998). Warszawa: PSL.
VII Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Dokumenty programowe. (2000). Warszawa: PSL.
VIII Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Dokumenty programowe. (2004). Warszawa: PSL.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (1997). Dz.U. 1997 Nr 78, poz. 483.
Krzeczunowicz, A. (1999). Krok po kroku. Polska droga do NATO 1989–1999. Kraków: Znak.
Łukaszewicz, A. (2001). Nauka, innowacje, technologia. W: M. Dobroczyński, A. Jasińska (red.). Wiek wielkich przemian (ss. 71–88). Warszawa–Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
Nadzwyczajny IX Kongres PSL. „Stawiamy na normalność – Polska lepszych szans”. Deklaracja programowa Polskiego Stronnictwa Ludowego, Warszawa 15 kwietnia 2007 r. (2007). Warszawa: PSL.
Narodowe priorytety PSL na lata 2007–2011. Komitet Wyborczy PSL Warszawa 2007. (2007). Warszawa: PSL.
O kształtowanie szans rozwoju dla Polski. IV Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego. Uchwała programowa. (1995). W: O kształtowanie szans rozwoju dla Polski. Dokumenty programowe. Warszawa: PSL.
Program polityczny i społeczno-gospodarczy Polskiego Stronnictwa Ludowego (w ujęciu tezowym). (1990). Warszawa: PSL.
Program polityczny i społeczno-gospodarczy. Deklaracja ideowa. (1996). Warszawa: PSL.
Program Polskiego Stronnictwa Ludowego 2023. (2023). Pobrane z: https://www.psl.pl/program/.
Program społeczno-gospodarczy Polskiego Stronnictwa Ludowego. VIII Kongres PSL, Warszawa 23 X 2004. (2004). Warszawa: PSL.
Program. Punkty dla Polski – kierunki prezydentury Waldemara Pawlaka. (2012). W: I. Słodkowska, M. Dołbakowska (red.). Wybory prezydenckie 2010. Programy kandydatów (ss. 135–146). Warszawa: Instytut Studiów Politycznych PAN.
Stawiamy na normalność – Polska lepszych szans. Deklaracja programowa Polskiego Stronnictwa Ludowego, Warszawa 15 kwietnia 2007. (2007). Warszawa: PSL.
Stenogram XI Nadzwyczajnego Kongresu ZSL „Kongresu Odrodzenia Ruchu Ludowego”, 27–29 XI 1989. (1989). Archiwum Zakładu Historii Ruchu Ludowego w Warszawie, PSL – Odrodzenie, sygn. 11-13.
Szamik, J. (2016). Polskie Stronnictwo Ludowe 1990–2005. Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego.
Wójciak, K. (2012). Bezpieczeństwo ekologiczne w działalności Polskiego Stronnictwa Ludowego w latach 2004–2011. W: J. Gmitruk, A. Indraszczyk, S. Stępka (red.). Partie i ruchy chłopskie i ludowe w Europie wobec problemów współczesności. Ziemia, rolnictwo, bezpieczeństwo (ss. 123–143). Warszawa: Muzeum Historii Polskiego Ruchu Ludowego, Wydział Nauk Humanistycznych Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego w Warszawie.
Wystąpienie Posła Janusza Dobrosza. (1998). W: Sprawozdanie stenograficzne z posiedzenia Sejmu RP III Kadencji. Posiedzenie nr 13. 4 i 5 marca 1998 (ł. 86–87). Pobrane z: https://orka2.sejm.gov.pl/Stenogramy3.nsf/main?OpenForm&Seq=1#top.
Wystąpienie Posła Romana Jagielińskiego. (1998). W: Sprawozdanie stenograficzne z posiedzenia Sejmu RP III Kadencji. Posiedzenie nr 1. 4 i 5 marca 1998 (ł. 99–100). Pobrane z: https://orka2.sejm.gov.pl/Stenogramy3.nsf/main?OpenForm&Seq=1#top.
Wystąpienie Premiera Waldemara Pawlaka. (1992). W: Sprawozdanie stenograficzne z posiedzenia Sejmu RP I Kadencji. Posiedzenie nr 19. 1, 2, 3 i 4 lipca 1992 (ł. 7–13). Pobrane z: https://orka2.sejm.gov.pl/Stenogramy1.nsf/main?OpenForm&Seq=1#top.
Wystąpienie Premiera Waldemara Pawlaka. (1993). W: Sprawozdanie stenograficzne z posiedzenia Sejmu RP II Kadencji. Posiedzenie nr 2. 8, 9 i 10 listopada 1993 (ł. 4–13). Pobrane z: https://orka2.sejm.gov.pl/Stenogramy2.nsf/main?OpenForm&Seq=1#top.
Żywią, bronią, gospodarują. Dokumenty programowe. (1993). Warszawa: PSL.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Marcin Wichmanowski

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Nicolaus Copernicus University fully respects the right to privacy and protection of personal data of all authors. The authors’ personal data is not used for commercial and/or marketing purposes.Stats
Number of views and downloads: 234
Number of citations: 0