Idea of ex oriente lux, ex occidente lex in the Political Thought of National Democracy (1918–1939): Geopolitical Context
DOI:
https://doi.org/10.12775/HiP.2025.005Keywords
political thought, National Democracy, geopolitics, East, WestAbstract
National Democracy shaped the vision of the Polish nation, whose fate was determined by geopolitical situation. The creators of its political thought, led by Roman Dmowski, diagnosed the cultural space on a natural and geographical basis affecting the condition of Poland. They expressed their opinion on the influence of Eastern spirituality, from which they drew knowledge about the power of culture and morality, as well as their importance for strengthening national cohesion. They harmonized them with the processes of Westernization of Poland, paying attention to the importance of Christianity and the impact of legal thought drawn from the legacy of ancient Rome.
References
Bainville, J. (1935). La Troisième République 1870–1935. Paris: Arthème Fayard et Cie.
Berezowski, Z. (1939). Pakt polsko-angielski. Polityka Narodowa, 3, 151–158.
Dmowski, R. (1904). Ex oriente lux. Niektóre nauki z obecnej wojny. Przegląd Wszechpolski, 9, 648–655.
Dmowski, R. (1908). Niemcy, Rosja i kwestia polska. Lwów: Nakładem Towarzystwa Wydawniczego H. Altenberg.
Dmowski, R. (1926.15.11). Wschód i Zachód w Polsce. Myśl Narodowa, 39, 179–183.
Dmowski, R. (1927). Kościół, naród i państwo. Warszawa: Nakładem Obozu Wielkiej Polski.
Dmowski, R. (1934). Przewrót, Warszawa: M. Niklewicz, J. Załuska i S-ka.
Dmowski, R. (1938). Rzym i chrześcijaństwo. Polityka Narodowa, 2, 109–117.
Dmowski, R. (1939). Pisma, t. 9: Polityka narodowa w odbudowanym państwie. (Mowy i rozprawy polityczne z lat 1991–1934). Częstochowa: Antoni Gmachowski i S-ka.
Dmowski, R. (1939). Pisma, t. 10: Od Obozu Wielkiej Polski do Stronnictwa Narodowego : (przemówienia, artykuły i rozprawy z lat 1925–1934). Częstochowa: Antoni Gmachowski i S-ka.
Dodds, K. (2022). Geopolityka. Krótkie wprowadzenie, tłum. P. Wilczyński. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
Eberhardt, P. (2012). Podstawy teoretyczne i ideowe geopolityki według Rudolfa Kjelléna. Przegląd Geograficzny, 2, 313–332.
Giertych, J. (1934). Za północnym kordonem (Prusy Wschodnie). Warszawa: Druk S-ki Wydawn. „Libris”.
Głąbiński, S. (1921). Wobec współczesnych zagadnień politycznych. Mowa prezesa Związku Ludowo-Narodowego wygłoszona w Sejmie dnia 10 lutego 1921 nad deklaracją rządu. Poznań: Nakładem Sekretariatu Dzielnicowego Związku Ludowo-Narodowego.
Grabski, S. (1921). Rewolucja. Studium społeczno-psychologiczne. Warszawa: Księgarnia Perzyński, Niklewicz i S-ka.
Grabski, S. (1923a). Uwagi o bieżącej historycznej chwili Polski. Warszawa: Nakładem Księgarni Perzyński, Niklewicz i S-ka.
Grabski, S. (1923b). Z codziennych walk i rozważań. Poznań: Wielkopolska Księgarnia Nakładowa Karola Rzepeckiego.
Grott, B. (2014). Dylematy polskiego nacjonalizmu. Powrót do tradycji czy przebudowa narodowego ducha. Warszawa: Wydawnictwo von borowiecky.
Hall, A. (2019). O Romanie Dmowskim w stulecie traktatu wersalskiego. Studia Łomżyńskie, 29, 179–185.
Hubert, W. (1935.07.7). Polityka morska Władysława IV. Myśl Narodowa, 28, 416–418.
Hubert, W. (1939). Polskie dążenia morskie. Warszawa: Wydawnictwo Ligi Morskiej i Kolonialnej.
Kawalec, K. (2002). Zygmunt Wasilewski o narodzie, cywilizacji zachodniej i dobie powojennej. W: M. Meducka (red.). Zygmunt Wasilewski. Polityk – krytyk – regionalista (ss. 25–38). Kielce: Kieleckie Towarzystwo Naukowe.
Kjellén, J. R. (2021). Państwo jako żywy organizm i inne teksty, tłum. K. Zmyśliński, T. Zmyśliński. Warszawa: Zona Zero, © copyright.
Klub narodowy przeciw umowom z Niemcami. (1931). Poznań: Spółka Akcyjna „Drukarnia Polska”.
Konopczyński, W. (1930.12.14). Narodziny nowoczesnej idei niepodległości w Polsce (1733–1775). Myśl Narodowa, 52, 784–785.
Kozicki, S. (1921). Sprawa granic Polski na konferencji pokojowej w Paryżu. Warszawa: Nakładem Księgarni i Składu Nut Perzyński, Niklewicz i S-ka.
Kozicki, S. (1922.01.5). O polską politykę zagraniczną. Kurier Poznański, 4, 1.
Kozicki, S. (1925). Reński pakt gwarancyjny. Przegląd Wszechpolski, 7, 485–487.
Kozicki, S. (1927). Niemcy i Polska na tle polityki powojennej. Warszawa: Wydawnictwo Myśli Narodowej.
Kozicki, S. (1935.05.26). Trzecia Republika we Francji. Myśl Narodowa, 22, 320–322.
Łętocha, R. (2014). Naród, kultura i przyroda w myśli Jana Gwalberta Pawlikowskiego. Politeja, 6, 129–142. DOI: 10.12797/Politeja.11.2014.32.08.
Machalski, F. (1930.01.12). Wódz Indii współczesnych. Mahatma Gandhi – życie, czyny, ideologia. Myśl Narodowa, 2, 18–19.
Maj, E. (2010). Komunikowanie polityczne Narodowej Demokracji 1918–1939. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej.
Moczulski, L. (2023). Geopolityka. Potęga w czasie i przestrzeni. Warszawa: Bellona.
Par (1935.06.30). Ku czemu dąży Japonia? Myśl Narodowa, 27, 401–403.
Pawlikowski, J. G. (1938). O lice ziemi. Wybór pism. Warszawa: Wydawnictwo Państwowej Rady Ochrony Przyrody.
Popławski, J. L. (1910). Szkice literackie i naukowe. Warszawa: Nakładem Księgarni E. Wende i Ska.
Przed konferencją w Cannes. (1922.01.02). Słowo Polskie, 2, 2.
Stojanowski, K. (1938). Nakazy narodowej polityki ludnościowej. Polityka Narodowa, 1, 37–72.
Wasilewski, Z. (1925). Dziesięcioro wskazań. Warszawa: Nakładem Naczelnictwa Związku Harcerstwa Polskiego.
Wasilewski, Z. (1935.06.2). Eppur si muove. Myśl Narodowa, 23, 338–339.
Winiarski, B. (1922). Rzeki polskie ze stanowiska prawa międzynarodowego. Poznań: Księgarnia Gebethnera i Wolffa.
Winiarski, B. (1928). Bezpieczeństwo, arbitraż, rozbrojenie. Poznań: Drukarnia „Ostoja”.
Winiarski, B. (1929a). Contre-mémoire du Gouvernement polonais à l’affaire de la compétence territoriale de la Commission internationale de l’Oder. Warszawa: Sociéte d’Éditions.
Winiarski, B. (1929b). Mémoire du Gouvernement Polonais relatif à l’affaire de la compétence territoriale de la Commission Internationale de l’Oder. Warszawa: Drukarnia Wł. Łazarskiego.
Winiarski, B. (1930). Zachód zagrożony. Umowa polsko-niemiecka z 31 października 1929 r. Przemówienie wygłoszone w Warszawie dn. 19 stycznia 1930 r. Warszawa: Towarzystwo Opieki nad Kresami.
X.Y.Z. (1935.06.9). Niemczyzna na Pomorzu. Myśl Narodowa, 24, 353–354.
Żegota-Januszajtis, M. (1933). Zagadnienia wojskowe w polityce zewnętrznej. Polityka Narodowa, 1, 62–72.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2025 Ewa Maj
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Nicolaus Copernicus University fully respects the right to privacy and protection of personal data of all authors. The authors’ personal data is not used for commercial and/or marketing purposes.Stats
Number of views and downloads: 148
Number of citations: 0
