Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej jako obywatelski autorytet. Czy Polska potrzebuje instytucji doktryny prezydenckiej?
DOI:
https://doi.org/10.12775/HiP.2026.004Słowa kluczowe
autorytet prezydencki, autorytet obywatelski, doktryna prezydencka, Prezydent RP, Konstytucja RP, system parlamentarno-prezydencki, studium porównawcze, legitymacja, władza wykonawczaAbstrakt
W artykule przedstawiono analizę dotyczącą problematyki autorytetu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, koncentrując się na koncepcji budowania autorytetu obywatelskiego oraz roli doktryny prezydenckiej w tym procesie. W oparciu o teoretyczne ramy nauk politycznych i socjologii w artykule rozróżniono autorytet polityczny, formalny i obywatelski, podkreślając znaczenie tego ostatniego dla funkcji głowy państwa. Przeprowadzona analiza konstytucyjnych kompetencji i ograniczeń Prezydenta RP ujawnia zarówno potencjał zawarty w procesie kreowania autorytetu, jak i obecne w nim bariery. Studium porównawcze doktryn prezydenckich w Stanach Zjednoczonych i Francji dostarcza kontekstu dla debaty o możliwościach zaistnienia doktryny polskiej. W artykule przedstawiono argumenty za i przeciw jej ustanowieniu, rozważając jej implikacje dla polskiego systemu politycznego. W konkluzjach przedstawiono podsumowanie debaty i wskazano dalsze kierunki badań.
Bibliografia
Blau, P. M. (2017). Exchange and power in social life. Abingdon-on-Thames: Routledge.
Dahl, R. A. (1971). Polyarchy: Participation and opposition. Yale: University Press.
Dudek, D. (2013). Autorytet Prezydenta a Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Lublin: Wydawnictwo KUL.
Easton, D. (1965). A systems analysis of political life. Chicago: University of Chicago Press.
Etzioni, A. (2010). Moral dimension: Toward a new economics. New York: Simon and Schuster.
Gilderhus, M. T. (2006). The Monroe doctrine: Meanings and implications. Presidential Studies Quarterly, 36(1), 5–16.
Gordon, P. (1993). A certain idea of France: French security policy and the Gaullist legacy. Princeton: University Press.
Habermas, J. (1975). Legitimation crisis. Boston: Beacon Press.
Hoffmann, S. (1974). Decline or renewal? France since the 1930s. New York: Viking Press.
Kennedy, E. (1980). Bergson’s philosophy and French political doctrines: Sorel, Maurras, Péguy and de Gaulle. Government and Opposition, 15(1), 75–91.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483.
LaFeber, W. (2008). America, Russia, and the Cold War, 1945–2006. Boston: McGraw-Hill.
Lijphart, A. (1999). Patterns of democracy: Government forms and performance in thirty-six countries. Yale: University Press.
Linz, J. J. (1994). Presidential or parliamentary democracy: Does it make a difference? W: J. J. Linz, A. Valenzuela (red.). The failure of presidential democracy (ss. 3–87). Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Lipset, S. M. (1981). Political man: The social bases of politics. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
Moore, J. B. (1896). The Monroe Doctrine. Political Science Quarterly, 11(1), 1–29.
Parsons, T. (2013). The social system. London: Routledge.
Piórkowska-Flieger, J., Patyra, S. (2012). Przestępstwo zniewagi Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej. Prokuratura i Prawo, 3(3), 5–28.
Raz, J. (1986). The morality of freedom. Oxford: Clarendon Press.
Root, E. (1914). The Real Monroe Doctrine. Proceedings of the American Society of International Law at its Annual Meeting (1907–1917), 8, 20–34.
Schoenbrun, D. (2024). The three lives of Charles de Gaulle. Lexington: Plunkett Lake Press.
Sondel, J. (2003). Auctoritas. W: J. Sondel, Słownik łacińsko-polski dla prawników i historyków. Kraków: TAiWPN Universitas.
Truman, H. S. (1947). The Truman doctrine. Address, Joint Session of Congress. US Capitol.
Weber, M. (2002). Gospodarka i społeczeństwo. Zarys socjologii rozumiejącej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
Wrong, D. (2017). Power: Its forms, bases and uses. London–New York: Routledge.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Prawa autorskie (c) 2026 Maciej Adam Dybizbański, Marceli Hązła
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu respektuje prawo do prywatności i ochrony danych osobowych autorów.
Dane autorów nie są wykorzystywane w celach handlowych i marketingowych. Redaktorzy i recenzenci są zobowiązani do zachowania w poufności wszelkich informacji związanych ze złożonymi do redakcji tekstami.
Autor, zgłaszając swój tekst wyraża zgodę na wszystkie warunki i zapisy umowy licencyjnej (określającej prawa autorskie) z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 68
Liczba cytowań: 0
