Znaczenie światła, rytmu okołodobowego oraz snu dla zdrowia z uwzględnieniem fitoterapii w zaburzeniach snu
DOI:
https://doi.org/10.12775/HERB.2025.013Słowa kluczowe
sen, rytm okołodobowy, fitoterapiaAbstrakt
Sen odgrywa kluczową rolę w utrzymaniu zdrowia, gdyż podczas snu organizm przechodzi przez różne fazy, które mają bardzo istotne znaczenie dla samopoczucia w okresie czuwania, aktywności. Zalecana prawidłowa ilość snu to średnio 7–9 godzin na dobę. Zegar bio-
logiczny organizmu, sterowany przez jądro nadskrzyżowaniowe w mózgu, reguluje cykle snu i czuwania w 24-godzinnym okresie, poprzez odbieranie sygnałów światła i ciemności z otoczenia. Rytm ten wpływa na produkcję hormonów, temperaturę ciała i inne procesy, determinujące gotowość organizmu do czuwania lub do snu. Brak snu, zaburzenia snu lub zła jakość snu wpływają negatywnie zarówno na zdrowie fizyczne, jak i psychiczne człowieka. W dłuższej perspektywie występowanie zaburzeń snu może prowadzić do problemów z koncentracją, pamięcią, obniżenia nastroju, a także do zwiększonego ryzyka chorób układu krążenia, depresji czy zaburzeń hormonalnych. Dbałość o przestrzeganie higieny snu rozumianej jako zbiór nawyków i praktyk, które sprzyjają regenerującemu wypoczynkowi, jest bardzo ważnym elementem zdrowia fizycznego i psychicznego. W stanach przewlekłego występowania zaburzeń snu, jako środki wspomagające sen, zastosować można fitoterapię. Zalecane są zioła, które wykazują działanie uspokajające, tonizujące, relaksujące i nasenne, przyczyniając się do przywrócenia naturalnego rytmu snu.
Bibliografia
[1] Fuller P.M., Gooley J.J., Saper C.B., Neurobiology of the Sleep-Wake Cycle: Sleep Architecture, Circadian Regulation, and Regulatory Feedback, Journal of Biological Rhythms, 2006, 21(6), s. 490–493.
[2] Finc K., Fizjologia snu oraz jej znaczenie dla konsolidacji śladów pamięciowych, 8. Poznańskie Forum Kognitywistyczne, Teksty pokonferencyjne nr 7, Poznań 2013, s. 37–38.
[3] Siegel J.M., Rogawski M.A., A function for REM sleep: regulation of noradrenergic receptor sensitivity, Brain Research Reviews, 2008, 13, s. 3213–3223.
[4] Siemiątkowska K., Wpływ rytmu okołodobowego na homeostazę organizmu, Acta Salutem Scientiae, 2021, 2, s. 33–38.
[5] Di Chiara K., Zdrowy mikrobiom, zdrowy organizm, Vital, Białystok 2021, s. 130–131.
[6] Szymańska-Czechór M., Kędra E., Ocena wpływu pracy zmianowej na stan zdrowia personelu pielęgniarskiego wybranego podmiotu leczniczego, Problemy Pielęgniarstwa, 2017, 25(3), s. 192.
[7] Błońska B.K., Gotlib J., Występowanie zaburzeń snu wśród studentów, Przegląd Medyczny Uniwersytetu Rzeszowskiego i Narodowego Instytutu Leków w Warszawie, 2012, 4, s. 485–497.
[8] Jośko J., Lau K., Zaburzenia snu jako problem zdrowia publicznego, Zdrowie Publiczne, 2010, 120 (2), s. 200.
[9] Mądra H., Żyć w zgodzie z zegarem biologicznym. Smak zdrowia, 2018, 5, s. 2–3.
[10] Pei Z., Pang S.F., Cheung R.T., Administration of melatonin after onset of ischemia re-duces the volume of cerebral infarction in a rat middle cerebral artery oclusion stroke model, Stroke, 2003, 34, s. 770–775.
[11] Owczar L., Melatonina, Wydawnictwo Szare Geny, Gniewkowo 2020, s.10–28, 67–77.
[12] Wierzbicka I., Jak wzmocnić odporność, Wydawnictwo Zwierciadło, Warszawa 2020,s. 117, 127.
[13] Rahman S.A., Marcu S., Kayumov L., Altered sleep architecture and higher incidence of subsyndromal depression in low endogenous melatonin secretors, European Archives of Psychiatry and Clinical Neuroscience, 2010, 260, s. 327–335.
[14] Zawilska J.B., Nowak J.Z., Rytmika okołodobowa i zegar biologiczny, Sen, 2022, 2(4), s. 128.
[15] Skalski M., Zaburzenia snu, Fizjologia snu i rytmu sen – czuwanie, Urban & Partner, Wrocław 2017, s. 22.
[16] Cho Y., Ryu S.H., Lee B.R., Kim K.H., Lee E., Choi J., Effects of artificial lightat night on human health: A literature review of observational and experimental studies applied to exposureass essment, Chronobiology International, 2015, 32(9), s. 1294–1310.
[17] Bauer M., Glenn T., Monteith S., Gottlieb J.F., Ritter P.S., Geddes J., Whybrow P.C.,The potential influence of LED lighting on mental illness, The World Journal of Biological Psychiatry, 2018, 1, s. 59–73.
[18] Kawalec A., Pawlas K., Czynniki środowiskowe wpływające na sen oraz zachowywanie higieny snu, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2013, 94(1), s. 3–5.
[19] Lin C.W., Yang C.M., Yang C.H., Effect of the Emitted Light Spectrum of Liquid Crystal Displays on Light – Induced Retinal Photoreceptor Cell Damage, International Journal of Molecular Sciences, 2019, 20(9), s. 2318.
[20] Tarttelin E.E., Bellingham J., Hankins M.W., Foster R.G., Lucas R.J., Neuropsin (Opn5): a novelopsin identified in mammalian neural tissue, FEBSLetters, 2003, 554(3), s. 410–416.
[21] Корабельникова A.E., Данилов Ал.Б., Применение препаратов лекарств енных- трав для лечения инсомнии, Медицинский алфавит, 2019, 2(19), s. 11–18.
[22] Grabska-Kobyłecka I., Nowak D., Sleep, insomnia and itstreatment – a brie review of current knowledge on the subject with a special attention to herbal medicine, Pediatria i Medycyna Rodzinna, 2014, 10(3), s. 270–277.
[23] Leathwood P.D., Chauffard F., Quantifyingthe ffects of mildsedatives, Journal of Psychiatrics Research, 1983, 17(2), s. 115–122.
[24] Cases J., Ibarra A., Feuillère N., Roller M., Sukkar S.G., Pilot trial of Melissa oPcinalis L. leafextract in the treatment of volunteerssuffering from mild-to-moderate ankiety disorders and Steep disturbances, Mediterranean Journal of Nutrition and Metabolism, 2011, 4(3), s. 211– 218.
[25] Morris G., Stubbs B., Köhler C.A., Walder K., Slyephenko A., Berk M., Carvalho A.F., The putative role of oxidativestress and inflammation in the pathophysiology of Steep dysfunction cross neuropsychiatric disorders: Focus on chronic fatigue syn- drome, bipolar disorder and multiple sclerosis, Sleep Medicine Reviews, 2018 (41), s. 255–265.
Pobrania
Opublikowane
Jak cytować
Numer
Dział
Licencja
Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.
Statystyki
Liczba wyświetleń i pobrań: 1
Liczba cytowań: 0
