Konserwanty – niezbędne dla przedłużenia okresu przydatności preparatu kosmetycznego
DOI:
https://doi.org/10.12775/HERB.2025.011Schlagworte
konserwant, substancje dodatkowe, trwałość produktu kosmetycznego, bezpieczeństwoAbstract
Wiadomo, iż dodatki do żywności (konserwanty) są niezbędne. Współczesny przemysł spożywczy, kosmetyczny i farmaceutyczny nie mógłby bez nich egzystować. Znajdziemy je także w produktach pochodzenia ekologicznego (konserwanty naturalne). Substancje do-
datkowe są stosowane do żywności przede wszystkim w celu przedłużenia trwałości produktów. Ich obecność ogranicza, a często również zapobiegania niekorzystnym zmianom powodowanym głównie przez drobnoustroje, enzymy czy procesy utleniania. Obecność
konserwantów przeciwdziała także niekorzystnym zmianom pod względem jakości, które determinują zmiany barwy, smaku, zapachu, konsystencji. Substancje dodatkowe budzą wiele obaw; przeciętny konsument chciałby jeść produkty bezpieczne, smaczne, o atrakcyjnym wyglądzie i długim okresie przechowywania, ale najlepiej „bez konserwantów”. Tymczasem należy podkreślić, że stosowanie substancji dodatkowych zabezpiecza produkt przed tworzeniem się substancji szkodliwych, które mogłyby stanowić zagrożenie dla zdrowia człowieka – np. dodatek azotynów zapobiega rozwojowi Clostridium botulinum (pałeczka jadu kiełbasianego), a związki o właściwościach przeciwutleniających (antyoksydanty) przeciwdziałają jełczeniu tłuszczu. W artykule przedstawiono przegląd wiedzy dotyczący substancji konserwujących pochodzenia naturalnego, jak i tych pochodzenia syntetycznego oraz ich wpływ na trwałość preparatów kosmetycznych i bezpieczeństwo ich stosowania.
Literaturhinweise
[1] Lipak D., Konserwanty w kosmetyce. Krótki przegląd i tendencje rozwoju, Świat Przemysłu Kosmetycznego, 2009, 1, s. 48–56.
[2] Bojarowicz H., Wojciechowska M., Gocki J., Substancje konserwujące stosowane w kosmetykach oraz ich działania niepożądane, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2008, 88(1), s. 30–33.
[3] Muszyński Z., Ratajczak M., Konserwacja przeciwdrobnoustrojowa leków, Teoria i Praktyka, 2009, 65(5), s. 132–137.
[4] Bojarowicz H., Franczak P., Krysiński J., Czy kosmetyki mogą nie zawierać konserwantów?, Hygeia Public Health, 2018, 53(2), s. 124–131.
[5] Kamel T.M., Bakr M.M., Qays A., Side effects of preservatives on human life, Scientific Research Journal of Pharmacy, 2022, 2(5), s. 1–14.
[6] Adaszyńska M., Swarcewicz M., Olejki eteryczne jako substancje aktywne lub konserwanty w kosmetykach, Wiadomości Chemiczne, 2012, 66, s. 139–158.
[7] Halla N., Fernandes I.P., Heleno S.A., Costa P., Boucherit-Otmani Z., Boucherit K., Rodrigues A.E., Ferreira Isabel C.F.R., Barreiro M.F., Cosmetics preservations: a review on present strategies, Molecules, 2018, 23(7), s. 1571.
[8] Al.-Rimawi F., Sbeih M., Amayreh M., Rahhal B., Mudalal S., Evaluation of the effectiveness of natural extract as a substituent for synthetic preservatives and antioxidants in pharmaceutical preparations, Saudi Pharmaceutical Journal, 2024, 32, s. 102014.
[9] Burt S., Essential oils: their antibacterial properties and potential applications in foods – a review, International Journal of Food Microbiology, 2004, 94, s. 223–253.
[10] Pereira de Lira M.H., de Andrade Jr F.P., Fernandes Queiroga M.G., da Silva M.G., de Oliveira P.F., Lima I.O., Antimicrobial activity of geraniol: an integrative review, Journal of Essential Oil Research, 2020, 32(3), s. 187–197.
[11] Dadasiewicz-Kiełtyka A., Esteban J., Jabłońska-Trypuć A., Antiviral, antibacterial, antifungal, and anticancer activity of plant materials derived from cymbopogon citratus (DC.) stapf species, Pharmaceuticals, 2024, 17(6), s. 705.
[12] Damjanović-Vratnica B., Šuković D., Perović S., Essential oil cmponents and antimicrobial acitivity of pepermint (Mentha piperital) from Montenegro, Agriculture and Forestry, 2016, 62(1), s. 259–268.
[13] Anand S.P., Sati A., Artificial preservatives and their harmful effects: looking toward nature for safer alternatives, International Journal of Pharmaceutical Sciences and Research, 2013, 4(7), s. 2496–2501.
[14] Chacko S.M., Thamb P.T., Kuttan R., Nishigaki I., Beneficial effects of green tea: A lite-
rature review, Chinese Medicine, 2010, 5(3), s. 13.
[15] Mokra D., Joskova M., Mokry J., Therapeutical effects of green tea Polyphenol-Epigallocatechin-3-Gallate (EGCG) in relation to molecular pathways controlling inflammation, oxidative stress, and apoptosis, International Journal of Molecular Sciences, 2023, 24(1), s. 340.
[16] Shu Ch., Ge L., Li Z., Chen B., Liao S., Lu L., Wu Q., Jiang X., An Y., Wang Z., Qu M., Antibacterial activity of cinnamon essential oil and its main component of cinnamaldehyde and the underlying mechanism, Frontiers in Pharmacology, 2024, 15, s. 1378434.
[17] Tisserand R., Young R., Phototoxicity: Essential Oils, Sun and Safety, A Guide for Health Care Professionals, Churchill Livingstone, Londyn, 2012.
[18] Rathee P., Sehrawat R., Rathee P., Khatkar A., Akkol E.K., Khatkar S., Redhu N., Türkcanoğlu G., Sobrazo S., Polyphenols natural preservatives with promising applications in food, cosmetics and pharma industries; problems and toxicity associated with synthetic preservatives; impact of misleading advertisements; recent trends in preservation and legislation, Materials, 2023, 16(13), s. 4793.
[19] Shahmohammadi M., Maryam Y., Nassin-Asi M., An overview on the effects of sodiubenzoate as a preservatives in food products, Biotechnology Health Sciences, 2016, 3(3), s. e35084.
[20] Czerwiński K., Rydzykowski T., Wróblewska-Krepsztul J., Thakur V.K., Towards impact of modified atmosphere packaging (MAP) on shelf-life of polimer-film-packed food products: challenges and sustainable developments, Coating, 2021, 11(12), s. 1504.
[21] Puschmann J., Herbig M.E., Müller-Goymann C.C., Correlation of antimicrobial effects of phenoxyethanol with its free concentration in the water phase or of O/W– emulsion gels, European Journal of Pharmaceutics and Biopharmaceutics, 2018, 131, s. 152–161.
[22] Stroppel L., Schultz-Fademrecht T., Cebulla M., Blech M., Marhӧfer R.J., Selzer P.M., Garidel P., Antimicrobial preservatives for protein and peptide formulations: an overview, Pharmaceutics, 2023, 15, s. 563.
[23] Czech A., Bucała-Śladowska K., Kasprowicz A., Jachowicz R., Jamróz W., Środki konserwujące w recepturowych kropach do oczu, Farmacja Polska, 2016, 72(8), s. 546–549.
[24] Kluk A., Sznitowska M., Substancje pomocnicze w lekach do oczu, Technologia Postaci Leku, Farmacja Polska, 2010, 66(8), s. 567–572.
[25] Słoka J., Stanienda-Sokół K., Wysocka M., Dobrowski D., Środki konserwujące w lekach okulistycznych, Magazyn Lekarza Okulisty, 2021, 15(1–4), s. 26–27.
[26] Dinu S., Matichescu A., Buzatu R., Marcovici I., Geamantan-Sirbu A., Semenesm A.D., Bratu R.C., Bratu D.C., Insights into the cytotoxicity and irritant potential of Chlorhexidine Digluconate: an in vitro and in ovo safety screening, Dentistry Journal, 2024, 12(7), s. 221.
[27] Bojarowicz H., Wnuk M., Buciński A., Efektywność i bezpieczeństwo stosowania parabenów, Problemy Higieny i Epidemiologii, 2012, 93(4), s. 647–653.
[28] Demina L.N., Krotova I.V., Nikolaeva A.U., Natural preserving additives or cosmetic compositions, Trade, Service, Food Industry, 2022, 2(I), s. 91–96.
[29] Poddębniak P., Kalinowska-Lis U., A survey of preservatives used in cosmetic products, Applied Sciences, 2024, 14, s. 1581.
[30] Baudouin C., Labbé A., Liang H., Pauly A., Brignole B.F., Preservatives in eyedrops: The good, the bad and the ugly, Progress in Retinal and Eye Research, 2010, 29, s. 312–334.
[31] Wang Q., Cui S., Zhou L., He K., Song L., Liang H., He C., Effect of beauty: biochemical pharmacology and immunotoxicology of cosmeceuticals, Journal od Immunoassay and Immunochemistry, 2018, 40(1), s. 1–18.
[32] Chen Q., Evaluate the Effectiveness of the Natural Cosmetic Product Compared to Chemical-Based Products, International Journal of Chemistry, 2009, 1, 2, s. 57–59.
[33] Formulating, Packaging, and Marketing of Natural Cosmetic Products, (red.) N. Dayan, L. Kromidas, John Wiley & Sons Inc., New Jersey 2011.
[34] Raj S., Nanotechnology in cosmetics: Opportunities and challenges, Journal of Pharmacy and Bioallied Sciences, 2012, 4(3), s. 186–193.
[35] Moskaluk-Grochowicz A., Wolniak R., Przegląd wybranych nanocząstek stosowanych w kosmetykach, [w:] Aktualne badania jakości wyrobów przemysłowych, (red.) R. Zieliński, J. Żuchowski, Wyd. Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego w Radomiu, Radom 2014, s. 67–75.
[36] Moskaluk-Grochowicz A., Wolniak R., Ryzyko związane z wykorzystaniem nanocząstek w kosmetykach, Zeszyty Naukowe Politechniki Śląskiej, 2014, seria Organizacja i Zarządzanie, 71, Gliwice 2014, s. 231–242.
[37] Sikora M., Konserwanty w kosmetyce, Chemical Review, 2005, 2, s. 26–35.
[38] Lamer-Zarawska E., Chwała C., Gwardys A., Rośliny w kosmetyce i kosmetologii przeciwstarzeniowej, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
[39] Adaszyńska M., Swarcewicz M., Olejki eteryczne jako substancje aktywne lub konserwanty w kosmetykach, Wiadomości Chemiczne, 2012, 66, 1–2, s. 139–158.
[40] Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1223/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. dotyczące produktów kosmetycznych.
Downloads
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Stats
Number of views and downloads: 2
Number of citations: 0
