Skip to main content Skip to main navigation menu Skip to site footer
  • 登録
  • ログイン
  • Language
    • Čeština
    • English
    • Español (España)
    • Français (France)
    • Français (Canada)
    • Hrvatski
    • Italiano
    • Srpski
    • Українська
    • 日本語
    • Język Polski
    • Deutsch
  • Menu
  • ホーム
  • Aims & Scope
  • 投稿
  • 最新号
  • アーカイブ
  • Announcements
  • このサイト/雑誌について
    • 編集委員会
    • Open Access Policy
    • Privacy Statement
    • 連絡先
  • 登録
  • ログイン
  • Language:
  • Čeština
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Srpski
  • Українська
  • 日本語
  • Język Polski
  • Deutsch
Bibliotekarze bibliotek uniwersyteckich, dworskich i miejskich na ziemiach niemieckich w latach 1789–1871 wobec udostępniania zbiorów
  • ホーム
  • /
  • Bibliotekarze bibliotek uniwersyteckich, dworskich i miejskich na ziemiach niemieckich w latach 1789–1871 wobec udostępniania zbiorów
  1. ホーム /
  2. アーカイブ /
  3. 巻 20 (2020) /
  4. Articles

Bibliotekarze bibliotek uniwersyteckich, dworskich i miejskich na ziemiach niemieckich w latach 1789–1871 wobec udostępniania zbiorów

著者

  • Zdzisław Gębołyś Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Instytut Filozofii https://orcid.org/0000-0001-6322-478X

DOI:

https://doi.org/10.12775/FT.2020.002

キーワード

biblioteki dworskie, biblioteki miejskie, biblioteki uniwersyteckie, Niemcy, udostępnianie zbiorów, bibliotekarze, 1789–1871

要旨

Wiek XIX przyniósł liczne zmiany w życiu politycznym, społecznym i ekonomicznym, które odcisnęły piętno również na bibliotekach. Widać to zwłaszcza na przykładzie bibliotek od dawna działających, służących zarówno nauce, jak i tak zwanej szerokiej publiczności. Na przykładzie niemieckich bibliotek dworskich, uniwersyteckich i miejskich z lat 1789–1871 pragniemy pokazać, jak zmiany te wpłynęły na stan udostępniania zbiorów. Do typowych problemów na tym polu należały: krótki czas otwarcia bibliotek, wąski, ograniczony do wyższych warstw krąg użytkowników; limitowanie czasu i liczby wypożyczanych jednorazowo książek, czemu winny był szereg czynników, między innymi niedostateczny personel i/lub środki finansowe. Do 1871 r. wpływ na stan udostępniania zbiorów miał nadmierny indywidualizm, brak współpracy, różnorodność rozwiązań organizacyjnych w niemieckich bibliotekach. Świadomość braków i ograniczeń, paradoksalnie, co pokazały następne dziesięciolecia, doprowadziły do podjęcia współpracy na tym polu.

Author Biography

Zdzisław Gębołyś, Uniwersytet Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. Instytut Filozofii

Dr hab. Zdzisław Gębołyś, prof. Uniwersytetu Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy (dalej: UKW) w Instytucie Filozofii UKW. Główne zainteresowania naukowe: zawód bibliotekarza – historia, współczesność, problemy etyki zawodu bibliotekarza; bibliografia – metodyka i teoria; organizacja i zarządzanie w bibliotekach; biblioteki mniejszości polskiej na Litwie i w Republice Czeskiej oraz biblioteki mniejszości niemieckiej w Polsce. Autor ok. 300 publikacji naukowych, m.in. Zawód bibliotekarski na ziemiach niemieckich w latach 1789–1871 (2002); Biblioteki mniejszości niemieckiej w II Rzeczypospolitej (2012). Współredaktor pierwszej na świecie kompletnej antologii narodowych kodeksów etyki bibliotekarskiej (2008), 2012 – wersja anglojęzyczna. Tłumacz i redaktor wydania krytycznego Katechizmu biblioteki Paula Ladewiga (2016) na język polski, angielski i słowacki. Autor kilku bibliografii, w tym: Bibliografia druków w języku polskim wydanych na Litwie od 1944 do 2014 roku (2015). Redaktor Kroniki w „Przeglądzie Bibliotecznym” (2005–2009). Członek wielu stowarzyszeń zawodowych, i naukowych, polskich i zagranicznych. Stypendysta niemieckich fundacji. Udział w konferencjach, wyjazdach studyjnych, wyjazdach naukowych i dydaktycznych w ramach programu Erasmus. Członek polsko-niemiecko-czeskiego Zespołu Bibliografii Historii Śląska (1987–), członek zespołu Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich ds. opracowania kodeksu etyki zawodowej bibliotekarza i pracownika informacji (2005).

References

[Arbeitsgemeinschaft wissenschaftlicher Bibliothekare der Universitätsbibliothek Jena, bearb. von.]. 1958. Geschichte der Universitätsbibliothek Jena 1549–1945. Weimar: Böhlau.

[Naumann, Emil Robert Wilhelm]. 1845. „Reglement für die Benutzung der Hamburgischen Stadt-Bibliothek.” Intelligenz-Blatt zum Serapeum 2: 11–14.

[Naumann, Emil Robert Wilhelm]. 1849. „Regulativ für die Benutzung der Stadtbibliothek in Leipzig.” Intelligenzblatt zum Serapeum 1: 1–6.

Abb, Gustav. 1926. Schleiermachers Reglement für die Königliche Bibliothek zu Berlin vom Jahre 1811 und seine Vorgeschichte. Berlin: M. Breslauer.

Bader, Karl. 1925. Lexikon deutscher Bibliothekare in Haupt- und Nebenamt bei Fürsten, Staaten und Städten. Leipzig: O. Harrasowitz.

Bohmüller, Lothar, und Konrad Marwinski. 1988. Bibliotheksalltag: Aus den Diensttagebüchern des Jenaer Universitätsbibliothekars Georg Gottlieb Güldenapfel und seiner Mitarbeiter. Jena: Universitätsbibliothek.

Bürger, Thomas. 2006. „Wandel und Kontinuität in 450 Jahren. Von der kurfürstlichen Leberey zur Sächsischen Landesbibliothek – Staats- und Universitätsbibliothek Dresden.” Wissenschaftliche Zeitschrift der Technischen Universität Dresden 55 (1–2): 33–35.

Buzás, Ladislaus.1972. Geschichte der Universitätsbibliothek München. Wiesbaden: Reichert.

Buzás, Ladislaus. 1978. Deutsche Bibliotheksgeschichte der neuesten Zeit (1800–1945). Wiesbaden: Reichert.

Dietze, Joachim. 1959/60. „Die Universitätsbibliothek und die Öffentlichkeit. Die Benutzungsordnungen von Göttingen (1761), Berlin (1813) und Leipzig (1833).” Wissenschaftliche Zeitschrift der Karl-Marx-Universität Leipzig: 809–815.

Ebert Friedrich, Adolf. 1990. Diarium über meine Arbeiten auf der Akademischen Bibliothek zu Leipzig und der Königlichen Bibliothek zu Dresden: 1813–1822. Dresden: Sächsische Landesbibliothek.

Ehrle, Peter Michael. 1982. „Bibliothekspolitik im Vormärz. Robert von Mohl und die Universitätsbibliothek Tübingen.“ W Bibliotheken im gesellschaftlichen und kulturellen Wandel des 19. Jahrhunderts: Referate des 1. Jahrestreffens des Wolfenbüttel Arbeitskreises für Bibliotheksgeschichte, vom 24. bis 26. April 1980 in der Herzog August Bibliothek, hrsg. von G. Liebers und P. Vodosek, 19–33. Hamburg: Hausweedell.

Erman, Wilhelm.1919. Geschichte der Bonner Universitätsbibliothek (1818–1901). Halle: Karras.

Friese, Karl, 1910. Geschichte der Königlichen Universitätsbibliothek zu Berlin, Berlin: Reimer.

Gardthausen, Viktor. 1920. Handbuch der wissenschaftlichen Bibliothekskunde 1–2. Leipzig: Quelle & Meyer.

Gębołyś, Zdzisław. 1996. „Udostępnianie zbiorów w niemieckich bibliotekach uniwersyteckich w pierwszej połowie XIX wieku.” W Prace bibliotekoznawcze, red. J. Jarowiecki, 8, 47–60. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej.

Geiger, Karl. 1900. „Robert Mohl als Vorstand der Tübinger Universitätsbibliothek (1836–1844).” Zentralblatt für Bibliothekswesen 11: 61–191.

Günther, Johannes. 1975. „Die Universitätsbibliothek Freiburg i. Br. 1823–1849.” Bibliothek und Wissenschaft 9: 37–133.

Hebig, Christel. 1987. „Johann Christoph Adelung. Zu seinem Amtsantrit vor 200 Jahren in Dresden.” Zentralblatt für Bibliothekswesen 11: 502–507.

Hessel, Alfred.1928. „Heyne als Bibliothekar.“ Zentralblatt für Bibliothekswesen 9–10: 255–270.

Jacobs, Friedrich, und Ukert Friedrich August.1835. Beiträge zur ältern Litteratur oder Merkwürdigkeiten der Herzogl. öffentlichen Bibliothek zu Gotha, Bd. 1. Leipzig 1835.

Juntke, Fritz.1954. „Reglement für die Bibliothek der Universität zu Halle vom 20. Mai 1823.” W Bibliothek. Bibliothekar. Bibliothekswissenschaft. Festschrift Vorstius zum 60. Geburtstag dargebracht, Mitwirk. J. Vorstius, hrsg. von H. Roloff, 324–342. Leipzig: Harrasowitz.

Kiel, Rainer-Maria. 1981. „Goethe und das Bibliothekswesen in Jena und Weimar.” Bibliothek und Wissenschaft 15: 11–82.

Kuhnert, Ernst. 1926. Geschichte der Staats- und Universitäts-Bibliothek zu Königsberg. Von ihrer Begründung bis zum Jahre 1810. Leipzig: K. W. Hiersemann.

Kunze, Horst, Werner Dube, und Günter Fröschner, hrsg. von. 1961. Deutsche Staatsbibliothek 1661–1961. Leipzig: Deutsche Staatbibliothek.

Leist von, J. C. 1846. „Reglement enthaltend die neuen Gesetze ūber den Gebrauch der Königlichen Bibliothek (Universitáts-Bibliothek) zu Göttingen.” Intelligenz-Blatt zum Serapeum 14: 107–108.

Leist von, J. C. 1846. „Reglement enthaltend die neuen Gesetze ūber den Gebrauch der Königlichen Bibliothek (Universitáts-Bibliothek) zu Göttingen.” Intelligenz-Blatt zum Serapeum 15: 113–116.

Leyh, Georg. 1956. Die deutschenBibliotheken von der Aufklärung bis zur Gegenwart, Wiesbaden: Harrasowitz.

Loh, Gerhard. 1987. Geschichte der Universitätsbibliothek Leipzig von 1543 bis 1832, Leipzig: Bibliogr. Inst.

Lohse, Hartwig. 1982. „Friedrich Ritschl und die Bonner Universitätsbibliothek. Ein Beitrag zum Berufsbild des Professoren-Bibliothekars im 19. Jahrhundert.” W Bibliotheken im gesellschaftlichen und kulturellen Wandel des 19. Jahrhunderts, 35–53. Hamburg: Hauswedell.

Mannschatz, Hans-Christian.1990. „Zur Erinnerung an Robert Naumann (1809–1880).” Bibliothekar 3: 157–160.

Marwinski, Konrad. 1983.425 Jahre Universitätsbibliothek Jena: 1558–1983. Jena: b. w.

Mehl, Ernst, und Hannemann, Kurt. 1956. Deutsche Bibliotheksgeschichte. Berlin: E. Schmidt.

Milkau, Fritz, und Georg Leyh. 1962–1961. Handbuch der Bibliothekswissenschaft, 1–3. Wiesbaden: Harrasowitz.

Mühlner, Manfred, 1987. „Begeisterung war die Signatur meiner Tätigkeit: die Reform der Königlichen Öffentlichen Bibliothek in Dresden unter Ernst Wilhelm Förstemann.” Studien zum Buch- und Bibliothekswesen 5: 81–88.

Nestler, Friedrich. 1969. Friedrich Adolf Ebert und seine Stellung im nationalen Erbe der Bibliothekswissenschaft. Leipzig: Bibliographisches Institut, VEB.

Pertz, Georg Heinrich. 1867. Die Königliche Bibliothek zu Berlin in den Jahren 1842 bis 1867. Berlin: b.w.

Ruf, Paul. 1953. „Schmeller als Bibliothekar“. W Festgabe der Bayerischen Staatsbibliothek Emil Gratzl zum 75. Geburtstag, 9–95. München: Harrasowitz.

Schmitz, Wolfgang. 2007. Deutsche Bibliotheksgeschichte, Frankfurt am Main: Universitätsbibliothek Johann Christian Senckenberg.

Seesemann, Heinrich. 1996. „Griesbach, Johann Jakob.” W Neue Deutsche Biographie, hrsg. von der historischen Kommission bei der bayerischen Akademie der Wissenschaften, 7: 62–63. Berlin: Dukcker & Humblot.

Stählin, Agnes. 1986. „Professoren und Studenten im Widerstand gegen die Benutzungsordnung der Universitätsbibliothek Erlangen im 19. Jahrhundert.” W Der Bibliothekar zwischen Praxis und Wissenschaft. Bernhard Sinogowitz zum 65. Geburtstag, hrsg. von D. Schug, 211–220. Wiesbaden: Harrasowitz.

Vogeler, Helmut. 1970. „Johann Christian Felix Bähr als Oberbibliothekar der Universitätsbibliothek Heidelberg (1832–1872).” Bibliothek und Wissenschaft 7: 40–137.

Vorstius, Joris, und Joost Siegfried. 1980. Grundzüge der Bibliotheksgeschichte, 8. Wiesbaden: Harrasowitz.

Weimann, Karl Heinz. 1975. Bibliotheksgeschichte, München: Verlag Dokumentation.

Widmann, Hans. 1960. „Die Zugänglichkeit der Universitätsbibliothek Tübingen (Bis zur Mitte des 19. Jahrhunderts).” W Aus der Welt des Bibliothekars. Festschrift für Rudolf Juchhoff zum 65. Geburtstag, hrsg. von K. Ohly und W. Krieg, 215–229. Köln: Greven Verlag.

Wilken, Friedrich. 1828.Geschichte der Königlichen Bibliothek zu Berlin, Berlin: Duncker und Humblot.

Zedler, Gottfried. 1896.Geschichte der Universitätsbibliothek zu Marburg 1527–1887. Marburg: N. G. Elwert.

Folia Toruniensia

Downloads

  • PDF (Język Polski)

出版済

2020-12-14

How to Cite

Gębołyś, Z. (2020). Bibliotekarze bibliotek uniwersyteckich, dworskich i miejskich na ziemiach niemieckich w latach 1789–1871 wobec udostępniania zbiorów. Folia Toruniensia, 20, 29–47. https://doi.org/10.12775/FT.2020.002
  • ACM
  • ACS
  • APA
  • ABNT
  • Chicago
  • Harvard
  • IEEE
  • MLA
  • Turabian
  • Vancouver
Download Citation
  • Endnote/Zotero/Mendeley (RIS)
  • BibTeX

巻号

巻 20 (2020)

セクション

Articles

License

Authors sign the license agreement, where authors have copyright but license exclusive rights in their article to the publisher. In this case authors have a range of rights, including:

  • The right to share or reuse their article in the same ways permitted to third parties under the Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 (CC BY-ND 4.0) license. Following it, the author can "copy and redistribute the material in any medium or format for any purpose, even commercially. The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms."
  • Authors retain patent, trademark and other intellectual property rights (including research data).
  • Authors receive proper attribution and credit for the published work.
 

 
 
This is a RoMEO green journal.

Stats

Number of views and downloads: 767
Number of citations: 0

Search

Search

Browse

  • 著者インデックスをブラウズ
  • Issue archive

User

User

最新号

  • Atom logo
  • RSS2 logo
  • RSS1 logo

ご案内

  • 読者の皆さまへ
  • 論文著者の皆さまへ
  • 図書館員の皆さまへ

Newsletter

Subscribe Unsubscribe

言語

  • Čeština
  • English
  • Español (España)
  • Français (France)
  • Français (Canada)
  • Hrvatski
  • Italiano
  • Srpski
  • Українська
  • 日本語
  • Język Polski
  • Deutsch

Tags

Search using one of provided tags:

biblioteki dworskie, biblioteki miejskie, biblioteki uniwersyteckie, Niemcy, udostępnianie zbiorów, bibliotekarze, 1789–1871

投稿を提出

投稿を提出
上に

Akademicka Platforma Czasopism

Najlepsze czasopisma naukowe i akademickie w jednym miejscu

apcz.umk.pl

Partners

  • Akademia Ignatianum w Krakowie
  • Akademickie Towarzystwo Andragogiczne
  • Fundacja Copernicus na rzecz Rozwoju Badań Naukowych
  • Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk
  • Instytut Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych PAN
  • Instytut Tomistyczny
  • Karmelitański Instytut Duchowości w Krakowie
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Krośnie
  • Państwowa Akademia Nauk Stosowanych we Włocławku
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Stanisława Pigonia w Krośnie
  • Polska Fundacja Przemysłu Kosmicznego
  • Polskie Towarzystwo Ekonomiczne
  • Polskie Towarzystwo Ludoznawcze
  • Towarzystwo Miłośników Torunia
  • Towarzystwo Naukowe w Toruniu
  • Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie
  • Uniwersytet Mikołaja Kopernika
  • Uniwersytet w Białymstoku
  • Uniwersytet Warszawski
  • Wojewódzka Biblioteka Publiczna - Książnica Kopernikańska
  • Wyższe Seminarium Duchowne w Pelplinie / Wydawnictwo Diecezjalne „Bernardinum" w Pelplinie

© 2021- Nicolaus Copernicus University Accessibility statement Shop