Vermittlung von Jakub Kazimierz Rubinkowski bei der Buchkonservierung und – ankauf für Elżbieta Sieniawska Ende des ersten Viertels des 18. Jahrhunderts
DOI:
https://doi.org/10.12775/FT.2015.003Schlagworte
Jakub Rubinkowski, Elżbieta Sieniawska, Buch, Buchbinderei, ThornAbstract
Die vielschichtige Tätigkeit des Thorner Ratsherrn und Königlichen Postmeisters Jakub Kazimierz Rubinkowski konzentrierte sich hauptsächlich auf die Leitung einer Informationsagentur, die sich mit Redaktion und Kolportage handschriftlicher Presse beschäftigte. Zu einem wichtigen Aspekt seiner kultureller Tätigkeit wurde auch die Vermittlung von Dienstleistungen im Bereich der Buchbinderei und beim Ankauf von Büchern für Elżbieta Sieniawska, Gattin des Großhetmans der polnischen Krone und Krakauer Kastellans. Rubinkowski, ein Adliger und zugleich Gelehrter sowie leidenschaftlicher Buchliebhaber der Barockzeit, erschien als ein idealer Kandidat für die Realisierung von solchen Aufgaben. Über seine Nützlichkeit entschied auch die starke Position Thorns auf dem polnischen Büchermarkt, wo gefragte Werke sowohl polnischer als auch ausländischer Autoren leichter erworben werden konnten. Die Recherche erfasste Werke des Vaters von Sieniawska, Stanisław Herakliusz Lubomirski sowie anderer polnischer Autoren (auch aus dem Gebiet des Königlichen Preußen) und Klassiker der neuzeitlichen europäischen Literatur. Ein großer Vorteil von Rubinkowski bestand auch in seinen direkten Kontakten zur Thorner Zunft der Buchbinder, wodurch Sieniawska auf eine professionelle Konservation und Restaurierung von Büchern, die hauptsächlich aus ihrer Bibliothek in Puławy stammten, rechnen konnte. Insbesondere in den Jahren 1725–1726 hat Rubinkowski mehrmals und immer sehr detailliert über die kommenden Buchauktionen in Thorn informiert, aus Puławy mit Schiffen transportierte Bände in Empfang genommen und den Transport von neu erworbenen bzw. restaurierten Volumina organisiert. Innerhalb von nur zwei Jahren vermittelte Rubinkowski im Falle von einigen Hunderten von Büchern, was ihn zu einem der führenden Buchagenten seiner Zeit in Rzeczpospolita kürte.Literaturhinweise
Archiwum Narodowe w Krakowie, oddział I, Archiwum Sanguszków, teki korespondencji 8.
Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps 1684.
Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps 2707.
Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps 2739.
Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps 2747.
Biblioteka Czartoryskich w Krakowie, rkps 5933/IV.
Bieńkowska B., Staropolski świat książek, Wrocław 1976.
Cynarski S., Sarmatyzm – ideologia i styl życia, [w:] Polska XVII w., red. J. Tazbir, Warszawa 1974.
Herbst S., Toruńskie cechy rzemieślnicze. Zarys przeszłości, Toruń 1933.
Imańska I., Per medium auctionis. Aukcje książek w Rzeczypospolitej (XVII–XVIII w.), Toruń 2013.
Imańska I., Toruńskie aukcje książek w XVIII w., Toruń 2007.
Kseniak M., Rezydencja Czartoryskich w Puławach, Lublin 1986.
Link-Lenczowski A. K., Popiołek B., Sieniawska z Lubomirskich Elżbieta Helena (1669–1729), [w:] PSB, t. 37, Warszawa–Kraków 1996–1997.
Malinowska I., Przebudowa pałacu w Puławach przez architekta Jana Zygmunta Deybla, [w:] Puławy, red. S. Lorentz, Teka Konserwatorska, z. 5, Warszawa 1962.
Maliszewski K., Agencja informacyjna Jakuba Kazimierza Rubinkowskiego. Ze studiów nad dziejami komunikacji społecznej w XVIII wieku, Zapiski Historyczne, t. 48: 1983.
Maliszewski K., Jakub Kazimierz Rubinkowski. Szlachcic, mieszczanin toruński, erudyta barokowy, Warszawa–Poznań–Toruń 1982.
Maliszewski K., Komunikacja społeczna w kulturze staropolskiej. Studia z dziejów kształtowania się form i treści społecznego przekazu w Rzeczypospolitej szlacheckiej, Toruń 2001.
Maliszewski K., Rubinkowski Jakub Kazimierz, [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 32, Wrocław 1989.
Mikulski K., Przestrzeń i społeczeństwo Torunia od końca XIV do początku XVIII wieku, Toruń 1999.
Mikulski K., Pułapka niemożności. Społeczeństwo nowożytnego miasta wobec procesów modernizacyjnych (na przykładzie Torunia w XVII i XVIII wieku), Toruń 2008.
Milewska-Kozłowska J., Druki dotyczące Tumultu Toruńskiego w zbiorach starych druków Biblioteki Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Rocznik Toruński, t. 34: 2007.
Mocarski Z., Książka w Toruniu do roku 1793. Zarys dziejów, [w:] Dzieje Torunia. Praca zbiorowa z okazji 700-lecia miasta, red. K. Tymieniecki, Toruń 1933.
Nowak Z., Leo Jan (1572–1635), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. 17, Wrocław 1972.
Popiołek B., Królowa bez korony. Studium z życia i działalności Elżbiety Sieniawskiej (ok. 1669–1729), Kraków 1993.
Popiołek B., Zainteresowania bibliofilskie Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej, kasztelanowej krakowskiej, Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie, 1995, Prace Historyczne XVII, z. 167.
Salmonowicz S., Dzieje książki i czytelnictwa, [w:] Historia Torunia, red. M. Biskup, t. II, cz. III: Między barokiem a oświeceniem (1660–1793), Toruń 1996.
Salmonowicz S., Toruń w czasach baroku i oświecenia. Szkice z dziejów kultury Torunia XVII–XVIII wieku, Warszawa–Poznań–Toruń 1982.
Salmonowicz S., Toruńskie gimnazjum akademickie w latach 1681–1817. Studium z dziejów nauki i oświaty, Bydgoszcz 1973.
Serczykowa B., Księgozbiór lekarza toruńskiego Wacława Duroscha z drugiej połowy XVII wieku, Zeszyty Naukowe UMK w Toruniu, 1971, Nauki Humanistyczno-Społeczne, z. 39, Nauka o Książce VI.
Słaby A., Rządzicha oleszycka. Dwór Elżbiety z Lubomirskich Sieniawskiej jako przykład patronatu kobiecego w czasach saskich, Kraków 2014.
Tujakowski A., Z dziejów drukarstwa i piśmiennictwa na Pomorzu. 400 lat drukarstwa w Toruniu (1569–1969), Toruń 1970.
Urzędnicy Prus Królewskich XV–XVIII wieku. Spisy, opr. K. Mikulski, Wrocław–Warszawa–Kraków 1990.
Zimowski L., Geneza i rozwój komunikacji pocztowej na ziemiach polskich, Warszawa 1972.
Downloads
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Authors sign the license agreement, where authors have copyright but license exclusive rights in their article to the publisher. In this case authors have a range of rights, including:
- The right to share or reuse their article in the same ways permitted to third parties under the Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 (CC BY-ND 4.0) license. Following it, the author can "copy and redistribute the material in any medium or format for any purpose, even commercially. The licensor cannot revoke these freedoms as long as you follow the license terms."
- Authors retain patent, trademark and other intellectual property rights (including research data).
- Authors receive proper attribution and credit for the published work.
![]()
Stats
Number of views and downloads: 712
Number of citations: 0