Problematyka kapitału zagranicznego w Polsce w latach osiemdziesiątych XX wieku w dyskursie prasowym i badaniach opinii publicznej. Analiza wstępna
DOI :
https://doi.org/10.12775/DN.2026.2.06Mots-clés
kapitał zagraniczny, prasa, dyskurs prasowy, opinia publiczna, Polska Rzeczpospolita LudowaRésumé
Polska gospodarka w latach osiemdziesiątych XX w. funkcjonowała w warunkach głębokiego kryzysu. Próbą złagodzenia istniejących problemów było dopuszczenie na szerszą skalę po 1982 r. kapitału zagranicznego do inwestowania w krajową drobną wytwórczość. Nowe firmy, powszechnie utożsamiane z kapitałem polonijnym, choć w rzeczywistości stanowiły margines polskiego życia gospodarczego, stały się tematem poważnej dyskusji społecznej, która znalazła odbicie w dyskursie prasowym. Prowadzone polemiki wykazały, a potwierdziły to także badania opinii publicznej z końca 1987 r., że Polacy coraz bardziej akceptowali kapitał zagraniczny, choć z rozmaitymi zastrzeżeniami, co było ważną cechą w kontekście transformacji, mającej nastąpić w Polsce po 1989 r.
Références
Źródła archiwalne
Archiwum Akt Nowych w Warszawie
Towarzystwo Łączności z Polonią Zagraniczną „Polonia” 2206, 2220, 2234, 2249
Urząd Rady Ministrów 107/163, 107/184, 149/239
Fundacja Centrum Badania Opinii Społecznej w Warszawie
Centrum Badania Opinii Społecznej AP/29/1/87, BDF/106/12/88
Prasa i wydawnictwa ciągłe
„Dziennik Łódzki” 1982–1983
„Dziennik Ustaw” 1976, 1982, 1985
„Gazeta Robotnicza. Magazyn” 1987
„Głos Wielkopolski” 1984
„Handel Zagraniczny” 1983
„Informator Inter-Polcom” 1982–1983, 1986
„Kierunki” 1984
„Kurier Polski” 1982
„Monitor Polski” 1979
„Odrodzenie” 1984, 1987
„Perspektywy” 1986
„Polityka” 1982–1986
„Prawo i Życie” 1982–1984, 1986
„Przegląd Tygodniowy” 1986–1987
„Rzeczpospolita” 1983, 1985
„Sprawy i Ludzie” 1982, 1986–1987
„Trybuna Ludu” 1982
„Tu i Teraz” 1984
„Tygodnik Demokratyczny” 1983–1984, 1986
„Tygodnik Mazowsze” 1983, 1985
„Życie Gospodarcze” 1983
„Życie Warszawy” 1982–1983, 1986–1987
Opracowania
Gałęziowski J., Historia mówiona firm polonijnych jako przyczynek do badania historii mówionej biznesu w Polsce – wyznanie badacza, „Wrocławski Rocznik Historii Mówionej” 2025, t. XV, s. 8–33.
Grala D.T., Przedsiębiorstwa z kapitałem zagranicznym pochodzenia polonijnego jako enklawa kapitalizmu w PRL i „inkubator przedsiębiorczości” liderów biznesu w III RP, „UR Journal of Humanities and Social Sciences” 2019, nr 3, s. 75–100.
Grala D.T., Reformy gospodarcze w PRL (1982–1989). Próba uratowania socjalizmu, Warszawa 2005.
Jarosz D., Sondaże Ośrodka Badań opinii Publicznej (OBOP) w latach 1957–1989. Refleksje historyka, „Polska 1944/45–1989. Studia i Materiały” 2004, t. VI, s. 65–95.
Jarska N., Olaszek J., Co czytała opozycja? Książki drugiego obiegu jako wyraz tożsamości politycznej, ideowej i kulturowej opozycji w PRL (1976–1989), w: Drugi obieg w PRL na tle samizdatu w państwach bloku sowieckiego po 1956 roku, red. P. Gasztold-Seń, N. Jarska, J. Olaszek, Warszawa 2016, s. 145–162.
Jasiecki K., Elita biznesu w Polsce. Drugie narodziny kapitalizmu, Warszawa 2002.
Jaskuła L., Rola prasy w kształtowaniu świadomości społecznej w zakresie problematyki międzynarodowego obrotu towarowego, w: Otwarcie granic rynku a perspektywa być i mieć człowieka oraz narodu, red. A. Kuś, P. Witkowski, Lublin 2006, s. 233–245.
Kochanowski J., Miało być centrum, wyszły peryferie. Wokół tzw. firm polonijnych w PRL, w: Centra i peryferie Polski Ludowej, red. T. Przerwa, M. Szajda, Wrocław 2024, s. 15–45.
Kunczik M., Zipfel A., Wprowadzenie do nauki o dziennikarstwie i komunikowaniu, Warszawa 2000.
Lesiakowski K., Kierunki działalności kontrolnej NIK wobec przedsiębiorstw polonijno-zagranicznych w latach osiemdziesiątych XX wieku, „Komunizm. System – ludzie – dokumentacja” 2019, nr 8, s. 53–74.
Lesiakowski K., Kolejkowa codzienność. Problemy zaopatrzeniowe mieszkańców Łodzi w okresie stanu wojennego 1981–1983, w: Stan wojenny z perspektywy lokalnej. Łódź i region 1981–1983, red. S. Hadrysiak, Piotrków Trybunalski 2013, s. 41–55.
Myśliński J., Uwagi o prasie polskiej przełomu XIX i XX jako źródle historycznym, „Rocznik Historii Czasopiśmiennictwa Polskiego” 1974, nr 14/1, s. 5–26.
Nitschke B., Firmy polonijno-zagraniczne jako przejaw rozwoju sektora prywatnego u schyłku PRL, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” 2001, t. V, s. 92–103.
Pleskot P., Kontrwywiadowcza ochrona kapitalizmu. Rozpracowanie Warszawskiego Oddziału „Interpolcomu” w latach 1983–1990, „Komunizm. System – ludzie – dokumentacja” 2019, nr 8, s. 75–90.
Polacy ’81. Postrzeganie kryzysu i konfliktu, red. W. Adamski, Warszawa 1996.
Sikora M., Koncesjonowany kapitalizm. Służba Bezpieczeństwa MSW a „spółki polonijne” w PRL (1976–1989), „Dzieje Najnowsze” 2013, t. XLV, nr 3, s. 125–146.
Skowronek B., Media Discourse. The Tradition and the Current Situation of the Press, „Rocznik Historii Prasy Polskiej” 2020, t. XXIII, z. 2, s. 27–37.
Trembicka K., Ciągłość czy zmiana? Ład gospodarczy w Polsce Ludowej w latach 80., „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Politologica” 2001, t. V, s. 51–63.
Wicenty D., Brudne wspólnoty wśród milicjantów i esbeków w świetle dokumentów Zarządu Ochrony Funkcjonariuszy MSW, w: Brudne wspólnoty. Przestępczość zorganizowana w PRL w latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku, red. K. Nawrocki, D. Wicenty, Gdańsk–Warszawa 2018, s. 148–170.
Téléchargements
Publiée
Comment citer
Numéro
Rubrique
Stats
Number of views and downloads: 8
Number of citations: 0
