Dzieje Najnowsze https://apcz.umk.pl/DN Kwartalnik poświęcony historii XX wieku. Założony w 1969 r. przez Tadeusza Jędruszczaka, Czesława Madajczyka i Witolda Stankiewicza. pl-PL mwronska5@wp.pl (Małgorzata Gmurczyk-Wrońska) greg@umk.pl (Grzegorz Kopcewicz) Thu, 23 Sep 2021 17:41:39 +0200 OJS 3.3.0.8 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Antykomunizm socjalistów – kilka uwag krytycznych https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35450 <p>Niniejszy artykuł recenzyjny omawia edycję dokumentów dotyczącą stosunku międzywojennej PPS do ruchu komunistycznego. Recenzowana praca stanowi przedsięwzięcie ambitne, lecz ma wiele słabości, związanych m.in. ze sposobem doboru dokumentów czy perspektywą przyjętą we wstępie. Wobec tego można ją uznać co najwyżej za wstęp do dalszych badań nad tą problematyką, a nie całościowy i wielowymiarowy obraz stosunków pomiędzy PPS a KPRP/KPP.</p> Kamil Piskała Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35450 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Rezenzje https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35451 Jakub Polit, Gabriel Szuster, Bartłomiej Rusin, Artur Markowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35451 Wed, 29 Sep 2021 00:00:00 +0200 Austria w polskiej polityce bezpieczeństwa w latach 1918–1926 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35422 <p>Celem artykułu jest ustalenie znaczenia Austrii w polityce bezpieczeństwa RP w latach 1918–1926. Przeprowadzona analiza stosunków dwustronnych ma wykazać, czy Polska traktowała Austrię jako potencjalnego sojusznika, czy jednak w większym stopniu jako zagrożenie. Groźba utraty niepodległości przez Austrię była uznawana przez władze polskie za czynnik zagrożenia systemu wersalskiego, którego nienaruszalność stanowiła kamień węgielny polityki bezpieczeństwa RP. Paradoksalnie to słabość Austrii decydowała o jej dużym znaczeniu w polityce bezpieczeństwa Polski.</p> Elżbieta Alabrudzińska Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35422 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Sąd nad Manfredim Graviną, Wysokim Komisarzem Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku w latach 1929–1932 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35441 <p>Autor artykułu podejmuje próbę racjonalizacji funkcjonowania wysokich komisarzy Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku. Koncentruje się na osobie włoskiego Wysokiego Komisarza Manfrediego Graviny, działającego na terenie Wolnego Miasta w latach 1929–1932. Stara się zdjąć z niego etykietę polityka antypolskiego.</p> Stanisław Sierpowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35441 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Geopolityczny imperatyw współpracy polsko-ukraińskiej w myśli politycznej ruchu prometejskiego na przykładzie publicystyki Włodzimierza Bączkowskiego https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35442 <p>Głównym celem poznawczym opracowania jest dokonanie analizy problemowej myśli politycznej Włodzimierza Bączkowskiego. Na poziomie konkretnym – w odniesieniu do tematyki publikacji – autorzy skupili się na propagowanej przez redaktora „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego” koncepcji regionalnego systemu bezpieczeństwa oraz geopolitycznych uwarunkowaniach współpracy polsko-ukraińskiej wyodrębnionych z programu politycznego ruchu prometejskiego.</p> Ireneusz Piotr Maj, Joanna Maj Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35442 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Spory wokół kształtu niemieckiej radiofonii w okupowanej Polsce https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35443 <p>Polityka radiofoniczna III Rzeszy wobec Polski w czasach okupacji stanowi część strategii dyskryminacji i kulturalnej eksterminacji. Ale była też pełna nieoczekiwanych zwrotów wynikających z nieustających sporów wokół jej pryncypiów. Zdumiewa konsekwentna postawa Hansa Franka, który domagał się dla Generalnej Guberni nie tylko odrębnej niemieckojęzycznej radiofonii, ale również szerokiego spektrum audycji w języku polskim. Nie udało mu się do tego przekonać władz w Berlinie.</p> Sebastian Fikus Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35443 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Szkoły i studia na włoskim szlaku 2 Korpusu Polskiego https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35444 <p>W niniejszej publikacji przedstawiono zarys problematyki związanej z edukacyjną działalnością 2 Korpusu Polskiego na terenie Włoch. W poszczególnych dywizjach 2 Korpusu funkcjonowało szkolnictwo ogólnokształcące, zawodowe, a ponadto żołnierze odbywali studia na uczelniach włoskich. 2 Korpus gen. Władysława Andersa nie tylko wsławił się na polach bitew, zdobywając m.in. Monte Cassino czy wyzwalając wiele włoskich miast, ale także poprzez działalność edukacyjną przygotował żołnierzy do życia cywilnego w kraju i na obczyźnie.</p> Jan Draus Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35444 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Uznawanie przez Hiszpanię rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w latach 1945–1968. Historia pewnego mitu https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35445 <p>W latach 1942–1943 stosunki dyplomatyczne między Polską i Hiszpanią zostały zawieszone. Po cofnięciu uznania rządowi RP w Londynie gabinet w Madrycie nie uczynił tego i w latach 1945–1968 pozostawał z polskim poselstwem w stolicy Hiszpanii (w latach 1955–1961 z dwoma) w relacjach półoficjalnych. Przedstawiciele RP nie znajdowali się na liście korpusu dyplomatycznego, za mit należy więc uznać, iż dyktatura gen. Francisco Franco utrzymywała stosunki dyplomatyczne z rządem RP na uchodźstwie.</p> Jan Stanisław Ciechanowski Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35445 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Ustroń-Jaszowiec. Niespełniony sen o socjalistycznym kurorcie (ze studiów nad kulturą wczasów i wypoczynku w PRL-u) https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35446 <p>Artykuł traktuje o wczasowym miasteczku Jaszowiec w Ustroniu, stanowiącym wyjątkową w dziejach PRL próbę zrealizowania w praktyce marzenia o wzorcowym, idealnym socjalistycznym kurorcie. Autor identyfikuje i rekonstruuje mechanizmy oraz przesłanki ideologicznego niepowodzenia przedsięwzięcia, zarazem wskazując i tłumacząc przestrzenie ograniczonego (ale realnego) sukcesu Jaszowca jako wypoczynkowej propozycji dla mieszkańców PRL-u. Analizowany w ten sposób kompleks okazuje się „antywzorcem” socjalistycznej budowy.</p> Tomasz Pawelec Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35446 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Liga Kobiet Polskich w okręgu łódzkim w latach 1982–1989. Główne kierunki działalności w świetle materiałów sprawozdawczych organizacji https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35447 <p>Liga Kobiet Polskich, akceptowana przez władze komunistyczne organizacja kobieca, usiłowała umocnić swoje wpływy zwłaszcza wśród kobiet pracujących. Jako priorytetowy cel działalności wskazywała także upowszechnianie znaczenia szerokich działań Komitetu Gospodarstwa Domowego, w ramach którego organizowano szkolenia zawodowe, promowano gospodarność w prowadzeniu przez kobiety gospodarstw domowych. Schyłek jej działalności przypadł na koniec lat osiemdziesiątych, biorąc pod uwagę zarówno zmniejszającą się liczbę członkiń, jak i słabnącą pozycję jako oficjalnej reprezentacji kobiet polskich.</p> Małgorzata Dajnowicz Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35447 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Gra wojenna „Marzec 83”, czyli kryzys w Ludowym Wojsku Polskim w latach osiemdziesiątych https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35448 <p>Artykuł opisuje grę wojenną „Marzec 83”, przeprowadzoną wiosną 1983 r. przez Ludowe Wojsko Polskie. Gra dotyczyła tzw. frontu zewnętrznego (Frontu Nadmorskiego), czyli możliwości bojowych Sił Zbrojnych PRL w kontekście planu operacyjnego. Przeprowadzono ją pod koniec obowiązywania stanu wojennego w Polsce, który mocno wpływał na sytuację LWP. W związku z kryzysem gospodarczym w kraju i jednocześnie szybką rozbudową wojsk NATO analizowano realne możliwości prowadzenia ofensywy polskiej armii przeciwko armiom NATO i zajęcia Danii, północnych Niemiec Zachodnich, Holandii i Belgii.</p> Jarosław Pałka Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35448 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 O potrzebie dalszych badań nad prasą gadzinową. Stan obecny i perspektywy badawcze https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35449 <p>Celem artykułu jest przedstawienie stanu badań nad prasą gadzinową oraz wskazanie potencjalnych obszarów umożliwiających ich dalszą kontynuację. Autor zmierza do pokazania wypracowanego na gruncie historiografii modelu badań nad gadzinówkami. Opierając się na analizie publikacji w zakresie wymienionej prasy oraz odwołując się do współczesnych koncepcji metodologicznych, wskazuje na niebezpieczeństwo marginalizacji badań bądź ich całkowitego zaniechania. W konkluzjach sygnalizuje nowe możliwości prowadzenia dalszych badań z wykorzystaniem założeń proponowanych przez narratologię.</p> Monika Napora Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35449 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200 Instrukcja wydawnicza https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35452 Tadeusz Wolsza Prawa autorskie (c) 2021 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35452 Thu, 23 Sep 2021 00:00:00 +0200