Dzieje Najnowsze https://apcz.umk.pl/DN Kwartalnik poświęcony historii XX wieku. Założony w 1969 r. przez Tadeusza Jędruszczaka, Czesława Madajczyka i Witolda Stankiewicza. pl-PL mwronska5@wp.pl (Małgorzata Gmurczyk-Wrońska) greg@umk.pl (Grzegorz Kopcewicz) Wed, 12 Jan 2022 14:12:17 +0100 OJS 3.3.0.8 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 Zygmunt Miłkowski – współtwórca Ligi Polskiej wobec socjalizmu https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37020 <p>W artykule omówiono stosunek Zygmunta Miłkowskiego – jednej z czołowych postaci polskiej emigracji demokratycznej II połowy XIX i początków XX w. – do socjalizmu. Analizie poddano publicystykę Miłkowskiego, w tym dwa tytuły prasowe „Wolne Polskie Słowo”, „Dla Ojczyzny: organ Skarbu Narodowego”, które ukazywały się pod jego redakcją. Starano się przy tym uwzględnić głosy drugiej strony, czyli socjalistów. Zasygnalizowano również kilka pobocznych, aczkolwiek ważnych dla podjętej problematyki, wątków.</p> Ilona Zaleska Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37020 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Stanowisko Wielkiej Brytanii wobec amerykańskiego planu umiędzynarodowienia linii kolejowych w Mandżurii, 1909–1910 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37021 <p>W artykule przedstawiona została reakcja Wielkiej Brytanii na amerykański plan z 1909 r., dotyczący umiędzynarodowienia linii kolejowych w Mandżurii. Inicjatywa Departamentu Stanu sprawiła, że Londyn znalazł się w delikatnym położeniu, gdyż chciał utrzymać dobre relacje zarówno z USA, jak i mającymi żywotne interesy w Mandżurii Rosją i Japonią. Działał on zatem ostrożnie, ale ostatecznie poparł odmowne stanowisko Rosji i Japonii, co wywołało niezadowolenie Waszyngtonu, które jednak nie doprowadziło do poważniejszego pogorszenia stosunków bilateralnych.</p> Jan Pajor Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37021 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Językowo-wizualny obraz wroga i swojego – wojna plakatowa 1920 roku https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37022 <p>Artykuł został poświęcony propagandowym zmaganiom polsko-bolszewickim w 1920 r. Ich niezwykle istotnym fragmentem były plakaty tworzone często przez wybitnych i uznanych plastyków, których sylwetki przedstawiono. Analizie zostały poddane plakaty tak polskie, jak i bolszewickie, zarówno w warstwie wizualnej, jak i językowej.</p> Małgorzata Misiak Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37022 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Polityczne aspekty funkcjonowania Instytutu Badawczego Europy Wschodniej i Szkoły Nauk Politycznych w Wilnie (1930–1939) https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37023 <p>Instytut Naukowo-Badawczy Europy Wschodniej i funkcjonująca przy nim Szkoła Nauk Politycznych powstały na początku 1930 r. w Wilnie. Blisko związane ze środowiskiem naukowym Uniwersytetu Stefana Batorego, zapisały się trwale w historii intelektualnej miasta, przede wszystkim dzięki prowadzonym badaniom oraz kadrze wybitnych znawców Związku Sowieckiego.</p> Paweł Libera Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37023 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Działalność biskupa stanisławowskiego Grzegorza Chomyszyna w latach dwóch wojen światowych. Analiza porównawcza https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37024 <p>Główny cel artykułu stanowi przedstawienie losów greckokatolickiego duchownego Grzegorza Chomyszyna w czasie trwania dwóch najważniejszych konfliktów zbrojnych XX w. W chwili wybuchu I wojny światowej od dekady był już biskupem stanisławowskim, starając się wprowadzić zmiany w funkcjonowaniu Cerkwi greckokatolickiej i opowiadając się za jej latynizacją. Podczas II wojny światowej został kilkakrotnie aresztowany przez okupantów rosyjskich i niemieckich. Zmarł w grudniu 1945 r. wskutek brutalnych przesłuchań w więzieniu łukianowskim.</p> Joanna Karbarz-Wilińska Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37024 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Instrukcja wydawnicza https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37030 Tadeusz Wolsza Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37030 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 W kręgu złudzeń. O książce Krzysztofa Raka Polska – niespełniony sojusznik Hitlera https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37026 <p>Autor krytycznie analizuje książkę Krzysztofa Raka <em>Polska – niespełniony sojusznik Hitlera </em>(2019). Monografia stanowi próbę nowego spojrzenia na stosunki polsko-niemieckie w latach 1933–1939. Zawiera jednak uproszczenia i nieuprawnione interpretacje. Autor bezkrytycznie przyjmuje za rzeczywistość niemieckie starania o antysowiecki sojusz z Polską. Bezpodstawnie sugeruje ustalenie między rządami Polski i Niemiec wspólnego <em>modus operandi </em>przeciw Czechosłowacji w 1938 r. Politykę polską w 1939 r. przedstawia w sposób karykaturalny.</p> Marek Kornat Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37026 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 O skuteczności zarządzania strachem i jego outsourcingu. Uwagi na marginesie książki Brunona Kamińskiego https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37027 <p>Książka Brunona Kamińskiego to analiza zabiegów, jakie czyniła propaganda w Polsce powojennej (do 1956 r.), aby wywołać, kontrolować i kanalizować strach. To jednocześnie praca z historii emocji, pokazująca, jak określona emocja pojawiała się i kształtowała w określonym kontekście społeczno-politycznym. Niewielka liczba opracowań podejmujących temat w odniesieniu do polskiej historii czyni z opracowania rzecz wartą szczegółowego omówienia i refleksji nad ogólnym stanem badań w subdyscyplinie.</p> Eryk Krasucki Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37027 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Europejska droga od niepewności do niepewności: 1950–2017 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37028 <p>Michał J. Zacharias przedstawia pracę brytyjskiego historyka Iana Kershawa, poświęconą dziejom Europy w drugiej połowie XX w. i w pierwszych dziesięcioleciach XXI stulecia. Praca ma charakter syntetyczny. Należy podkreślić, że w ujęciu jej Autora dzieje Starego Kontynentu nie są prostą sumą dziejów poszczególnych krajów europejskich. Brytyjski badacz omawia przede wszystkim najistotniejsze problemy i zjawiska historyczne z perspektywy Europy. W jego rozważaniach liczą się głównie najważniejsze państwa i narody. Nie jest to pozbawione pewnej racji, bo przecież właśnie ich historia najlepiej oświetla, wyjaśnia przyczyny i przebieg, znaczenie i następstwa skomplikowanych wydarzeń i procesów historycznych.</p> Michał Jerzy Zacharias Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37028 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 Recenzje https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37029 Tomasz Flasiński, Tadeusz Wolsza Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37029 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100 O myśleniu życzeniowym w badaniach historycznych… Replika na recenzję Pytania, które nie zostały zadane… https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37025 <p>Tekst stanowi odpowiedź na recenzję tomu źródłowego <em>„Dialog należy kontynuować…” Rozmowy operacyjne Służby Bezpieczeństwa z ks. Henrykiem Gulbinowiczem z lat 1969–1985. Studium przypadku</em>, wybór, wstęp, oprac. Rafał Łatka, Filip Musiał, Warszawa– Kraków 2020, a właściwie wprowadzenia do niego, przygotowaną przez Wojciecha Polaka i Włodzimierza Suleję. Autorzy tekstu podważają tezy recenzji, bagatelizujące trwający 16 lat dialog operacyjny ks. Gulbinowicza z SB. Wzmacniają kwestionowane przez Polaka i Suleję tezy z książki <em>„Dialog należy kontynuować…”</em>, w oparciu o niewykorzystane wcześniej materiały źródłowe, wskazując, że obraz niezłomnego hierarchy, który funkcjonował przez lata w sferze publicznej, wymaga skorygowania.</p> Rafał Łatka, Filip Musiał Prawa autorskie (c) 2022 https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/37025 Wed, 12 Jan 2022 00:00:00 +0100