https://apcz.umk.pl/DN/issue/feed Dzieje Najnowsze 2021-09-23T17:41:39+02:00 Małgorzata Gmurczyk-Wrońska mwronska5@wp.pl Open Journal Systems Kwartalnik poświęcony historii XX wieku. Założony w 1969 r. przez Tadeusza Jędruszczaka, Czesława Madajczyka i Witolda Stankiewicza. https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35452 Instrukcja wydawnicza 2021-09-23T17:24:44+02:00 Tadeusz Wolsza dn@ihpan.edu.pl 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35450 Antykomunizm socjalistów – kilka uwag krytycznych 2021-09-23T17:11:11+02:00 Kamil Piskała kamil.piskala@gmail.com <p>Niniejszy artykuł recenzyjny omawia edycję dokumentów dotyczącą stosunku międzywojennej PPS do ruchu komunistycznego. Recenzowana praca stanowi przedsięwzięcie ambitne, lecz ma wiele słabości, związanych m.in. ze sposobem doboru dokumentów czy perspektywą przyjętą we wstępie. Wobec tego można ją uznać co najwyżej za wstęp do dalszych badań nad tą problematyką, a nie całościowy i wielowymiarowy obraz stosunków pomiędzy PPS a KPRP/KPP.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35451 Rezenzje 2021-09-23T17:21:33+02:00 Jakub Polit dn@ihpan.edu.pl Gabriel Szuster dn@ihpan.edu.pl Bartłomiej Rusin dn@ihpan.edu.pl Artur Markowski dn@ihpan.edu.pl 2021-09-29T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35422 Austria w polskiej polityce bezpieczeństwa w latach 1918–1926 2021-09-23T11:02:47+02:00 Elżbieta Alabrudzińska ea@umk.pl <p>Celem artykułu jest ustalenie znaczenia Austrii w polityce bezpieczeństwa RP w latach 1918–1926. Przeprowadzona analiza stosunków dwustronnych ma wykazać, czy Polska traktowała Austrię jako potencjalnego sojusznika, czy jednak w większym stopniu jako zagrożenie. Groźba utraty niepodległości przez Austrię była uznawana przez władze polskie za czynnik zagrożenia systemu wersalskiego, którego nienaruszalność stanowiła kamień węgielny polityki bezpieczeństwa RP. Paradoksalnie to słabość Austrii decydowała o jej dużym znaczeniu w polityce bezpieczeństwa Polski.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35441 Sąd nad Manfredim Graviną, Wysokim Komisarzem Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku w latach 1929–1932 2021-09-23T16:06:27+02:00 Stanisław Sierpowski stansierp@op.pl <p>Autor artykułu podejmuje próbę racjonalizacji funkcjonowania wysokich komisarzy Ligi Narodów w Wolnym Mieście Gdańsku. Koncentruje się na osobie włoskiego Wysokiego Komisarza Manfrediego Graviny, działającego na terenie Wolnego Miasta w latach 1929–1932. Stara się zdjąć z niego etykietę polityka antypolskiego.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35442 Geopolityczny imperatyw współpracy polsko-ukraińskiej w myśli politycznej ruchu prometejskiego na przykładzie publicystyki Włodzimierza Bączkowskiego 2021-09-23T16:25:41+02:00 Ireneusz Piotr Maj ireneusz.maj@uj.edu.pl Joanna Maj joanna.maj@uni.lodz.pl <p>Głównym celem poznawczym opracowania jest dokonanie analizy problemowej myśli politycznej Włodzimierza Bączkowskiego. Na poziomie konkretnym – w odniesieniu do tematyki publikacji – autorzy skupili się na propagowanej przez redaktora „Biuletynu Polsko-Ukraińskiego” koncepcji regionalnego systemu bezpieczeństwa oraz geopolitycznych uwarunkowaniach współpracy polsko-ukraińskiej wyodrębnionych z programu politycznego ruchu prometejskiego.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35443 Spory wokół kształtu niemieckiej radiofonii w okupowanej Polsce 2021-09-23T16:38:38+02:00 Sebastian Fikus sebastian.fikus@interia.pl <p>Polityka radiofoniczna III Rzeszy wobec Polski w czasach okupacji stanowi część strategii dyskryminacji i kulturalnej eksterminacji. Ale była też pełna nieoczekiwanych zwrotów wynikających z nieustających sporów wokół jej pryncypiów. Zdumiewa konsekwentna postawa Hansa Franka, który domagał się dla Generalnej Guberni nie tylko odrębnej niemieckojęzycznej radiofonii, ale również szerokiego spektrum audycji w języku polskim. Nie udało mu się do tego przekonać władz w Berlinie.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35444 Szkoły i studia na włoskim szlaku 2 Korpusu Polskiego 2021-09-23T16:46:57+02:00 Jan Draus draus-jan@wp.pl <p>W niniejszej publikacji przedstawiono zarys problematyki związanej z edukacyjną działalnością 2 Korpusu Polskiego na terenie Włoch. W poszczególnych dywizjach 2 Korpusu funkcjonowało szkolnictwo ogólnokształcące, zawodowe, a ponadto żołnierze odbywali studia na uczelniach włoskich. 2 Korpus gen. Władysława Andersa nie tylko wsławił się na polach bitew, zdobywając m.in. Monte Cassino czy wyzwalając wiele włoskich miast, ale także poprzez działalność edukacyjną przygotował żołnierzy do życia cywilnego w kraju i na obczyźnie.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35445 Uznawanie przez Hiszpanię rządu Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie w latach 1945–1968. Historia pewnego mitu 2021-09-23T16:50:25+02:00 Jan Stanisław Ciechanowski js.ciechanowski@uw.edu.pl <p>W latach 1942–1943 stosunki dyplomatyczne między Polską i Hiszpanią zostały zawieszone. Po cofnięciu uznania rządowi RP w Londynie gabinet w Madrycie nie uczynił tego i w latach 1945–1968 pozostawał z polskim poselstwem w stolicy Hiszpanii (w latach 1955–1961 z dwoma) w relacjach półoficjalnych. Przedstawiciele RP nie znajdowali się na liście korpusu dyplomatycznego, za mit należy więc uznać, iż dyktatura gen. Francisco Franco utrzymywała stosunki dyplomatyczne z rządem RP na uchodźstwie.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35446 Ustroń-Jaszowiec. Niespełniony sen o socjalistycznym kurorcie (ze studiów nad kulturą wczasów i wypoczynku w PRL-u) 2021-09-23T16:53:48+02:00 Tomasz Pawelec tomasz.pawelec@us.edu.pl <p>Artykuł traktuje o wczasowym miasteczku Jaszowiec w Ustroniu, stanowiącym wyjątkową w dziejach PRL próbę zrealizowania w praktyce marzenia o wzorcowym, idealnym socjalistycznym kurorcie. Autor identyfikuje i rekonstruuje mechanizmy oraz przesłanki ideologicznego niepowodzenia przedsięwzięcia, zarazem wskazując i tłumacząc przestrzenie ograniczonego (ale realnego) sukcesu Jaszowca jako wypoczynkowej propozycji dla mieszkańców PRL-u. Analizowany w ten sposób kompleks okazuje się „antywzorcem” socjalistycznej budowy.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35447 Liga Kobiet Polskich w okręgu łódzkim w latach 1982–1989. Główne kierunki działalności w świetle materiałów sprawozdawczych organizacji 2021-09-23T16:58:30+02:00 Małgorzata Dajnowicz malgorzatadajnowicz@gmail.com <p>Liga Kobiet Polskich, akceptowana przez władze komunistyczne organizacja kobieca, usiłowała umocnić swoje wpływy zwłaszcza wśród kobiet pracujących. Jako priorytetowy cel działalności wskazywała także upowszechnianie znaczenia szerokich działań Komitetu Gospodarstwa Domowego, w ramach którego organizowano szkolenia zawodowe, promowano gospodarność w prowadzeniu przez kobiety gospodarstw domowych. Schyłek jej działalności przypadł na koniec lat osiemdziesiątych, biorąc pod uwagę zarówno zmniejszającą się liczbę członkiń, jak i słabnącą pozycję jako oficjalnej reprezentacji kobiet polskich.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35448 Gra wojenna „Marzec 83”, czyli kryzys w Ludowym Wojsku Polskim w latach osiemdziesiątych 2021-09-23T17:02:32+02:00 Jarosław Pałka j.palka@dsh.waw.pl <p>Artykuł opisuje grę wojenną „Marzec 83”, przeprowadzoną wiosną 1983 r. przez Ludowe Wojsko Polskie. Gra dotyczyła tzw. frontu zewnętrznego (Frontu Nadmorskiego), czyli możliwości bojowych Sił Zbrojnych PRL w kontekście planu operacyjnego. Przeprowadzono ją pod koniec obowiązywania stanu wojennego w Polsce, który mocno wpływał na sytuację LWP. W związku z kryzysem gospodarczym w kraju i jednocześnie szybką rozbudową wojsk NATO analizowano realne możliwości prowadzenia ofensywy polskiej armii przeciwko armiom NATO i zajęcia Danii, północnych Niemiec Zachodnich, Holandii i Belgii.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021 https://apcz.umk.pl/DN/article/view/35449 O potrzebie dalszych badań nad prasą gadzinową. Stan obecny i perspektywy badawcze 2021-09-23T17:06:49+02:00 Monika Napora monika.bartosiak@poczta.umcs.lublin.pl <p>Celem artykułu jest przedstawienie stanu badań nad prasą gadzinową oraz wskazanie potencjalnych obszarów umożliwiających ich dalszą kontynuację. Autor zmierza do pokazania wypracowanego na gruncie historiografii modelu badań nad gadzinówkami. Opierając się na analizie publikacji w zakresie wymienionej prasy oraz odwołując się do współczesnych koncepcji metodologicznych, wskazuje na niebezpieczeństwo marginalizacji badań bądź ich całkowitego zaniechania. W konkluzjach sygnalizuje nowe możliwości prowadzenia dalszych badań z wykorzystaniem założeń proponowanych przez narratologię.</p> 2021-09-23T00:00:00+02:00 Prawa autorskie (c) 2021