Mirosław Truchan (1923–2011). Profile of a Ukrainian Intellectual in Poland in the Context of the Activities of the Security Service and the KGB
DOI:
https://doi.org/10.12775/DN.2025.4.08Keywords
Mirosław Truchan, Ukrainian intelligentsia in Poland, Ukrainian Social and Cultural Association, Security Service, KGB, Organisation of Ukrainian Nationalists, surveillance, political trials, Szczecin, emigration, MunichAbstract
The article examines the profile of a member of the Ukrainian intelligentsia in the People’s Republic of Poland, set in the context of the actions of Polish and Soviet security agencies against the entire milieu. Mirosław Truchan’s biography was both typical and unique: he was under surveillance, arrested, and ultimately forced into exile. However, he was not only a Ukrainian activist but, above all, a talented writer, literary scholar, and historian. He left behind a significant body of work. Virtually unknown to the broader public, he was also forgotten within Ukrainian circles in Poland.
References
Źródła
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Poznaniu
024/102, t. 1
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej Oddział w Szczecinie
009/171, t. 1–11
769/1, t. 1–4
0011/224, Sprawa obiektowa „Bieszczady”
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie
00170/26
0296/111, t. 2
Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej we Wrocławiu
0014/2208
Archiwum Państwowe we Wrocławiu
Urząd Wojewódzki Wrocławski, VI/743
Opracowania
Czuryło H., Powiat kamieński, https://zbc.ksiaznica.szczecin.pl/Content/1721/PDF/0327-0335.pdf (dostęp: 20 X 2025).
Drozd R., Polityka władz wobec ludności ukraińskiej w Polsce w latach 1944–1989, Warszawa 2001.
Kamela M., Łesiów M., Strumiński Bohdan Aleksander, https://www.ipsb.nina.gov.pl/a/biografia/bohdan-aleksander-struminski (dostęp: 1 VII 2025).
Kryk B., „Życie i działalność ks. Mirosława Ripeckiego (1889–1974)”, [praca magisterska napisana w Katedrze Historii Kościoła Średniowiecznego pod kierunkiem ks. dra Stanisława Tylusa], Lublin 2008.
Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów, red. K. Kaźmierska, Kraków 2012.
Rosenbaum S., Partia i aparat bezpieczeństwa województwa katowickiego wobec proniemieckich postaw ludności rodzimej od lat pięćdziesiątych do siedemdziesiątych XX w., w: Aparat bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych, etnicznych i cudzoziemców. Studia, red. J. Syrnyk, Warszawa 2009.
Semczyszyn M., „Z przyjacielskim pozdrowieniem!” Charakterystyka wybranych dokumentów z zasobu IPN w Warszawie dotyczących współpracy MSW PRL z KGB ZSRR, w: Internacjonalizm czy…? Działania organów bezpieczeństwa państwa wobec mniejszości narodowych (1944–1989), red. J. Syrnyk, J. Hytrek-Hryciuk, G. Strauchold, Warszawa–Wrocław 2011.
Słabig A., Aparat bezpieczeństwa wobec mniejszości narodowych na Pomorzu Zachodnim w latach 1945–1989, Szczecin 2008.
Słabig A., Figurant sprawy kryptonim „Spółka”. Działania komunistycznego aparatu bezpieczeństwa wobec Mirosława Truchana, szczecińskiego działacza Ukraińskiego Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego, w: Łemkowie, Bojkowie, Rusini – historia, współczesność, kultura materialna i duchowa, t. 2, red. S. Dudra, B. Halczak, I. Betko, M. Smigel’, Zielona Góra–Słupsk 2009.
Słabig A., Kwestia ukraińska w działalności Służby Bezpieczeństwa PRL. Dokumenty i materiały, Warszawa 2016.
Sychowicz K., Współpraca KGB USSR z MSW Polski w rozpracowywaniu środowiska byłych członków OUN i UPA w latach 1959–1969, w: Internacjonalizm czy…? Działania organów bezpieczeństwa państwa wobec mniejszości narodowych (1944–1989), red. J. Syrnyk, J. Hytrek-Hryciuk, G. Strauchold, Warszawa–Wrocław 2011.
Syrnyk J., „Po linii” rewizjonizmu, nacjonalizmu, syjonizmu… Aparat bezpieczeństwa wobec ludności niepolskiej na Dolnym Śląsku (1945–1989), Wrocław 2013.
Syrnyk J., Nadzór specjalny. Analiza historyczno-antropologiczna działań organów bezpieczeństwa w kwestii tzw. nacjonalizmu ukraińskiego na Podkarpaciu w latach 1947–1989, Wrocław–Warszawa 2015.
Syrnyk J., Ukraińskie Towarzystwo Społeczno-Kulturalne (1956–1990), Wrocław 2008.
Zajączkowski M., Sprawa agenturalno-śledcza kryptonim „Zabiała”. Kulisy procesu Jana Szpontaka „Zalizniaka”, w: Służby bezpieczeństwa Polski i Czechosłowacji wobec Ukraińców (1945–1989). Z warsztatów badawczych, red. G. Motyka, Warszawa 2005.
Гнатюк О., З глибини моєї пам’яті. Книга спогадів, Київ 2017.
Грицковян Я., Незвичайні сторінки з біографії Мирослава Трухана, „Наше слово” 2012, nr 43.
Заброварний С., 50-ліття щецинських передач, „Наше слово” 2009, nr 17.
Кравчук Н., Батько українського фейлетону в Польщі, „Наше слово” 2013, nr 42, https://nasze-slowo.pl/batko-ukrayinskogo-feyletonu-v-pol/ (dostęp: 20 X 2025).
Кравчук Н., Жертовна і скромна постать, „Наше слово” 2012, nr 43, https://nasze-slowo.pl/zhertovna-i-skromna-postat/ (dostęp: 20 X 2025).
Кравчук Н., Панорама життя на фоні війни, „Наше слово” 2015, nr 2, https://nasze-slowo.pl/panorama-zhittya-na-foni-viyni/ (dostęp: 20 X 2025).
Кучерявий Ю. [wł. Трухан М.], Дмитро чи Домінік, „Наше слово” 1956, nr 19.
Кучерявий Ю. [wł. Трухан М.], Урра-патріоти, „Наше слово” 1957, nr 2 (22).
Трухан М., Наче вчора, Львів 2012.
Трухан М., Негативний стереотип українця у польській післявоєнній літературі, Львів 1992.
Трухан М., Українці в Польщі після Другої світової війни (1944–1984), Нью-Йорк 1990.
Ярослав Грицковян – літературознавець, педагог, громадсько-культурний діяч. Розмовляла Анна Вінницька, „Наше слово” 2011, nr 39, https://nasze-slowo.pl/yaroslav-gritskovyan-literaturoznavets/ (dostęp: 20 X 2025).
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NoDerivatives 4.0 International License.
Stats
Number of views and downloads: 4
Number of citations: 0
