Juda i Samaria po wygnaniu babilońskim: między mitem i historią

Abstract

W artykule przeanalizowane zostały najpierw dane historyczne dotyczące upadku Samarii, a następnie badania archeologiczne, które wykluczają całkowitą depopulację tego regionu i pozbawienie go jego izraelskiej tożsamości. Samaria pozostała tożsamościowo: etnicznie i religijnie izraelska i sytuacja ta przetrwała do czasów perskich. W tym okresie – po wygnaniu babilońskim – to ona nadawała się lepiej na centrum administracyjne dla nowej władzy niż zniszczona i pozbawiona większej liczby ludności Judea. Współczesne badania nad powstaniem Tory powalają sądzić, że to właśnie w Samarii, a nie w Judei rozpoczął się proces kompilowania tradycji tożsamościowych (patriarchowie, dawne sanktuaria, exodus), a dzięki współpracy elit z północy i południa udało się stworzyć akceptowalną dla obu wspólnot wersję tego dzieła (Pięcioksiąg pre-Samarytański), która przetrwała do czasu rozejścia się obu wspólnot (druga polowa II wieku przed Chr.).