Anwendung von Folter in Hexenprozessen in der polnisch-litauischen Rzeczpospolita vom 17. bis 18. Jahrhundert
Ein Beitrag zur Erforschung der polnischen Justiz der Frühen Neuzeit
DOI:
https://doi.org/10.12775/BPMH.2025.004Schlagworte
Polen-Litauen (Rzeczypospolita); Gesetz; Hexenprozesse; Zauberer und Hexen; FolterAbstract
Folter war im 17. und 18. Jahrhundert fester Bestandteil aller Strafprozesse. Ein Schuldeingeständnis befreite nicht von Folter, da der Richter sie anordnen konnte, wenn die angeklagte Person die Namen der Komplizen nicht preisgab oder wenn er die Aussagen für unzureichend hielt. Den damaligen Menschen zufolge war Folter ein Garant für die Durchsetzung der Wahrheit und Strafwürdigkeitt des Verbrechens. Es wurde angenommen, dass eine Person, der Schmerzen zugefügt wurden, die Wahrheit sagt und es vermeidet zu lügen. Bei Hexenprozessen im polnisch-litauischen Rzeczpospolita war das nicht anders. In diesem Beitrag konzentrierte sich der Autor auf die Beschreibung der Methode der Schmerzzufügung in polnisch-litauischen Hexenprozessen, der Häufigkeit ihrer Anwendung sowie der Gesetzgebung zu diesem Thema.
Literaturhinweise
Bibliografia / Bibliografie / Bibliography
Źródła archiwalne / Archivalische Quellen / Archival Sources
Archiwum Akt Dawnych w Warszawie: Archiwum Radziwiłłowskie, Sign. V. 91.
Źródła drukowane / Gedruckte Quellen / Printed Sources
Groicki, Bartłomiej: Artykuły prawa majdeburskiego. Postępek sądów około karania na gardle. Ustawa płacej u sądów. 1954.
Instrukcya Rzymska abo Postępek Prawny o sądach, processach, jako maią bądź formowane y wydawane przećiw Czarownicom, y rożnemi Zabobonami bawiaiącym się, abo podeyrzanym. 1728.
Jablonskis, Konstantinas / Jasas, Rimantas (Hg.): Raganų teismai Lietuvoje. 1987.
Skarżyński, Anna (Hg.): Kitowicz, Jędrzej: Opis obyczajów za panowania Augusta III. 1985.
Wasilewski, Tadeusz (Hg.): Radziwiłł, Bogusław: Autobiografia. 1979.
Literatura / Literatur / Literature
Baranowski, Bogdan: Procesy czarownic w Polsce w XVII i XVIII wieku. 2021
Baranowski, Bohdan: Pożegnanie z diabłem i czarownicą. 1965.
Bardach, Juliusz / Leśnodorski, Bogusław / Pietrzak, Michał: Historia ustroju i prawa polskiego. 2000.
Cichy, Magdalena Anna: Procesy o czary w Lublinie w XV–XVIII w., in: Rocznik Lubelski, 37. 2011, S. 9–32.
Hajdrych, Łukasz: Wizja świata mieszkańców Kleczewa w świetle protokołów z Księgi sądu wójtowskiego miasta Kleczewa (1624–1738). 2021.
Kamler, Marcin: Rola tortur w polskim sądownictwie miejskim drugiej połowy XVI i pierwszej połowy XVII wieku, in: Kwartalnik Historyczny, 95/3. 1988, S. 107–125.
Koranyi, Karol: Czary w postępowaniu sądowem, in: Lud, 5. 1926, S. 7–18.
Kotanyi, Karol: Ze studjów nad wierzeniami w historji prawa karnego, 1: Beczka czarownic, in: Pamiętnik Historyczno-Prawny, 5/2. 1928, S. 3–42 [403–442].
Michalski, Jerzy: Jeszcze o konstytucji sejmu 1776 roku „Konwikcje w prawach kryminalnych”, in: Kwartalnik Historyczny, 103/3. 1996, S. 89–101.
Mikołajczyk, Marian: Proces kryminalny w miastach Małopolski w XVI–XVIII wieku. 2013.
Ostling, Michael: Między diabłem a hostią. Czary i czarownice w wyobrażeniach mieszkańców i mieszkanek Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku. 2023.
Pilaszek, Małgorzata: Apelacje w polskich procesach czarownic (XVII–XVIII w.), in: Odrodzenie i Reformacja w Polsce, 49. 2005, S. 113–135.
Pilaszek, Małgorzata: Litewskie procesy czarownic XVI–XVIII w., in: Odrodzenie i Reformacja w Polsce, 46. 2002, S. 7–35.
Płaza, Stanisław: Rozwój staropolskiego prawa sądowego na tle europejskim, in: Studia z dziejów państwa i prawa polskiego”. 9/2. 2006.
Sawicki, Mariusz: Czarownica oczami szlachty litewskiej. Dwa procesy o czary w Wielkim Księstwie Litewskim w 1631 i 1641 roku, in: Wolański, Filip (Hg.): Staropolski ogląd świata. Sarmacki sensualizm. 2017, S. 59–73.
Tazbir, Janusz: Okrucieństwo w nowożytnej Europie. 1993.
Wijaczka, Jacek: Czarownicom żyć nie dopuścisz. Procesy o czary w Polsce w XVII–XVIII wieku. 2022.
Wijaczka, Jacek: Jak się pozbyć matki, która bije? Dziecięcy proces o czary w Gnieźnie w 1689 r., in: Przegląd Historyczny. 111/3. 2020, S. 539–555.
Wijaczka, Jacek: Kościół wobec czarów Rzeczypospolitej w XVI–XVIII wieku (na tle europejskim). 2016.
Wijaczka, Jacek: Mężczyźni jako ofiary procesów o czary przed sądem łobżenickim w drugiej połowie XVII wieku, in: Czasy Nowożytne, 17. 2004, S. 17–30.
Wijaczka, Jacek: Polowanie na czarownice i czarowników w Nowem nad Wisłą i najbliższej okolicy miasta w XVII i pierwszej połowie XVIII wieku, in: Czasy Nowożytne, 22. 2009, S. 119–144.
Wijaczka, Jacek: Proces o czary we wsi Młotkowo w 1692 roku. Przyczynek do polowania na czarownice w Rzeczypospolitej w XVII wieku, in: Odrodzenie i Reformacja w Polsce, 48. 2004, S. 161–170.
Wijaczka, Jacek: Procesy o czary przed sądem sołtysim Kowalewa (Pomorskiego) w XVII–XVIII wieku, in: Zapiski Historyczne, 82/2. 2017, S. 102–119.
Wiślicz, Tomasz: Społeczeństwo Kleczewa i okolic w walce z czartem (1624–1700), in: Kwartalnik Historyczny, 62/2. 2004, S. 37–60.
Wojtucki, Daniel: Rzemiosło katowskie w nowożytnej Oławie na podstawie rachunków miejskich i ksiąg metrykalnych, in: Gałwiaczek, Tomasz (Hg.): Ziemia oławska. Tradycja a współczesność. Śląskie studia regionalne. 2018, S. 74–101.
Wyporska, Wanda: Czary w nowożytnej Polsce w latach 1500–1800. 2021.
Downloads
The publisher's shop:
Veröffentlicht
Zitationsvorschlag
Ausgabe
Rubrik
Lizenz
Copyright (c) 2025 Mariusz Sawicki
Dieses Werk steht unter der Lizenz Creative Commons Namensnennung - Keine Bearbeitungen 4.0 International.
Die Autoren sind verpflichtet, alle bei der Erstellung des Beitrages beteiligten Autoren zu benennen und (falls zutreffend) die Finanzierungsquellen der Publikation bekanntzugeben, sowie den Beitrag der Forschungsinstitutionen, Verbände und anderen Einrichtungen („financial disclosure“) aufzuführen. Bei Beiträgen, die von zwei oder mehreren Autoren verfasst wurden, sind die Autoren verpflichtet, der Redaktion eine Stellungnahme über den Beitrag einzelner Autoren (einschließlich ihre Zugehörigkeit und Angabe des Autors / Autoren der Konzepte, Annahmen, Methoden etc.) zu übermitteln. Die Hauptverantwortung für den Text trägt der ihn einreichende Autor. Ferner bestätigt der korrespondierende Autor mit der Einreichung, dass alle beteiligten Autoren einer Veröffentlichung zustimmen.
Bitte beachten Sie, dass die Redakteure des Bulletins der Polish Historical Mission das Anti-Plagiat-Programm iThenticate verwenden. Seit 2016 wird jeder Artikel auf Echtheit geprüft. Die Herausgeber erklären, dass aufgedeckte Fälle von wissenschaftlichem Fehlverhalten dokumentiert werden und durch Anzeige bei den entsprechenden Einrichtungen (Arbeitgeber der Autoren, wissenschaftliche Institutionen und Verbände, etc.) der Öffentlichkeit bekanntgegeben werden. Die Erklärung ist ist auch in Form eines Word-Dokuments verfügbar: Eklärung des Autors / der Autoren.
Stats
Number of views and downloads: 170
Number of citations: 0
