W centrum władzy - relacje między dworem a kancelarią za Stefana Batorego

Анотація

Artykuł prezentuje odmienne podejście badawcze w stosunku do dworu i kancelarii królewskiej od tego najbardziej popularnego wśród historyków, który koncentruje się na dziejach oraz personelu tych instytucji, ale analizowanych oddzielnie. Zaproponowano wyjście poza ramy organizacyjne dworu i kancelarii, by potraktować je wspólnie, jako narzędzie monarchy wykorzystywane do sprawowania władzy. To nowe spojrzenie, tzw. funkcjonalne, koncentruje się na sposobie zarządzania państwem oraz roli, jaką odgrywali w nim dworzanie i pracownicy kancelarii. Częstokroć musieli ze sobą współpracować, niekiedy zastępować się, tak aby zrealizować postawione im zadanie. Jedną z najważniejszych kwestii w tym zakresie była funkcja komunikacyjna między władcą i jego otoczeniem (centrum) a prowincją (kraj). Była ona realizowana przez personel obu instytucji odpowiedzialnych za jej poszczególne etapy. Ponadto, wskazano przypadki, w których dwór i kancelaria uzupełniały się, a nawet świadczyły na rzecz siebie usługi potrzebne w procesie zarządzania państwem na poziomie centralnym. Za przykład posłużyło panowanie Stefana Batorego.