O czasopiśmie
Zakres i tematyka czasopisma
„Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty” to jedyne w Polsce czasopismo naukowe poświęcone problematyce szeroko rozumianej kultury emigracji polskiej XIX i XX wieku, postrzeganej w perspektywie historycznej, politologicznej, socjologicznej i duchowej. Pismo podejmuje także tematykę procesów migracyjnych z Europy Środkowej w XX i XXI wieku w ich kulturowym kontekście.
W kolejnych numerach publikowane są studia historyczne i z historii sztuki, opracowania z zakresu literaturoznawstwa, studia biograficzne i artykuły dotyczące działalności poszczególnych twórców czy postaci życia politycznego lub społecznego emigracji. Tych ostatnich dotyczą numery monograficzne (dotychczas ukazały się zeszyty poświęcone m.in. Jerzemu Giedroyciowi, Stefanii Kossowskiej, Józefowi Mackiewiczowi, Tymonowi Terleckiemu, Kazimierzowi Brandysowi, Hilaremu). Dodatkowy blok materiałów publikowanych w piśmie stanowią wspomnienia o emigrantach, zbiory korespondencji, opracowania ineditów i przedruki ważnych, lecz zapomnianych lub trudno dostępnych tekstów, zestawienia bibliograficzne, recenzje i omówienia publikacji poświęconych emigracji.
Rys historyczny
Do końca lat 90. studia nad dorobkiem kulturowym polskiego wychodźstwa, w szczególności drugiej połowy XX wieku, podejmowały jedynie czasopisma ukazujące się poza granicami Polski: „Zeszyty Historyczne”, „Teki Historyczne”, „Pamiętnik Literacki”, „The Polish Review”, „Rocznik PTNnO” oraz kilka periodyków o mniejszej regularności wydawania. W latach 80., w niewielkim zakresie, temat ten stał się udziałem również czasopism tzw. drugiego obiegu. Dopiero po zmianach politycznych w Polsce na przełomie 1989 i 1990 roku możliwy stał się wolny od cenzury i nacisków dyskurs na temat emigracji. Toruń był jednym z pierwszych ośrodków naukowych, które starały się nadrobić wieloletnie zaległości badawcze.
Rocznik „Archiwum Emigracji” powstał w roku 1998, z inicjatywy pracowników i współpracowników Archiwum Emigracji, pracowni archiwalno-badawczej działającej przy Bibliotece Uniwersyteckiej w Toruniu od 1995 roku. Ukazuje się w serii wydawniczej pn. „Archiwum Emigracji. Studia i Materiały do Dziejów Emigracji Polskiej po 1939 r.”, redagowanej przez Stefanię Kossowską (do 2003) oraz Mirosława A. Supruniuka. Na przestrzeni ponad 20 lat współpracę z pismem podjęło blisko 350 badaczy m.in. z Polski, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoch, Izraela, USA, Kanady, Węgier, Litwy i Rosji.
Do października 2019 roku pismo było wydawane w Bibliotece Uniwersyteckiej, a od listopada 2019 roku na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, przez Archiwum Emigracji. Od roku 2000 redakcja czasopisma przyznaje nagrodę za wyróżniające się prace magisterskie i doktorskie poświęcone historii emigracji polskiej w XX wieku. Nagroda ma zasięg międzynarodowy.
Przebieg procesu recenzji
„Archiwum Emigracji. Studia – Szkice – Dokumenty” jest czasopismem naukowym i przyjmuje do publikacji wysokiej jakości teksty spełniające wymogi stawiane przed pracami naukowymi. Czasopismo stosuje bezstronny, rzetelny i poufny proces recenzji naukowej. Jego celem jest zapewnienie jak najwyższej jakości publikowanych prac oraz utrzymanie wysokich standardów etycznych.
Redakcja wstępnie weryfikuje tekst: jego adekwatność tematyczną wobec profilu pisma, jakość merytoryczną i językową, zgodność z wymogami formalnymi, a także oryginalność i wartość poznawczą. Po wstępnym zaakceptowaniu każdy tekst (z wyłączeniem wspomnień, recenzji, not, komunikatów itp.) jest poddawany procedurze podwójnej recenzji zgodnie z regułą wzajemnej anonimowości (w modelu double-blind peer review) i przy zastosowaniu zasad poufności. Anonimowość jest zachowywana na wszystkich etapach procesu. Redakcja dba, by recenzenci nie byli powiązani instytucjonalnie ani personalnie z autorem opiniowanego tekstu. Przesyłane artykuły trafiają do recenzentów posiadających kompetencje w danej dziedzinie czy tematyce. Zbiorcza lista recenzentów tekstów opublikowanych w danym numerze „Archiwum Emigracji” jest umieszczana na stronie czasopisma.
Tekst, który otrzymał dwie recenzje pozytywne, zostaje przyjęty. Dwie recenzje negatywne skutkują odrzuceniem proponowanego artykułu. W przypadku prac, które otrzymały jedną recenzję negatywną i jedną pozytywną, redakcja decyduje o ich odrzuceniu, przyjęciu do druku po uwzględnieniu koniecznych poprawek lub skierowaniu do trzeciego recenzenta. Wszystkie recenzje, decyzje redakcyjne i korespondencja są archiwizowane w systemie redakcyjnym.
Czasopismo zapewnia pełną transparentność procesu zgodnie z międzynarodowymi standardami.
Zasady etyki wydawniczej
Czasopismo działa w zgodzie z wytycznymi Kodeksu Postępowania Komitetu ds. Etyki Wydawniczej (COPE – Committee on Publication Ethics: https://publicationethics.org/) oraz Kodeksu etyki pracownika naukowego PAN (https://pan.pl/etyka-w-nauce/). Powyższe reguły muszą być przestrzegane przez wszystkich uczestników procesu publikacji artykułu naukowego na łamach „Archiwum Emigracji”. Redakcja dba o dochowanie najwyższych standardów etycznych, zobowiązując autorów, recenzentów i redaktorów do postępowania w zgodzie z powyższymi normami. Za naruszenie dobrych praktyk badawczych uznawane będzie także m.in. „wybiórcze lub niedokładne cytowanie” oraz „uczestnictwo w kartelach recenzentów i autorów zmawiających się w celu wzajemnego recenzowania swoich publikacji”.
- Obowiązki autorów
Autorzy przedstawiają wyniki badań uczciwie, kompletnie i rzetelnie. Dane i źródła nie mogą być fałszowane ani manipulowane. Interpretacje muszą wynikać z przedstawionych materiałów i przyjętych metod.
Autorzy są zobowiązani dostarczyć teksty oryginalne i nigdzie wcześniej niepublikowane. Odstąpienie od reguły druku prac oryginalnych jest możliwe jedynie wtedy, gdy dany tekst był opublikowany w innym języku niż w wersji zgłaszanej do czasopisma, przy czym każdorazowo autor jest zobowiązany do poinformowania o tym redakcji i uzyskania jej zgody. Wszelkie cytaty, odniesienia do cudzych tekstów oraz inspiracje metodologiczne muszą być oznaczone jasno i zgodnie z wymogami technicznymi.
Teksty kierowane do „Archiwum Emigracji” powinny być poprawne pod względem językowym, a ich układ, formatowanie, struktura, sposób wyróżniania cytatów, zapis bibliograficzny itp. – dostosowane do zasad obowiązujących w czasopiśmie. W przypadku tekstów obcojęzycznych na autorze spoczywa obowiązek przeprowadzenia profesjonalnej korekty językowej.
Redakcja „Archiwum Emigracji” stanowczo przeciwstawia się zjawiskom takim jak plagiat (nieujawnione zapożyczenia z innych prac), zatajanie faktycznego autorstwa (ghostwriting) i dopisywanie jako autorów osób, które nie przyczyniły się znacząco do napisania tekstu (honorary / guest authorship). Każdy współautor przedkładający tekst jest odpowiedzialny za zgodne ze stanem rzeczywistym oraz z obowiązującym w Polsce i Unii Europejskiej prawem poinformowanie o procentowym udziale współautorów w przygotowaniu artykułu, z podaniem danych dotyczących ich afiliacji. W razie wykrycia jakichkolwiek niezgodności redakcja poinformuje o złamaniu procedur kierownictwo jednostki naukowej, przy której afiliowana jest osoba przedkładająca tekst, a także zastrzega sobie prawo pełnej retrakcji, tj. usunięcia danego artykułu z numeru.
Odpowiedzialność wynikającą z praw autorskich i praw wydawniczych do tekstu i ilustracji ponosi autor publikowanego tekstu.
W razie wykorzystania w warstwie merytorycznej swojej pracy modeli AI (LLM) autor zobowiązany jest wskazać i opisać zakres takiej ingerencji.
Autorzy są zobligowani do ujawnienia źródła finansowania swoich badań wykorzystanych w przesyłanym tekście. Wszelkie informacje o grantach, stypendiach, stażach itd. muszą zostać jasno wskazane (np. w przypisie).
Autorzy mają obowiązek niezwłocznie poinformować redakcję o dostrzeżonych błędach w już opublikowanej pracy. Współpracują nad przygotowaniem erraty, a w razie ujawnienia rażących błędów merytorycznych lub naruszeń etyki wydawniczej liczą się z bezwarunkowym wycofaniem artykułu i/lub zgłoszeniem nadużyć.
- Obowiązki recenzentów
Recenzenci kierują się przede wszystkim rzetelnością i bezstronnością. Oceniają prace wyłącznie pod kątem ich wartości naukowej, niezależnie od osoby autora, jego afiliacji czy wyrażonych przekonań. Recenzja powinna być konstruktywna, merytoryczna i instruktywna w zakresie wymaganych poprawek.
Recenzenci traktują otrzymane materiały jako poufne i nie wykorzystują ich do własnych celów badawczych. Nie ujawniają treści recenzji ani nie konsultują jej z osobami trzecimi bez wyraźnej zgody redakcji.
Recenzenci zgłaszają redakcji wszelkie potencjalne konflikty interesów, takie jak współpraca naukowa, relacje osobiste czy konkurencyjne badania. W przypadku zaistnienia takiego konfliktu recenzent odmawia sporządzenia recenzji.
Recenzenci zobowiązują się do wykonania recenzji w ustalonym terminie, a jeśli nie mogą jej przygotować, powinni niezwłocznie poinformować o tym redakcję.
- Obowiązki redaktorów
Redaktorzy podejmują decyzję o przyjęciu, odrzuceniu lub skierowaniu pracy do poprawek na podstawie jej jakości naukowej, zgodności z profilem czasopisma oraz opinii recenzentów. Decyzje te muszą być wolne od nacisków zewnętrznych i konfliktów interesów.
Dla zapewnienia rzetelnego procesu recenzji redakcja dba o dobór kompetentnych, niezależnych recenzentów. Przebieg procesu jest przy tym przejrzysty, sprawiedliwy i zgodny z zasadami etyki wydawniczej.
W celu zachowania poufności i ochrony danych na każdym etapie przygotowania tekstu do publikacji redaktorzy nie ujawniają informacji o zgłoszonych pracach osobom nieupoważnionym. Dane autorów, recenzentów i treść przesłanych tekstów są stale chronione.
W przypadku podejrzenia nierzetelności naukowej redakcja podejmuje działania zgodne z wytycznymi COPE: analizuje zgłoszenie; nawiązuje kontakt z autorami i w razie konieczności z instytucjami afiliującymi; publikuje stosowne komunikaty (np. erraty); w razie rażących naruszeń usuwa tekst i/lub zgłasza nadużycia instytucjom afiliującym autorów. Czasopismo stosuje przejrzyste, proporcjonalne i oparte na dowodach procedury reagowania na podejrzenia nierzetelności naukowej. Każde zgłoszenie jest jednak traktowane poważnie, a działania podejmowane są z poszanowaniem praw wszystkich stron.
Redakcja wspiera kulturę uczciwości naukowej i przeciwdziała wszelkim formom nadużyć. Jednocześnie dba o przedstawianie jasnych wytycznych dla autorów i recenzentów, a także o aktualizację swoich procedur etyki publikacyjnej.
*
Redakcja zastrzega sobie prawo zrezygnowania z przyjęcia tekstu do druku na każdym etapie prac wydawniczych, jeżeli:
- tekst nie wpisuje się w misję lub profil tematyczny pisma;
- tekst zostanie negatywnie oceniony przez redakcję lub recenzentów;
- tekst był wcześniej opublikowany;
- zachodzi podejrzenie, że tekst nie jest opracowaniem oryginalnym lub zatajono jego współautorów;
- tekst nie spełnia wymogów poprawności językowej i formalnej.
Lista recenzentów za lata 2024–2025
dr hab. Renata Dampc-Jarosz, prof. UŚ (Uniwersytet Śląski)
prof. dr hab. Waldemar Deluga (Uniwersytet Ostrawski)
prof. dr hab. Krystyna Heska-Kwaśniewicz (Uniwersytet Śląski)
dr hab. Anna Jamrozek-Sowa, prof. UR (Uniwersytet Rzeszowski)
dr hab. Joanna Kisiel, prof. UŚ (Uniwersytet Śląski)
prof. dr hab. Piotr Mitzner (Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego)
dr hab. Ksenia Olkusz (Ośrodek Badawczy Facta Ficta)
dr hab. Grzegorz Olszański (Uniwersytet Śląski)
prof. dr hab. Zbigniew Opacki (Uniwersytet Gdański)
prof. dr hab. Jolanta Pasterska (Uniwersytet Rzeszowski)
prof. dr hab. Olga Płaszczewska (Uniwersytet Jagielloński)
dr hab. Radosław Sioma, prof. UMK (Uniwersytet Mikołaja Kopernika)
dr Justyna Sprutta
dr hab. Barbara Stelingowska, prof. uczelni (Uniwersytet w Siedlcach)
dr hab. Paweł Tański, prof. UMK (Uniwersytet Mikołaja Kopernika)
dr hab. Paweł Tomczok, prof. UŚ (Uniwersytet Śląski)
prof. dr hab. Anna Wierzbicka (Instytut Sztuki PAN)
dr hab. Jan Wolski, prof. UR (Uniwersytet Rzeszowski)
prof. dr hab. Leszek Zasztowt (prof. uczelni) (Uniwersytet Warszawski)
prof. dr hab. Radosław Żurawski vel Grajewski (Uniwersytet Łódzki)
Informacja o niepobieraniu opłat
Informujemy, że nie pobieramy żadnych opłat za zgłaszanie, redagowanie i publikowanie artykułów na łamach naszego pisma.
Polityka licencyjna otwartego dostępu
Czasopismo „Archiwum Emigracji” jest publikowane w formule Open Access na zasadach licencji niewyłącznej Creative Commons (CC BY-ND 4.0), która respektuje uznanie autorstwa oraz nie dopuszcza utworów zależnych (zob. najważniejsze zasady: https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/deed.pl; pełny tekst licencji: https://creativecommons.org/licenses/by-nd/4.0/legalcode.pl).
