Archiwum Emigracji https://apcz.umk.pl/AE Studia nad dziejami i kulturą emigracji polskiej XX wieku oraz wzajemnymi relacjami między wychodźstwem polskim, a politycznymi emigracjami z innych państw Europy środkowo-wschodniej. Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu pl-PL Archiwum Emigracji 2084-3550 Wspomnienie o Profesor Alicji Moskalowej (1928–2020) https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.024 Regina Wasiak-Taylor Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 361 363 10.12775/AE.2020.024 „Wspomnij mnie. Jeszcze tylko wspomnij mnie”. Jacek Niećko (1934–2010) https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.025 Andrzej Pawłowski Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 364 369 10.12775/AE.2020.025 Wspomnienie-pożegnanie. Florian Śmieja (1925–2019) https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.026 Jolanta Pasterska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 370 377 10.12775/AE.2020.026 Postmemorial Experiences — Comparing Australian and Canadian Second Generation Migrant Poetry. On the Basis of Selected Poetry by Lily Brett and Anne Michaels https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.001 <p><strong>POSTMEMORIAL EXPERIENCES — COMPARING AUSTRALIAN AND CANADIAN SECOND GENERATION MIGRANT POETRY ON THE BASIS OF SELECTED POETRY BY LILY BRETT AND ANNE MICHAELS</strong></p><p> </p><p>This article aims to look at selected volumes of poetry by renown Australian and Canadian poets of the second generation such as Lily Brett and Anne Michaels and trace their attempts at dealing with the heritage of memory handed down by their parents. Locating their emigrant literary oeuvre within the context of Marianne Hirsh’s idea of postmemory and the conviction that the post-Holocaust generations are “marked by memory” of their parents ([1997] 2002), Brett’s and Michaels’s poems can be viewed as written “against a rhetoric of the unspeakable” (Mandel 2001), a rhetoric which, according to Giorgio Agamben, lies foundations for poetry (1999). Both poets (whose literary output includes also novels) belong to the second generation of writers, born outside Poland after WWII, and they engage in considering the themes of postmemory, legacy of the Holocaust, and their personal take on the inherited trauma. Different in style and poetics, Brett’s and Michaels’s renditions of the traumatic past reveal striking similarities in evoking the topics of memory, languages, images of places and questions concerning the chances for and ways of healing despite the fact that the author live in such distant countries as Australia and Canada respectively. The article will, thus, explore the poets’ stance on the importance of remembering the trauma and commemorating the event central to their parents’ lives and mention the variegated stylistics which ranges from Brett’s simple language to Michaels’s extensive usage of metaphorical language.</p><br /> <p> </p><p><strong>DOŚWIADCZENIA POSTPAMIĘCI — PORÓWNANIE AUSTRALIJSKIEJ I KANADYJSKIEJ POEZJI EMIGRANTÓW DRUGIEGO POKOLENIA NA PODSTAWIE WYBRANYCH UTWORÓW LILY BRETT I ANNE MICHAELS</strong></p><p> </p><p>Niniejszy artykuł podejmuje temat postpamięci i próby radzenia sobie z nią w poezji emigrantek drugiego pokolenia z Australii i Kanady: Lily Brett i Anne Michaels piszących i publikujących w języku angielskim. Wybrana poezja Brett i Michaels analizowana jest w kontekście teorii postpamięci w ujęciu Marianne Hirsch, a także traktowana jako sprzeciw wobec „retoryki niewysławialnego” (Mandel 2001). Ponadto, dyskusja nad świadectwem jakim może być poezja wyrasta z myśli Giorgio Agambena i jego przekonania, że „to świadectwo może ufundować możliwość poezji” (2008). Obie poetki, będące także autorkami powieści i innych tekstów z gatunku non-fiction, urodziły się poza Polską, po II wojnie światowej w rodzinach naznaczonych doświadczeniem Holokaustu. Angażują się one w swojej poezji w rozważania dotyczące postpamięci, dziedzictwa Holokaustu, a także w osobiste próby przepracowania odziedziczonej traumy. Mimo różnorodności stylu i poetyk, a także odmiennej perspektywy narzuconej poniekąd przez dystans geograficzny, teksty Brett i Michaels wskazują na pewne podobieństwa w podejściu do pamięci, języka, obrazów czy pytań dotyczących radzenia sobie z traumą rodziców, która obecna jest w doświadczeniu drugiego pokolenia.</p><p> </p> Dagmara Drewniak Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 11 30 10.12775/AE.2020.001 Toward an Agoraphobic Travel Narrative. France Daigle’s “Pas pire” (Just Fine) https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.002 <p><strong>TOWARD AN AGORAPHOBIC TRAVEL NARRATIVE. FRANCE DAIGLE’S (<em>PAS PIRE</em>) JUST<em> FINE</em></strong></p><p> </p><p>The narrator of France Daigle’s 1998 novel entitled <em>Just Fine </em>is an agoraphobic woman named France Daigle who, like the author, is an Acadian writer. The narrative revolves around the theme of movement – walking, driving, and flying — the most transgressive of which being Daigle’s journey to Paris, where she is invited to appear on a renowned TV show <em>Bouillon de culture</em>. Although the “imaginary space out of a space” that Daigle creates in her novel is unmistakably “tied to the memory of Acadia and one which Acadian history penetrates,” as Carlo Lavoie puts it, its dimensions are determined, first and foremost, by the narrator’s agoraphobia, which is understood as a gendered disorder. “Alongside those who travel unselfconsciously,” proposes the narrator, “there are all those, mostly women, who struggle to understand their behavior and wonder why they feel like tourists — individuals at once complex and suffering from complexes — five kilometers from home.” The main goal of this paper, therefore, is to advance a reading of agoraphobic movement as transgressive. The agoraphobic perspective, in other words, enables an experimental, decolonizing, and revisionary reading of the notions of travel, movement, and migration.</p><br /> <p> </p><p><strong>NARRACJA O AGORAFOBICZNEJ PODRÓŻY. INTERPRETACJA POWIEŚCI FRANCE DAIGLE <em>PAS PIRE</em></strong></p><p> </p><p>Narratorką powieści France Daigle z 1998 roku zatytułowanej <em>Pas pire</em> jest cierpiąca na agorafobię kobieta, która nazywa się tak jak autorka powieści i podobnie jak ona jest pisarką akadyjską. Narracja koncentruje się na temacie ruchu i przemieszczania się — chodzenia, jazdy samochodem i latania samolotem. Centralna jest tu podróż Daigle do Paryża, gdzie bierze ona udział w prestiżowym programie literackim we francuskiej telewizji. Chociaż „wyimaginowana przestrzeń poza przestrzenią”, którą Daigle tworzy w swojej powieści, jest niewątpliwie „związana z pamięcią o Akadii i przenika ją historia Akadian”, o jej wymiarach decyduje przede wszystkim agorafobia narratorki. „Obok tych, którzy podróżują nieświadomie”, proponuje Daigle, „są wszyscy ci, głównie kobiety, którzy mają trudności ze zrozumieniem swojego zachowania i zastanawiają się, dlaczego czują się jak turyści — osoby jednocześnie skomplikowane i z kompleksami — pięć kilometrów od domu”. Głównym celem niniejszego artykułu jest więc zbadanie natury agorafobicznej podróży, która okazuje się transgresywna i, jak sugeruje Daigle, rewolucyjna. Koncepcja agorafobicznej podróży, innymi słowy, podważa utarte definicje wędrówki, wyprawy, czy migracji.</p><p> </p> Zuzanna Szatanik Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 31 45 10.12775/AE.2020.002 „Zwycięstwo ducha nad materią”, czyli rola sztuki w prozie Alice Parizeau na przykładzie powieści „Nata et le professeur” https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.003 <p><strong>“THE VICTORY OF SPIRIT OVER MATTER”—THE ROLE OF ART IN ALICE PARIZEAU’S FICTION ON THE BASIS OF THE NOVEL <em>NATA ET LE PROFESSEUR</em></strong></p><p> </p><p>The aim of the article is to explore the role of art or, to be more precise, the role of literature in Alice Parizeau’s fiction. Parizeau, née Poznańska, was a Polish-Canadian writer, journalist and criminologist who, after World War II, had to leave her homeland and decided to emigrate first to France and then to Quebec. The first part of the paper delineates characteristic features of Parizeau’s writing as her works are not well-known in Poland. This part presents biographical information and discusses the influence of emigration on her works as well as her reasons for choosing French as the language of her artistic expression. It also investigates her writing and its place in Quebec fiction, especially in contemporary migration writing. The conducted analysis shows that Parizeau’s works are closely connected with historical and political events to which she was both a witness and participant and which led to the creation of literature of commitment. The second, analytical part is devoted to Parizeau’s last novel entitled <em>Nata et le professeur</em> (1987). Not only it is considered to be an example of literature of commitment, but also investigates the role and function of art. According to Parizeau, the desire to create or promote art of commitment felt by her protagonists is directly related to their status of emigrants.</p><p><br /><em></em></p><p> <strong>„ZWYCIĘSTWO DUCHA NAD MATERIĄ”, CZYLI ROLA SZTUKI W PROZIE ALICE PARIZEAU NA PRZYKŁADZIE POWIEŚCI <em>NATA ET LE PROFESSEUR</em></strong></p><p> </p><p>Celem artykułu jest próba odpowiedzi na pytanie, jaką rolę odgrywa sztuka, a w węższym zakresie literatura dla Alice Parizeau (z domu Alicja Poznańska), dziennikarki, politolożki, pisarki polskiego pochodzenia, która po wojnie została zmuszona do opuszczenia ojczyzny i wyemigrowała najpierw do Francji, później do Quebecu. Pierwsza część tekstu ma charakter wprowadzający do twórczości pisarki, która jest stosunkowo mało znana w Polsce. Składają się na nią informacje biograficzne, ukazujące m.in. wpływ emigracji na kształt jej dorobku, przyczyny wyboru francuskiego jako języka ekspresji literackiej itd. W tej części przedstawiona została również charakterystyka jej pisarstwa i próba refleksji nad miejscem, jakie zajmuje jej twórczość w obrębie literatury Quebecu (przede wszystkim przynależność do nurtu pisarstwa migracyjnego). Głównym wnioskiem tej części artykułu jest fakt, że jej twórczość jest ściśle związana z wydarzeniami historycznymi i politycznymi, których Parizeau jest uczestnikiem i świadkiem, czego konsekwencją jest tworzenie literatury zaangażowanej.</p><p>Druga, analityczna część artykułu, poświęcona jest ostatniej powieści Parizeau, <em>Nata et le professeur</em> (1987), która nie tylko jest przykładem literatury zaangażowanej, ale stanowi wykładnię roli i zadań, jakie sztuka powinna, według pisarki, wypełnić. Konieczność uprawiania czy promowania przez bohaterów sztuki zaangażowanej jest ściśle związana z ich statusem emigranta.</p><em id="tinymce" class="mceContentBody " dir="ltr"></em> Anna Żurawska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 46 58 10.12775/AE.2020.003 Diasporic Identity in the Face of Trauma — Diasporic Identity and the Second World War Trauma in Kerri Sakamoto’s “The Electrical Field” (1998) https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.004 <p><strong>DIASPORIC IDENTITY IN THE FACE OF TRAUMA — DIASPORIC IDENTITY AND THE SECOND WORLD WAR TRAUMA IN KERRI SAKAMOTO’S <em>THE ELECTRICAL FIELD</em> (1998)</strong></p><p> </p><p><em>The Electrical Field </em>is the debut novel of Kerri Sakamoto, a Canadian novelist of Japanese descent. The novel deals with the effects, aftermath, and consequences of the internment of Japanese Canadians during the Second World War. Set in the 1970s, the story presented in the novel is told by Asako Saito, a middle-aged woman living with her bedridden father and younger brother on the outskirts of Toronto. The starting point of the novel is the murder of Saito’s friend, Chisako, and her <em>hakujin</em> lover, Mr Spears, and the subsequent disappearance of Yano, Chisako’s husband, and their two children, Kimi and Tam. These two events not only disrupt the peaceful existence of the small community, but also trigger the influx of memories from the internment camp which soon overwhelms Saito, blurring the boundaries between the past and the present. The aim of this article is to discuss how Sakamoto’s novel depicts the complexity of the impact of internment trauma not only on those Japanese Canadians who were directly affected by it, but also on the next generation. Using the combination of trauma theory — especially the notions of collective and transgenerational trauma — and historical data about the Japanese diaspora in Canada before, during and after the Second World War, the author will discuss the impact of the internment trauma on the diasporic identities of the members of three Japanese Canadian families portrayed in the novel.</p> <p><strong>DIASPORYCZNA TOŻSAMOŚĆ W OBLICZU TRAUMY — TOŻSAMOŚĆ DIASPORYCZNA I TRAUMA DRUGIEJ WOJNY ŚWIATOWEJ W <em>THE ELECTRICAL FIELD </em>(1998) KERRI SAKAMOTO </strong></p><p> </p><p><em>The Electrical Field </em>to debiutancka powieść Kerri Sakamoto, kanadyjskiej pisarki o japońskich korzeniach. Powieść opisuje efekty i konsekwencje internowania Kanadyjczyków japońskiego pochodzenia w czasie drugiej wojny światowej. Osadzona w latach 70. XX stulecia historia opowiedziana jest z perspektywy Asako Saito, kobiety w średnim wieku mieszkającej na obrzeżach Toronto ze swoim przykutym do łóżka ojcem i młodszym bratem. Spokojne życie Asako i jej rodziny zostaje zburzone, gdy kobieta dowiaduje się, że jej przyjaciółka Chisako została zamordowana wraz ze swoim białym kochankiem, panem Spearsem, a jej mąż, Yano, i dwójka ich dzieci zaginęła. Wydarzenia te nie tylko wstrząsają spokojną społecznością, ale również przywołują wspomnienia z okresu internowania, które przytłaczają Asako, zacierając granicę pomiędzy przeszłością i teraźniejszością. Celem artykułu jest omówienie sposobu, w jaki Sakamoto przedstawia wpływ traumy nie tylko na tych Kanadyjczyków japońskiego pochodzenia, którzy byli internowani, ale również na kolejne pokolenia. Posługując się teorią traumy — odwołując się zwłaszcza do konceptów traumy zbiorowej i transpokoleniowej — i danych historycznych na temat sytuacji japońskiej diaspory w Kanadzie przed, w czasie i po drugiej wojnie światowej, autorka omawia wpływ traumy na tożsamości diasporyczne członków trzech japońsko-kanadyjskich rodzin przedstawionych w powieści.</p> Joanna Antoniak Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 59 75 10.12775/AE.2020.004 “Krik? Krak!” and “Brother, I’m Dying” by Edwidge Danticat: The Transnational Experience of Haitian Refugees https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.005 <p><strong><em>KRIK? KRAK! </em></strong><strong>AND <em>BROTHER, I’M DYING </em>BY EDWIDGE DANTICAT: THE TRANSNATIONAL EXPERIENCE OF HAITIAN REFUGEES</strong></p><p> </p><p>The article offers an interpretation of a collection of short stories entitled <em>Krik? Krak!</em> and an autobiographical family memoir entitled <em>Brother, I’m Dying</em> by the Haitian-American author Edwidge Danticat. It concentrates on two interconnected issues: the transnationality of Haitian immigrants living in the United States and their hybrid identities interpreted in the context of the theory of identity in narrative. Selected works of Steven Vertovec, Anna De Fina, and Stuart Hall serve as the theoretical basis for the interpretation herein. The text sees the problems of migrating and living in a diaspora depicted by Danticat as phenomena important for developing transnational identities and producing narratives of identity-forming experiences. Moreover, the article presents an analysis of changing modes of cultural reproduction and dynamic identities of subsequent generations of Haitian immigrants. Additionally, the interpretation treats narratives of migration and diasporic life — often depicted by Danticat as belonging to the feminine sphere — as significant elements of the processes of putting together, rethinking, and reconstituting, through various modes of cultural reproduction, disjointed and disrupted Haitian identities. It also attempts to explore the techniques used by Danticat to build a coherent narrative of her family’s immigrant experiences and mediate her perspective on immigrant reality.</p><br /> <p> </p><p><strong><em>KRIK? KRAK! </em></strong><strong>I </strong><strong><em>BROTHER, I’M DYING</em></strong><strong> EDWIDGE DANTICAT: TRANSNARODOWE DOŚWIADCZENIA HAITIAŃSKICH UCHODŹCÓW</strong></p><p> </p><p>Prezentowany artykuł proponuje interpretację zbioru opowiadań pt. <em>Krik? Krak!</em> oraz autobiograficznej powieści-memuaru pt. <em>Brother, I’m Dying</em> autorstwa haitańsko-amerykańskiej pisarki Edwidge Danticat. Tekst skupia się na dwóch połączonych problemach: transnarodowości haitańskich imigrantów żyjących w Stanach Zjednoczonych oraz ich hybrydowych tożsamościach interpretowanych w kontekście teorii tożsamości w narracji. Wybrane prace badaczy takich jak Steven Vertovec, Anna De Fina i Stuart Hall służą jako podłoże teoretyczne prezentowanej interpretacji. Postrzega ona problemy migracji i życia w diasporze opisywane przed Danticat jako zjawiska ważne dla rozwoju transnarodowych tożsamości i tworzenia narracji doświadczeń formujących tożsamość. Ponadto, prezentowany esej zawiera analizę zmieniających się metod kulturowej reprodukcji oraz dynamicznych tożsamości dalszych pokoleń haitańskich imigrantów. Dodatkowo, prezentowana interpretacja traktuje opowiadanie migracji i diasporycznego życia, które często jest przedstawiane przez Danticat jako należące do kobiecej sfery życia, jako znaczący element procesów ponownego łączenia, przemyśliwania i rekonstruowania poprzez różne metody kulturowej reprodukcji rozczłonkowanych i zakłóconych haitańskich tożsamości. Obecna analiza stara się również zbadać techniki użyte przez Danticat w celu skomponowania spójnych opowiadań dotyczących imigranckich doświadczeń swojej rodziny oraz przekazania swojego punktu widzenia na imigrancką rzeczywistość.</p><p> </p> Mateusz Dudek Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 76 88 10.12775/AE.2020.005 Passersby: The Politics and Poetics of Afropolitanism https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.006 <p><strong>PASSERSBY: THE POLITICS AND POETICS OF AFROPOLITANISM</strong></p><p> </p><p>In this article, I discuss the notion of Afropolitanism as presented by Taiye Selasi in various articles and in her <em>Ghana Must Go</em> (2013), “an Afropolitan novel” and an example of Afropolitan literary aesthetics. I present an overview of the major ways in which the concept has been developed and contested and briefly discuss its usage in popular culture and art projects. Throughout the article, I argue that Afropolitanism may function as a useful term for designating the experience of a specific group of contemporary writers variously linked with Africa and that it may open up the space for the emergence of new narratives of the continent and its people. I conclude the essay by outlining some affinities between the concept of Afropolitanism and the ethics of passersby elaborated by Achille Mbembe.</p><p> </p><p> </p><p><strong>PRZECHODNIE: POLITYKA I POETYKA AFROPOLITANIZMU</strong></p><p> </p><p>Artykuł poświęcony jest dyskusji wokół „afropolitanizmu,” pojęcia zaproponowanego przez Taiye Selasi w 2005 roku do opisania doświadczeń drugiego pokolenia emigrantów z Afryki, zamieszkujących metropolie pierwszego świata. W artykule przedstawiam przegląd najważniejszych pozycji krytycznych zarówno kwestionujących, jak i rozwijających koncepcję afropolitanizmu, a także omawiam specyfikę „afropolitańskiej estetyki” na przykładzie analizy powieści Selasi <em>Ghana Must Go</em> (2013). Artykuł kończę propozycją odczytania figury Afropolitanina poprzez etykę przechodnia opisaną przez Achille Mbembe.</p><p> </p> Katarzyna Więckowska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 89 99 10.12775/AE.2020.006 The Haunted Crossroads: Liberian Wars and Trans-Atlantic Traffic in “Black Diamond: The Years the Locusts Have Eaten” by J. Nicole Brooks https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.007 <p><strong>THE</strong><strong> HAUNTED CROSSROADS: LIBERIAN WARS AND TRANS-ATLANTIC TRAFFIC IN <em>BLACK DIAMOND: THE YEARS THE LOCUSTS HAVE EATEN</em> BY J. NICOLE BROOKS</strong></p><p> </p><p>The article examines conflicted discourses and representations of the Liberian civil war and Liberian identities in the 2007 play <em>Black Diamond</em> by an American playwright and actress, J. Nicole Brooks. Its main objective is to investigate how the play endeavours to confront the complicated situation and history of Liberia, focusing on the colonial legacy of slave trade, displacement and recreation of settlement of American-Liberians in Africa, as well as the shifting political alliances and conflicts Liberia experiences nowadays. The play’s complexities and contradictions reflect the postcolonial relations between Liberian people and their land and expose the ties with and interference from the United States of America. The play discusses the ambiguous status of Liberians as both the colonizers and the colonized and shows the circulation of violence and domination, transforming homecoming into invasion. <em>Black Diamond</em> also asks questions about the ethics of representation, positioning <em>vis-à-vis</em> trauma and war and authorization to speak on behalf of others, problematized in scenes of hallucinations and hauntings.</p><p> </p><p> </p><p><strong>NAWIEDZONE SKRZYŻOWANIA: WOJNA DOMOWA W LIBERII I HANDEL TRANSATLANTYCKI W <em>CZARNYM DIAMENCIE </em>J. NICOLE BROOKS </strong></p><p> </p><p>Artykuł poświęcony jest problemowi reprezentacji wojny domowej w Liberii i dyskusji na temat tożsamości Liberyjczyków podjętej w sztuce dramatycznej pt. <em>Czarny Diament</em> z 2007 roku, autorstwa amerykańskiej dramatopisarki i aktorki, J. Nicole Brooks. Głównym celem artykułu jest zbadanie strategii reprezentacji i dyskursów wykorzystanych w sztuce dla odzwierciedlenia złożonej sytuacji i historii kraju, poczynając od dziedzictwa kolonializmu i handlu niewolnikami, poprzez problemy ponownego osadnictwa amerykańskich niewolników w Afryce, aż po zmieniające się układy polityczne w czasach obecnych. Złożona struktura sztuki, wraz z jej wewnętrznymi sprzecznościami, obrazuje skomplikowany stosunek Liberyjczyków do swojego kraju, na który dodatkowo silny wpływ wywierają relacje ze Stanami Zjednoczonymi. Dramat Brooks wskazuje na podwójny status Liberyjczyków jako zarówno kolonizatorów, jak i skolonizowanych, ukazując mechanizmy przemocy i dominacji, w których powrót do domu po latach wygnania wydaje się jednocześnie aktem inwazji. Sztuka Nicole Brooks stawia też pytania o etykę reprezentacji, kwestie umiejscowienia podmiotu w stosunku do wydarzeń traumatycznych i wojny, a także porusza problem autoryzacji świadectwa wydarzeń i wypowiadania się w imieniu innych, ukazany w scenach halucynacji i nawiedzenia.</p> Edyta Lorek-Jezińska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 100 110 10.12775/AE.2020.007 How to Be a Nation of Migrants? A Return to Roots Versus Global Citizenship in Contemporary Mauritian Poetry https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.008 <p><strong>HOW TO BE A NATION OF MIGRANTS? A RETURN TO ROOTS VERSUS GLOBAL CITIZENSHIP IN CONTEMPORARY MAURITIAN POETRY</strong></p><p> </p><p>The purpose of this article is to present the contemporary literary tendencies concerning the national and migrant identity in the Mauritian poetry written in the second half of 20<sup>th</sup> century and in the 21<sup>st</sup> century. The analysis of chosen poems aims to show the principal currents and outline different attitudes of the older and the rising generations of poets. Firstly, the Author describes briefly the history of literature in Mauritius, an island in the Indian Ocean which has become a homeland for French colonizers, African slaves, Indian coolies and Chinese indentured labourers. As the literature was born in the French-speaking Creole circles, the poetry remains primarily francophone, though a significant part of younger generation chooses to express themselves in English. There is a broad range of authors whose attempts to find or define their identity are reflected in their poetry, because the theme of problematic migrant condition is apparently crucial for Mauritians. There are some who confront the colonial past and fight racism, others tend to concentrate on the present day, trying to fit in the multicultural society and cope with the difficulties of multilingualism. The youngest become global citizens, writing in English about universal human experiences. The Author describes the differences between these three groups, concentrating on three dimensions of Mauritian identity: motherland, migration and postcolonialism. Apparently, the rising generation does not totally break the ties with their homeland, but grows independent. Mauritian origins influence their creation a lot less, comparing to the older authors. On the contrary, the generation born in 1960s and 1970s often address social issues, relevant either to the postcolonialism or to the problems of modern society. Among oldest poets who emigrated to France it is the lyrical and nostalgic tone that prevails, whereas the youngest, despite leaving their island at least for the time of studies, are definitely more critical and distant, if they write about Mauritius at all. In conclusion, it seems that there is a visible passage from the topics directly related to the Island in favour of more personal and more universal poems.</p><br /> <p> </p><p><strong>JAK BYĆ NARODEM MIGRANTÓW? POWRÓT DO KORZENI <em>VERSUS </em>GLOBALNE OBYWATELSTWO WE WSPÓŁCZESNEJ POEZJI MAURYTYJSKIEJ</strong></p><p> </p><p>Celem artykułu jest przedstawienie współczesnych tendencji literackich związanych z tożsamością narodową oraz migracją w poezji maurytyjskiej publikowanej w drugiej połowie XX wieku oraz w wieku XXI. Analiza wybranych wierszy ma na celu ukazanie głównych nurtów poetyckich i podkreślenie różnic pomiędzy narracją starszego i młodszego pokolenia poetów. W pierwszej kolejności Autorka opisuje pobieżnie historię literatury Mauritiusu, wyspy położonej na Oceanie Indyjskim, która stała się domem dla europejskich kolonizatorów, afrykańskich niewolników, indyjskich kulisów oraz kontraktowych robotników z Chin. Jako że pierwsze dzieła literackie powstały w środowiskach zamożnych Kreolów mówiących po francusku, poezja maurytyjska pozostaje tradycyjnie francuskojęzyczna, chociaż obecnie znacząca część młodszego pokolenia publikuje w języku angielskim. Próby odnalezienia bądź zdefiniowania własnej tożsamości znajdują odzwierciedlenie w wielu utworach współczesnych maurytyjskich poetów. Część z nich stawia czoła kolonialnej przeszłości i walczy z rasizmem, inni wolą skupić się na chwili obecnej, starając się odnaleźć w wielokulturowym społeczeństwie i poradzić sobie z własną wielojęzycznością. Najmłodsi stają się kosmopolitami piszącymi po angielsku o powszechnych ludzkich doświadczeniach. Autorka opisuje różnice pomiędzy tymi trzema grupami przez pryzmat trzech wymiarów maurytyjskiej tożsamości: stosunku do ojczyzny, do migracji oraz do postkolonializmu. Młode pokolenie nie zrywa całkowicie więzów z ojczystą wyspą, ale zdecydowanie się uniezależnia. Korzenie maurytyjskie w dużo mniejszym stopniu wpływają na charakter ich twórczości niż ma to miejsce w przypadku starszych autorów. W przeciwieństwie do nich, pokolenie urodzone w latach 1960–1970 często porusza kwestie społeczne, czy to związane z postkolonializmem, czy to z wyzwaniami nowoczesnego społeczeństwa. Wśród najstarszych autorów, z których wielu wyemigrowało do Francji, dominuje nastrój nostalgiczno-liryczny, podczas gdy młodsi, mimo opuszczenia rodzinnej wyspy przynajmniej na czas studiów, podchodzą do niej zdecydowanie bardziej krytycznie i z dystansem, o ile w ogóle poświęcają jej miejsce we własnych poetyckich poszukiwaniach. Na podstawie analizy można wysnuć wniosek o wyraźnym przesunięciu tematycznym, polegającym na odejściu od problematyki maurytyjskiej na korzyść wierszy bardziej osobistych i uniwersalnych.</p><p> </p> Aleksandra Nocoń Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 111 124 10.12775/AE.2020.008 Płeć emigracji. Bałkańskie Żydówki jako mediatorki wiedzy https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.009 <p><strong>GENDER OF EMIGRATION. </strong><strong>BALKAN JEWISH WOMEN AS MEDIATORS OF KNOWLEDGE</strong></p><p> </p><p>Female narrative connected with transfer of knowledge can be an interesting key if applied to interpreting the legacy of Judaism in the multi-level context of Balkan cultures. Originating in the traditional Balkan Jewish communities, the transfer of knowledge (tradition) has been carried out in various centres and at different times, mediated mainly by Jewish women of various origins (Sephardic or Ashkenazi). In the twentieth-century history this problem can be considered at least at two levels, both of which present a fascinating intersection of emancipation ideas and traditional patterns of behaviour. The first group of female mediators of knowledge can be found within the Sephardi minority before World War II. The second group is represented by Jewish women who managed to survive the Holocaust and—despite the difficult socio-political situation—decided to research the history of the Balkan Jews or document their culture despite the fact that most of them lacked formal and professional training for such tasks. In the text we present short biographies and life work of women from the second group. Among them we can find researchers and popularisers of culture who used various languages and worked for various groups of recipients. Our text is focused on the women who worked abroad. We are interested not only in common patterns and codes but also in variations in the models of transfer of knowledge and tradition by the Balkan Jewish women of Sephardic or Ashkenazi origins.</p><br /> <p> </p><p><strong>PŁEĆ EMIGRACJI. BAŁKAŃSKIE ŻYDÓWKI JAKO MEDIATORKI WIEDZY</strong></p><p> </p><p>Kobiece narracje, związane z transferem wiedzy, mogą stanowić interesujący klucz w interpretacji dziedzictwa judaizmu w wielopoziomowym kontekście kultur bałkańskich. Zapoczątkowany w tradycyjnych bałkańskich społecznościach żydowskich transfer wiedzy (tradycji) odbywał się w różnych ośrodkach i w różnych czasach, przede wszystkim za pośrednictwem żydowskich kobiet różnego pochodzenia (sefardyjskich lub aszkenazyjskich). W XX w. problem ten można rozpatrywać przynajmniej na dwóch poziomach, z których oba stanowią fascynujące połączenie idei emancypacyjnych i tradycyjnych wzorców zachowań. Pierwszą grupę mediatorek wiedzy można odnaleźć w mniejszości sefardyjskiej przed II wojną światową. Drugą grupę stanowią kobiety żydowskie, którym udało się przetrwać Holokaust i które — pomimo trudnej sytuacji społeczno-politycznej — postanowiły zająć się badaniem historii bałkańskich Żydów lub udokumentować ich kulturę, chociaż większość z nich nie miała (formalnie) profesjonalnego przygotowania do takich działań. W tekście przedstawiamy krótkie biografie i działania kobiet z drugiej grupy. Wśród nich możemy znaleźć badaczki i popularyzatorki kultury, które używały różnych języków i swoje działania kierowały do różnych grup odbiorców. Nasz tekst koncentruje się na kobietach, które pracowały za granicą. Interesują nas nie tylko wspólne wzorce i kody, ale także różnice w modelach przekazywania wiedzy (i tradycji) przez bałkańskie Żydówki pochodzenia sefardyjskiego lub aszkenazyjskiego.</p> Katarzyna Taczyńska Aleksandra Twardowska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 125 139 10.12775/AE.2020.009 Trwać w języku — przypadek Stanisława Wygodzkiego https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.010 <p><strong>TO LAST IN LANGUAGE—THE CASE OF STANIS</strong><strong>ŁAW WYGODZKI</strong></p><p><strong> </strong></p><p>Stanisław Wygodzki (1907–1992), a poet, writer, publicist, translator and screenwriter associated in contemporary Polish literary studies with topics concerning the Holocaust. The aim of the article is to provide a general description of an obscure stage of Wygodzki’s life and artistic activity which lasted from the writer’s emigration from Poland in January 1968 till his death in May 1992. Wygodzki lived in Givatayim, one of Tel Aviv districts, and, as a sixty-year-old man, had to redefine his status as either a Polish writer in exile or a Jewish writer in a new homeland. It is essential to have a closer look at newspapers for which he worked in Israel (<em>Przegląd Izraelski</em> and <em>Nowiny Kurier</em>) and journal published by Polish diasporic communities (<em>Kultura</em>, <em>Wiadomości</em> and <em>Tygodnik Polski</em>).</p><br /> <p> </p><p><strong>TRWAĆ W JĘZYKU — PRZYPADEK STANISŁAWA WYGODZKIEGO</strong></p><p> </p><p>Stanisław Wygodzki (1907–1992), poeta, pisarz, publicysta, tłumacz, scenarzysta — dziś jego dorobek przypisany jest w polskich badaniach literaturoznawczych do tematyki związanej z Holokaustem. Celem artykułu jest ogólne opisanie mało znanego etapu jego życia oraz twórczości, który trwał od chwili opuszczenia przez pisarza Polski w styczniu 1968 r. do śmierci w maju 1992 r. Wygodzki zamieszkał w Giwataim, dzielnicy Tel Awiwu, i jako sześćdziesięcioletni mężczyzna musiał określić swój status na nowo: czy jest polskim pisarzem na emigracji, czy pisarzem żydowskim w nowej ojczyźnie. Istotne jest przyjrzenie się ośrodkom, z którymi nawiązał współpracę zarówno w Izraelu („Przegląd Izraelski” i „Nowiny Kurier”), jak i w środowiskach polskiej emigracji („Kultura”, „Wiadomości” i „Tygodnik Polski”).</p><p> </p> Monika Szabłowska-Zaremba Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 140 152 10.12775/AE.2020.010 Pan Cogito myśli po hebrajsku. O recepcji poezji Zbigniewa Herberta w Izraelu https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.011 <p><strong>MISTER COGITO THINKS IN HEBREW. ON THE RECEPTIONOF ZBIGNIEW HERBERT’S POETRY IN ISRAEL</strong></p><p> </p><p>The aim of this article is to present the reception of Zbigniew Herbert’s work in Israel. Since the release of the first collection of poems in 1984 up until 2019, Hebrew translations of Herbert’s poetry were included in five poetry collections, three anthologies of Polish poetry, and also in many literary periodicals and daily newspapers. Over the next decades such characteristics of Herbert’s writings as classic equilibrium of style, contemplativeness, restraint and irony attracted the attention of Israeli critics and poets. The most important promoter of Herbert’s poetry in Israel is translator David Weinfeld whose translations have been appreciated for their faithfulness to the original, concern for comprehensibility and poetic prominence. It was due to David Weinfeld’s translations that the writings of the author of <em>Mr Cogito</em>—next to Czesław Miłosz’s and Wislawa Szybmorska’s poetry—have inspired many Israeli poets.</p><p> </p><p><em> </em></p><p><em> </em></p><p><strong>PAN COGITO </strong><strong>MYŚLI PO HEBRAJSKU. O RECEPCJI POEZJI ZBIGNIEWAHERBERTA W IZRAELU </strong></p><p> </p><p>Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie recepcji twórczości Zbigniewa Herberta w Izraelu. Od momentu wydania tam w 1984 r. pierwszego tomiku wierszy, aż do 2019 r., poezja Herberta w przekładach na język hebrajski prezentowana była w pięciu książkowych zbiorach wierszy, w trzech antologiach poezji polskiej, a także w licznych czasopismach literackich oraz w prasie codziennej. Takie cechy utworów Herberta jak klasyczna równowaga stylu, kontemplacyjność, powściągliwość oraz ironia przez kolejne dziesięciolecia przyciągały uwagę zarówno izraelskich krytyków, jak i poetów. Najważniejszym propagatorem poezji Herberta w Izraelu jest tłumacz Dawid Weinfeld, którego wysokiej próby przekłady zostały docenione w równym stopniu za zachowanie wierności wobec oryginału, jak i dbałość o zrozumiałość oraz oddanie kunsztu poetyckiego. Przekłady Weinfelda sprawiły, że twórczość autora <em>Pana Cogito</em>,<em> </em>obok wierszy Czesława Miłosza i Wisławy Szymborskiej, stała się ważną inspiracją dla wielu izraelskich poetów.</p><p> </p> Katarzyna Christianus-Gileta Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 153 167 10.12775/AE.2020.011 Pamięć i sny. Kilka słów o śnieniu jako strategii narracyjnej w „Senniku polsko-żydowskim” Mariana Marzyńskiego i „Pamiętniku” Henryka Grynberga https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.012 <p><strong>MEMORY AND DREAMS. ON DREAMING AS A NARRATIVE STRATEGY IN THE <em>POLISH-JEWISH DREAMBOOK</em> BY MARIAN MARZYŃSKI AND <em>MEMOIR</em> BY HENRYK GRYNBERG</strong></p><p><strong> </strong></p><p>A dream is considered to be a very specific medium through which a human being can discover their true self. This process of unveiling one’s most inner self can be documented using various means of recording. In <em>The Polish-Jewish Dream-book</em>, Marian Marzyński, a documentary filmmaker, uses writing to record and share his dreams with the audience. So does Henryk Grynberg in <em>The Diary</em>. Marzyński and Grynberg share not only Polish-Jewish identity, but also experiences of the Holocaust, life in Communist Poland, and anti-Semitism, the last of which fuelled their decisions to emigrate. Both authors, in their own way, interact and communicate with each other. Their dreams are narrative strategies, languages of memory in the exile.</p><br /><strong> </strong><p><strong> </strong></p><p><strong>PAMIĘĆ I SNY. KILKA SŁÓW O ŚNIENIU JAKO STRATEGII NARRACYJNEJW <em>SENNIKU POLSKO-ŻYDOWSKIM</em> MARIANA MARZYŃSKIEGO I <em>PAMIĘTNIKU</em> HENRYKA GRYNBERGA</strong></p><p><strong> </strong></p><p>Sen jest specyficznym medium, w którym człowiek niejako odkrywa siebie dla siebie. Odsłonięcie swego głębokiego „ja” może przybrać różną formę zapisu. Marian Marzyński, filmowiec-dokumentalista, sięga po pióro, by w <em>Senniku polsko-żydowskim </em>podzielić się tematami swych snów. Henryk Grynberg czyni to w <em>Pamiętniku. </em>Obu, filmowca-dokumentalistę i pisarza, łączy polsko-żydowska tożsamość, przeżycia związane z Zagładą, życie w gomułkowskiej Polsce i doświadczenie antysemityzmu, który był przyczyną ich emigracji. Obaj „rozmawiają ze swoją pamięcią”. Ich sny są strategiami narracyjnymi, szczególnym językiem pamięci na emigracji.</p><p> </p> Bożenna Sucharska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 168 183 10.12775/AE.2020.012 Gracchus’s Boat: Emigration, Tradition, and Translingualism in the Work of Tuvia Rübner https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.013 <p> </p><p><strong><br /></strong></p><p><strong>GRACCHUS’S BOAT: EMIGRATION, TRADITION, AND TRANSLINGUALISM IN THE WORK OF TUVIA RÜBNER</strong></p><p> </p><p>This article explores the relationship between German and Hebrew in the work of the poet Tuvia Rübner, who emigrated from Slovakia to Israel in 1941. Even though his first poems were written in German, his published poems were in Hebrew. Only in the 1990s did he start translating his poems and publishing in German. I claim, however, that this shift is neither monolithic nor one-directional but rather translingual. In continuously crossing the lines between different traditions of language, Rübner’s poetics transcends the binary model based on hegemonic culture, on the one hand, while providing a countermovement to global standard­ization, on the other. By focusing on examples of autotranslation, as well as on Rübner’s late poems that refer to Franz Kafka’s mythical figure of the hunter Gracchus, I suggest that this oscillation ethically bears witness to the other embodied in different life stories.</p><strong>ŁÓDŹ GRAKCHUSA: EMIGRACJA, TRADYCJA I TRANSLINGWIZM W TWÓRCZOŚCI TUVII RÜBNERA</strong><p> </p><p>Celem tego artykułu jest zbadanie relacji pomiędzy niemieckością i hebrajskością w wierszach Tuvii Rübnera, który wyemigrował ze Słowacji do Izraela w 1941 roku. Chociaż jego pierwsze wiersze pisane były w języku niemieckim, Rübner zadebiutował utworami w języku hebrajskim. Zaczął tłumaczyć swoje wiersze i publikować je w Niemczech dopiero w latach 90. Stawiam jednak tezę, że ta zmiana nie jest ani monolityczna, ani jednokierunkowa, lecz raczej translingwalna. Poprzez ciągłe przekraczanie granic pomiędzy dwiema różnymi tradycjami językowymi poezja Rübnera z jednej strony przestaje wpisywać się w binarny model zakorzeniony w hegemonicznej kulturze, z drugiej zaś przeciwstawia się globalnej standaryzacji. Analizując przykłady autotłumaczenia jak również późniejsze wiersze Rübnera nawiązujące do stworzonej przez Franza Kafkę postaci mitycznego łowcy Grakchusa sugeruję, że takie oscylowanie pomiędzy językami świadczy o obecności ‘innego’ zakorzenionej w życiowych doświadczeniach.</p> Michal Ben-Horin Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 184 198 10.12775/AE.2020.013 Modern Literary Exile. The Ones Who Leave: Nabokov, Brodsky, Aciman https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.014 <p><strong>MODERN LITERARY EXILE THE ONES WHO LEAVE: NABOKOV, BRODSKY, ACIMAN </strong></p><p> </p><p>Before the culture of constant travel and movement characterising the 21<sup>st</sup> century, there was the exile of the 20<sup>th</sup> century, a century defined, according to Joseph Brodsky, by “displacement and misplacement.” The Russian author is one of the primary writers whose works are analysed in this paper, with the other two being Vladimir Nabokov and André Aciman. The lives and works of those three authors are connected by the common thread of exile, along with the symptoms of the condition: the unbreakable connection between individual and the native city, the regaining of the past through the process of remembering, the “attacks” of involuntary memory, the suspended life between past and present, and using art as the supplement of a fragmented life but also as its compensation. Brodsky and Nabokov, who never returned to their homelands, lean toward a less direct but, for that very reason, more powerful expression of their sense of displacement and love of their common city of origin, St. Petersburg. Aciman, the youngest and the only living one of the trio, holds a more contemporary attitude to exile. While openly expressive of his nostalgia in a way that the other two resist, the emotion in Aciman acquires a more theoretical nature. Because he eventually revisits Alexandria, his native city, Aciman gains a clarity that the other authors lack, one informed by the completion of the exilic cycle. The numerous commonalities and fewer differences of the three authors shed significant light on the condition that has become commonplace in the contemporary world.</p><br /> <p> </p><p><strong>WSPÓŁCZESNE LITERACKIE WYGNANIE. CI, KTÓRZY WYJECHALI: NABOKOW, BRODSKI, ACIMAN</strong><strong></strong></p><p> </p><p>Przed kulturą ciągłej podróży i ruchu charakteryzującą XXI wiek było wygnanie XX wieku definiowanego przez Josepha Brodskiego jako wiek „wysiedlenia i zawieruszenia”. Ten rosyjski autor jest jednym z trzech, których dzieła zostały poddane analizie w tym artykule — pozostali to Władimir Nabokow i André Aciman. Życia i dzieła tychże autorów łączy nić wygnania i jego symptomy: nierozerwalna więź pomiędzy jednostką a miastem rodzinnym, odzyskiwanie przeszłości poprzez pamiętanie, „napady” wspomnień, stan zawieszenia pomiędzy przeszłością i teraźniejszością i używanie sztuki nie tylko jako formy zastąpienia, ale również jako kompensacji utraconego życia. Brodski i Nabokow, którzy nigdy nie wrócili do ojczyzny, opisują swoje poczucie wysiedlenia i miłość do swojego rodzinnego miasta, Petersburga, w sposób mniej dosadny, ale o wiele bardziej emocjonalny. Z kolei Aciman, najmłodszy z całej trójki, prezentuje o wiele bardziej współczesne podejście do wygnania. Chociaż mówi o swojej nostalgii w sposób bardziej otwarty niż Brodski i Nabokow, emocje przez niego wyrażane wydają się mieć naturę teoretyczną. Jako że Aciman wraca wreszcie do swojego miasta rodzinnego, Aleksandrii, daje mu to lepszy wgląd w zrozumienie wygnania i emocji, które ono wywołuje. Podobieństwo doświadczeń trzech autorów rzuca światło na doświadczenie, które stało się codziennością współczesnego świata.</p><p> </p> Kleitia Vaso Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 199 218 10.12775/AE.2020.014 The Unprivileged Modern Exile: From Nostalgia to Antinostalgia and Beyond https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.015 <p><strong>THE UNPRIVILEGED EXILE: FROM NOSTALGIA TO ANTINOSTALGIA AND BEYOND </strong></p><p> </p><p>“Nostalgia,” writes Antonio Prete, quoting Niccolò Tommaseo, “is the noble privilege of poor countries.” Though both exile and nostalgia may befall those from more affluent countries and cultures, the conditions are noble and privileged only for those who hail from poor countries which, as Witold Gombrowicz states when referring to Poland, have “a minor role,” are doomed to imperfection, and produce less sophisticated men. Polish poet Zbigniew Herbert and Albanian poet Gëzim Hajdari share a similar fate to that of Gombrowicz as they both struggle with the inherent inferiority of their birthplaces and, consequently, experience difficulties in finding a clear position in a globalised world. With very few exceptions, the level of development or affluence of a certain country is closely linked to the nostalgic or antinostalgic feelings experienced by the exiles with both feelings experienced by people from poorer countries. The rise of antinostalgic exiles in the 20<sup>th</sup> century, like Witold Gombrowicz, Henryk Grynberg, and Gëzim Hajdari, as well as in the 21<sup>st</sup> century may be an indication of the future of nostalgia or, more specifically, the new face of nostalgia.</p><p> </p><p> </p><p> </p><p><strong>NIEUPRZYWILEJOWANE WYGNANIE: OD NOSTALGII DO ANTYNOSTALGII </strong></p><p> </p><p>Niccolò Tommaseo powiedział, że nostalgia jest szlachetnym przywilejem biednych krajów. Chociaż wygnanie i nostalgia mogą spotkać tych z zamożniejszych krajów i kultur, w których są dobre warunki do życia, jednak wspomniane uprzywilejowanie jest tylko dla tych, którzy pochodzą z biednych krajów. Witold Gombrowicz, rozpatrując to zagadnienie w polskim kontekście, zauważa, że ludzie z tych krajów mają „niewielkie możliwości”; są skazani na niedoskonałość, ponieważ istniejąca w tej przestrzeni rzeczywistość kształtuje mniej wyrafinowanego człowieka. Zbigniewa Herberta, polskiego poetę, i jego albańskiego kolegę po piórze Gëzima Hajdariego łączy z Gombrowiczem podobny los. Zmagają się z wrodzonym poczuciem niższości miejsca swego urodzenia. Mają tym samym trudności z odnalezieniem i określeniem, jako twórcy, swego miejsca w sensie globalnym. Poziom rozwoju lub zamożności danego kraju, z nielicznymi wyjątkami, jest ściśle związany z nostalgicznym lub antynostalgicznym odczuwaniem wygnania. A to oznacza, że wskazane doznania są doświadczeniem ludzi z biedniejszych krajów. Funkcjonowanie w XX i XXI wieku antynostalgicznych wygnańców takich jak Witold Gombrowicz, Henryk Grynberg i Gëzim Hajdari, może świadczyć o przyszłości nostalgii, a ściślej mówiąc — współczesnego oblicza nostalgii.</p><p> </p> Jora Vaso Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 219 240 10.12775/AE.2020.015 Migracja, pamięć, tożsamość. „Nasza przemoc, wasza przemoc” Olivera Frljicia https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.016 <p> </p><p><strong>MIGRATION, MEMORY, IDENTITY. <em>OUR VIOLENCE AND YOUR VIOLENCE</em> BY OLIVER FRLJIĆ</strong></p><p> </p><p>The article is an analysis of the performance of <em>Our Violence and Your Violence </em>by Oliver Frljić through the prism of the important role the immigrants play in the process of shaping Polish national identity. It discusses the most crucial scenes which gained a lot of attention and led to protests held by the conservative circles during the presentation of the play during the 2016 edition of the Festival Premier in Bydgoszcz. The aforementioned scenes are interpreted in the context of the myth of the European Christian culture, the economic and symbolic dominance of the West over the East, the concept of the imaginary East, the phenomenon of enemy construction, and forced assimilation. The analysis also encompasses specific strategies employed by Oliver Frljić as a director, such as blurring the boundary between fiction and reality, playing with actors’ biographies, directly addressing the audience, and incorporating symbols referring to cultural, national, and religious identity. It also comments on social and artistic consequences of such artistic choices. The article reflects on the specific context of a scandal following the performance in Poland, the country hardly affected by the refugee crisis and where Muslim immigrants, despite their virtual absence, function as a bogeyman, a threatening figure of an immigrant-terrorist. The analysis of both Frljić’s performances and audience’s reaction to them reflect the way in which Polish national identity is simultaneously constructed in the relation to the figure of an aggressor and based on the perception of Poland as a victim, which is additionally fuelled by collective traumas of suffered — and often imagined — damages. Through analysing the theatrical performance, the article demonstrates that the (non)existence of the Stranger not only perpetuates harmful and excluding stereotypes, but also consolidates the collective identity of the nation. </p><p> </p><p> </p><p><strong>MIGRACJA, PAMIĘĆ, TOŻSAMOŚĆ. <em>NASZA PRZEMOC, WASZA PRZEMOC</em> OLIVERA FRLJICIA</strong></p><p> </p><p>Artykuł stanowi analizę spektaklu <em>Nasza przemoc, wasza przemoc</em> w reżyserii Olivera Frljicia z perspektywy roli imigrantów z krajów muzułmańskich w procesie kształtowania polskiej tożsamości narodowej. Omawia kluczowe sceny, które wzbudziły protesty środowisk prawicowych podczas prezentacji przedstawienia podczas Festiwalu Prapremier w Bydgoszczy w 2016 roku w kontekście tematów takich jak: mit europejskiej kultury chrześcijańskiej, ekonomiczna i symboliczna dominacja Zachodu nad Wschodem, wyobrażony Wschód, wytwarzanie wroga czy przymus asymilacji. Analiza uwzględnia również specyficzne strategie reżyserskie Frljicia takie jak zacieranie granicy między prawdą i fikcją, gra z biografiami aktorów, bezpośrednie zwroty do publiczności czy odwołania do symboli odnoszących się do kulturowej, narodowej i religijnej tożsamości oraz artystyczne i społeczne konsekwencje tych zabiegów. Omówienie uwzględnia także specyficzny kontekst skandalu towarzyszącego pokazom w Polsce, gdzie kryzys uchodźczy praktycznie nie istnieje (z racji nieobecności emigrantów z krajów muzułmańskich), ale obecny jest podsycany lęk przed sfantazmatyzowaną figurą Muzułmanina-terrorysty. Analiza zarówno spektakli Frljicia, jak i ich recepcji wskazuje na sposób, w jaki kształtowana jest polska tożsamość narodowa: w antagonistycznej relacji do agresora, w oparciu o martyrologiczną pozycję Polski jako ofiary, wzmacnianą przez serię zbiorowych traum i pamiętanie krzywd — tych doświadczonych (i wyobrażonych), a nie wyrządzanych. Artykuł, bazując na kwestiach wypływających ze spektaklu teatralnego, pokazuje, jak (nie)obecność „obcego” nie tylko umacnia przemocowe i wykluczające stereotypy, ale także konsoliduje tożsamość zbiorową.</p><p> </p> Magdalena Rewerenda Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 241 250 10.12775/AE.2020.016 Między Albanią a Włochami. O współczesnych włoskojęzycznych pisarzach albańskiego pochodzenia https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.017 <p><strong>BETWEEN ALBANIA AND ITALY. ABOUT THE ITALIAN-SPEAKING ALBANIAN MIGRANT WRITERS </strong></p><p> </p><p>In the panorama of the current Italian literature an important place is occupied by the so-called migrant writers. Although they come from different countries, both European and non-European, Albanians constitute one of the biggest diasporas, most of which members arrived in Italy after the fall of the Enver Hoxhas communist regime in the early 1990s. The article consists of three main parts and aims to classify Italian-speaking Albanian migrant writers on the basis of the chosen aspects of their lives and writings in the context of Italian-Albanian relations as well as the phenomenon of migrant literature in Italy.</p><br /><strong> </strong><p><strong> </strong></p><p><strong>MIĘDZY ALBANIĄ A WŁOCHAMI. O WSPÓŁCZESNYCH WŁOSKOJĘZYCZNYCH PISARZACH ALBAŃSKIEGO POCHODZENIA </strong></p><p> </p><p>W panoramie włoskiej literatury najnowszej ważne miejsce zajmują tak zwani pisarze migracyjni. Pochodzą z wielu krajów świata, lecz bez wątpienia jedną z najliczniejszych grup stanowią Albańczycy, którzy w większości przybyli do Włoch po upadku komunistycznej dyktatury Envera Hodży na początku lat 90. XX w. Artykuł składa się z trzech głównych części i ma na celu dokonanie systematyzacji włoskojęzycznych albańskich pisarzy migracyjnych na podstawie najważniejszych aspektów ich życia i pisarstwa na tle relacji włosko-albańskich, oraz zjawiska włoskiej literatury migracyjnej, której owi pisarze są przedstawicielami.</p><p> </p> Karol Karp Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 251 261 10.12775/AE.2020.017 Niemieckie życie, polska kultura — czynniki różnicujące poziom korzystania z niemieckich treści kultury wśród migrantów z Polski w Niemczech https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.018 <p><strong>GERMAN LIFE, POLISH CULTURE — FACTORS DIFFERENTIATING THE LEVEL OF INCLUSION INTO THE GERMAN-LANGUAGE CULTURE AMONG POLISH IMMIGRANTS IN GERMANY</strong></p><p> </p><p>Germany is one of the traditional destinations for Polish labour migrants. The subsequent waves of immigrants resulted in a formation of a large diasporic community, currently estimated at about 1.3 million. Broadly understood participation in culture — including both mass culture (in German, Polish, and other languages) and activities of both German and Polish diasporic cultural institutions – is considered particularly important in the context of social integration of migrants. This particular aspect of immigrant experience was a subject of a recent study — over 1 200 Polish migrants were asked about their experiences via an online study. Their answers allowed to distinguish factors determining the level of inclusion into the German-language culture. The results of the survey indicate that the most determinantal factors facilitating participation in cultural content presented in German are the level of education and cultural valance declared by the migrant. Out of the two, cultural valance is a more influential one as it has a much stronger impact on the language characteristics of participation in culture.</p><br /> <p> </p><p><strong>NIEMIECKIE ŻYCIE, POLSKA KULTURA — CZYNNIKI RÓŻNICUJĄCE POZIOM KORZYSTANIA Z NIEMIECKICH TREŚCI KULTURY WŚRÓD MIGRANTÓW Z POLSKI W NIEMCZECH</strong></p><p> </p><p>Niemcy stanowią jeden z tradycyjnych kierunków migracji zarobkowej z Polski. Kolejne fale tworzą liczną społeczność — szacowaną obecnie na około 1,3 mln. W kontekście integracji społecznej migrantów szczególne znaczenie ma szeroko rozumiane uczestnictwo w kulturze — obejmujące korzystanie z kultury masowej (w języku niemieckim, polskim i innych) oraz z ofert instytucji kultury, zarówno niemieckich, jak i ukierunkowanych na polską kulturę, a prowadzących działalność w Niemczech. Ten aspekt doświadczeń migracyjnych objęto badaniem, w którym udział — dzięki ankiecie internetowej — wzięło ponad 1200 migrantów. Ich odpowiedzi pozwalają na scharakteryzowanie czynników różnicujących zakres, w jakim dokonuje się włączenie w kulturę niemieckojęzyczną lub pozostanie przy korzystaniu z treści kultury w języku polskim. Wyniki pozwalają wskazać, że czynnikami istotnymi dla intensywniejszego korzystania z treści kultury w języku niemieckim są m.in.: poziom wykształcenia migranta i deklarowana przez niego walencja kulturowa, przy czym walencja kulturowa znacznie silniej oddziałuje na charakterystyki językowe uczestnictwa w kulturze.</p><p> </p> Agnieszka Jeran Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 262 274 10.12775/AE.2020.018 Od integracji do dezintegracji, od Heimatu do wielu ojczyzn. Aktualna debata o społeczeństwie mniejszościowym w Niemczech. Studium przypadku https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.019 <p><strong>FROM INTEGRATION TO DISINTEGRATION, FROM HEIMAT TO MULTIPLE MOTHERLANDS: CURRENT DEBATE ON THE MINORITY SOCIETY IN GERMANY: A CASE STUDY</strong></p><p> </p><p>The main section of the article, preceded by the discussion of the socio-historical phenomenon of Germany as a destination country for migrants, presents the newest German-language publications on being (post)migrant in Germany. Both in Max Czollek’s political manifesto <em>Disintegration!</em> (2018) and in Fatma Aydemir and Hengameh Yaghoobifarah’s essay anthology entitled <em>Your Homeland is Our Nightmare</em> (2019) the voice is given to the third- and fourth generation (post)migrants, who criticise the discourse led by the majority. Those young intellectuals propose disintegration, understood as the right to self-determination and diversity — they reject the notion of fatherhood based on blood ties through highlighting its communal character. Authors describing the current situation of minorities in Germany focus on different aspects of socio-political and economic life, refer to history, and include their own personal stories, testaments of exclusion and discrimination present in numerous spheres of (post)migrant life. The article presents the most important theses and postulates of this debate.</p><br /> <p> </p><p><strong>OD INTEGRACJI DO DEZINTEGRACJI, OD <em>HEIMATU </em> DO WIELU OJCZYZN. AKTUALNA DEBATA O SPOŁECZEŃSTWIE MNIEJSZOŚCIOWYM W NIEMCZECH (STUDIUM PRZYPADKU)</strong></p><p> </p><p>W głównej części artykułu, poprzedzonej historyczno-społecznym zarysowaniem fenomenu Niemiec jako kraju (i)migracji, zaprezentowano najnowsze niemieckojęzyczne publicystyczne pozycje dotyczące problemu bycia (post)migrantem w Niemczech. Zarówno w politycznym manifeście Maxa Czollka <em>Dezintegrujcie się!</em> (2018) jak i zbiorze esejów <em>Wasza ojczyzna jest naszym koszmarem </em>(2019), wydanych przez Fatmę Aydemir i Hengameh Yaghoobifarah, do głosu dochodzi trzecie i czwarte pokolenie (post)migrantek i (post)migrantów, które mówi własnym głosem, krytykując dyskurs większościowy. Młodzi intelektualiści propagują postulat dezintegracji, rozumianej jako prawo do samostanowienia i różnorodności, odrzucają pojęcie ojczyzny definiowanej w oparciu o więzy krwi, podkreślając jej wspólnotowy wymiar. Autorki i autorzy opisując aktualną sytuację społeczeństwa mniejszościowego w Niemczech poruszają aspekty życia społeczno-politycznego, gospodarczego, nawiązują do historii, a także prezentują własne losy, zaświadczające o ekskluzji i dyskryminacji, obecnej w wielu sferach (post)migranckiego życia. W artykule przedstawiono najważniejsze tezy i postulaty tej debaty.</p> Małgorzata Dubrowska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 275 291 10.12775/AE.2020.019 The Others from Across the Sea — Eastern Europeans and Eastern Europe in Modern Norwegian Literature https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.020 <p><strong>THE OTHERS FROM ACROSS THE SEA — EASTERN EUROPEANS AND EASTERN EUROPE IN MODERN NORWEGIAN LITERATURE</strong></p><p> </p><p>The aim of this article is to present how images of Eastern Europe and Eastern Europeans are constructed in modern Norwegian prose. The theoretical framework of the text is based upon Larry Wolff’s <em>Inventing Eastern Europe </em>and Edward W. Said’s <em>Orientalism</em>. It can be argued that the European “West” still defines the “East” as an opposition to what it constitutes itself, even though the Iron Curtain, represented by the Berlin Wall, came down in the year 1989. Larry Wolff argues that the concept of the Iron Curtain is much older than the curtain itself (which, according to Winston Churchill, divided Europe in 1946), and that is why it still determines people’s understanding of Europe as two opposing spaces. Eastern Europe can be therefore perceived as “the Orient” in the sense Said defines this term. This has not changed even in 2004, when many Central European countries joined the European Union, and the political map of the continent was redefined. The article gives a brief summary of the situation of Eastern European minorities in Norway and moves on to the analysis of how these minorities are represented in literature. Six literary works (crime fiction written by Jørn Lier Horst and Gard Sveen, novels by Lars Saabye Christensen, Nina Lykke and Anne B. Ragde and a short story by Mikkel Vika), all published in the years 2004–2017, are analyzed with regards to how images of the space that is Eastern Europe and the people coming from this space are constructed in each book. The article argues that the abovementioned images are built on dichotomic concepts such as modernity-backwardness, wealth-poverty or rationality-irrationality. Finally, the text attempts to present an answer to the question if, why and how the images of Eastern Europeans might change, evolve and transform in Norwegian literature in the future.</p><br /> <p> </p><p><strong>INNI ZZA MORZA — EUROPA WSCHODNIA I JEJ MIESZKAŃCY WE WSPÓŁCZESNEJ LITERATURZE NORWESKIEJ</strong></p><p> </p><p>Celem niniejszego tekstu jest ukazanie sposobu, w jaki Europa Wschodnia i jej mieszkańcy obrazowani są w najnowszej norweskiej prozie. Teoretycznym punktem wyjścia rozważań jest praca Larry’ego Wolffa <em>Inventing Eastern Europe</em> oraz klasyczny tekst Edwarda W. Saida <em>Orientalizm</em>. Można wysunąć tezę, że europejski „Zachód” nadal definiuje „Wschód” jako swoje własne przeciwieństwo pomimo tego, iż Żelazna Kurtyna, reprezentowana przez Mur Berliński, fizycznie upadła w roku 1989. Larry Wolff wysuwa w swojej książkę teorię, iż koncepcja Żelaznej Kurtyny jest dużo starsza niż ona sama (tj. niż metaforyczna kurtyna, która, wg. słów Winstona Churchilla, zapadła nad Europą w roku 1946) i że dlatego też koncepcja ta nadal dyktuje sposób myślenia o Europie jako kontynencie składającym się z dwóch przestrzeni istniejących w opozycji do siebie. Europa Wschodnia może być zatem postrzegana jako coś w rodzaju „Orientu”, tak, jak zdefiniował ten termin Said. Nie zmienił tego nawet rok 2004, kiedy Unia Europejska poszerzyła się o szereg krajów Europy Centralnej, a polityczna mapa kontynentu uległa redefinicji. Artykuł przedstawia pokrótce sytuację wschodnioeuropejskich mniejszości w Norwegii, przechodząc następnie do analizy tego, jak mniejszości te obrazowane są w najnowszej norweskiej literaturze. Analizie zostaje poddanych sześć tekstów literackich opublikowanych w latach 2004–2017 (kryminały Jørna Liera Horsta i Garda Sveena, powieści Larsa Saabye Christensena, Niny Lykke i Anne B. Ragde oraz opowiadanie Mikkela Viki). Badanie dotyczy tego, jak w wybranych tekstach zostaje ukazana sama przestrzeń Europy Wschodniej oraz jak obrazowani są ludzie z tej przestrzeni pochodzący. Zostaje wysunięta teza, iż literackie obrazy oparte są na parach przeciwstawnych pojęć takich jak nowoczesność-zacofanie, bogactwo-ubóstwo czy racjonalność-irracjonalność. W artykule zostaje również podjęta próba odpowiedzi na pytanie, czy oraz ewentualnie jak i dlaczego obrazowanie Europy Wschodniej i pochodzących z tego rejonu świata ludzi w norweskiej literaturze może z czasem ulec zmianie.</p><p> </p> Karolina Drozdowska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 292 305 10.12775/AE.2020.020 How to Speak about Immigrants and Refugees? Quantitative and Qualitative Analysis of Articles Published on Swedish Public-service Television’s News Site https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.021 <p><strong>HOW TO SPEAK ABOUT IMMIGRANTS AND REFUGEES? QUANTITATIVE AND QUALITATIVE ANALYSIS OF ARTICLES PUBLISHED ON SWEDISH PUBLIC-SERVICE TELEVISION’S NEWS SITE</strong></p><p> </p><p>According to the Swedish Migration Agency (Migrationsverket), in 2015 Sweden received more refugees <em>per capita</em> than any other European country (registered number 181,890). In the year of a European immigration crisis, almost 163,000 people sought asylum in this country. In 2018 there were still over 52,000 people registered entering the country by the Migration Agency. At the end of 2019, when this article was written, in Sweden, a country with a population of a little over 10 million, almost 2 million inhabitants were born outside the country. It is obvious that the question of immigration and refugees has received broad media coverage, it becoming a challenge to speak about these issues in the news without prejudice and stereotypes. In 2016, Swedish public-service television SVT was found guilty by the Swedish Press and Broadcasting Authority when a reporter covering a school attack in the Trollhättan municipality described the victims as “not completely Swedish” (<em>inte helsvenska</em>) judging by their appearance (this is how the attacker chose them). There are other examples of these kinds of cases in which SVT or other stations were found guilty. In those cases, Swedish Press and Broadcasting Authority based their criticism on a paragraph in Swedish Radio and Television Law that asserts “television’s particular impact.” In light of this development, it became clear that the journalists in public-service media needed some kind of regulations or guidelines concerning the use of language. In 2015, Anne Lagercrantz, an executive at Swedish public service television’s News Division, published an internal document consisting of language advice meant to make news coverage more inclusive. The advice for the employees included e.g. avoiding generalizations about ethnic groups, areas or religions. The purpose of this paper is to present how the SVT document is applied four years later and what language is used in news articles published on svt.se (public service television’s news site). Using elements of media discourse analysis of relevant articles on svt.se from 2019 as well as quantitative analysis, the paper will consider the language choices therein from a cultural and media perspective as well as some relevant themes and contexts. The aim of the quantitative analysis is to research how the recommended words and phrases are used in relation to those that are not recommended. Through qualitative analysis, I would like to explore whether the use of the document helps the quest of inclusion and diversity or if it was just News Division’s PR reaction to being penalized.</p><br /> <p> </p><p><strong>JAK MÓWIĆ O IMIGRANTACH I UCHODŹCACH? ILOŚCIOWA I JAKOŚCIOWA ANALIZA ARTYKUŁÓW OPUBLIKOWANYCH NA STRONIE INTERNETOWEJ SZWEDZKIEJ TELEWIZJI PUBLICZNEJ</strong></p><p> </p><p>Według Szwedzkiej Agencji Migracyjnej (<em>Migrationsverket</em>) w 2015 roku Szwecja przyjęła najwięcej uchodźców <em>per capita</em> ze wszystkich krajów europejskich (zarejestrowana liczba to 181 890). Pod koniec 2019 roku, kiedy powstawał niniejszy artykuł, W Szwecji, kraju o populacji nieco ponad 10 milionów, prawie 2 miliony obywateli urodziło się poza krajem. Oczywiste jest więc, że kwestia imigracji i uchodźctwa jest szeroko omawiana w mediach, dla których wyzwaniem stało się poruszanie tych zagadnień bez uprzedzeń i stereotypów. W 2016 roku szwedzka telewizja publiczna SVT została ukarana przez Szwedzką Radę Mediów, kiedy reporter relacjonujący atak nożownika w szkole w gminie Trollhättan opisał ofiary jako „nie do końca Szwedów” (<em>inte helsvenska</em>), oceniając ich na podstawie wyglądu. W związku z tego rodzaju sytuacjami kierownictwo działu informacyjnego szwedzkiej telewizji publicznej uznało, że dziennikarze potrzebują wskazówek dotyczących języka używanego w prowadzonych relacjach i artykułach. Powstał wewnętrzny dokument, w którym przedstawiono porady językowe, m.in. zalecenia dotyczące unikania generalizacji dotyczących grup etnicznych, regionów i religii. Celem niniejszego artykułu jest przedstawienie, w jaki sposób dokument SVT był stosowany w 2019 roku i jaki język jest używany w artykułach publikowanych na stronie informacyjnej svt.se. Przy zastosowaniu wybranych elementów analizy dyskursu oraz analizy ilościowej w artykule przedstawiono wybory językowe dziennikarzy z perspektywy kulturowej i medioznawczej. Celem analizy ilościowej jest wykazanie częstotliwości korzystania z zalecanych słów i zwrotów w relacji do tych, które nie są zalecane. Analiza jakościowa ma sprawdzić, czy dokument pomaga w dążeniu do różnorodności i integracji, czy też zalecenia to jedynie działanie mające na celu poprawę wizerunku.</p><p> </p> Maja Chacińska Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 306 327 10.12775/AE.2020.021 Political Emigrants, Prisoners of War and Interned Persons from Russia and Ukraine in Pomerelia (Gdańsk Pomerania) in 1914–1939 https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.022 <p><strong>POLITICAL EMIGRANTS, PRISONERS OF WAR AND INTERNED PERSONS FROM RUSSIA AND UKRAINE IN POMERELIA (GDAŃSK POMERANIA) IN 1914–1939 </strong></p><p> </p><p>The article focuses on the Russian and Ukrainian residents of Pomeranian Voivodeship during the inter-war period, particularly those who came first as prisoners of war during World War I and the Polish-Soviet war as well as members of the White Russian forces detained in Poland after the latter conflict ended. Based on archival sources, the text traces the origins of those communities, presenting in detail situation in the camps, differences in assimilation attempts between specific groups of prisoners/migrants after release, as well as the later life of those communities in Pomerelia towns, including the question of religious worship. A separate part is devoted to Ukrainian economic migrants.</p><br /> <p> </p><p><strong>POLITYCZNI EMIGRANCI, JEŃCY WOJENNI I OSOBY INTERNOWANE Z ROSJI I UKRAINY NA TERENACH POMORZA GDAŃSKIEGO W LATACH 1914–1939</strong></p><p> </p><p>Artykuł koncentruje się na Rosjanach i Ukraińcach, którzy w okresie międzywojennym zamieszkiwali w województwie pomorskim — przede wszystkim na tych, którzy trafili tam jako jeńcy wojenni podczas pierwszej wojny światowej i wojny polsko-bolszewickiej, a także członkach Białej Armii internowanych w Polsce po zakończeniu tego drugiego konfliktu. Na podstawie źródeł archiwalnych tekst analizuje pochodzenie różnych grup osiedleńców, przedstawiając szczegółowo sytuację w obozach a także różnice pomiędzy próbami asymilacji podejmowanymi przez poszczególne grupy byłych jeńców oraz emigrantów. Artykuł opisuje też późniejsze życie tych wspólnot w miastach Pomorza Gdańskiego, w tym kwestię kultu religijnego. Osobna część poświęcona jest emigrantom z Ukrainy, przybywającym na Pomorze głównie w celach zarobkowych.</p><p> </p> Zbigniew Karpus Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 328 346 10.12775/AE.2020.022 Migration Processes in the Light of Frozen Conflicts in the South Caucasus https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.023 <p><strong>MIGRATION PROCESSES IN THE LIGHT OF FROZEN CONFLICTS IN THE SOUTH CAUCASUS</strong></p><p><strong> </strong></p><p>Frozen conflicts are a specific category: they often remain unsolved for many years and lead to tense geopolitical situations. The South Caucasus is a place where the interests of many actors intersect, and the players profit from the freezing and unfreezing of conflicts that cause crises and thus destabilize the region. The goal of this research is to analyze the influence of frozen conflicts and their course on the migration processes in the South Caucasus region. Questions thus arise: 1) whether tension caused by an unsolved conflict significantly influences population flow, and 2) whether after unfreezing there is a one-time refugee migration and the exiles return to re-settle the disputed territory after the conflict (or a series of incidents) has been frozen. To find the answers, the study focuses on the Georgian-Ossetian conflict, the Abkhaz-Georgian conflict, the Russo-Georgian War of 2008 and the Armenian-Azerbaijani Nagorno-Karabakh War. The analysis of migration flows reveals that frozen conflicts have a significant impact on forced migrations, and that the majority of exiles do not return to their former homes when the conflict is temporarily frozen. For refugees, this means permanent, decades-long change in their place of residence, loss of property and the necessity to rebuild their lives. However, there seems to be no particular pattern of population resettlement in relation to unfreezing conflicts.</p><br /> <p><strong>PROCESY MIGRACYJNE A ZAMROŻONE KONFLIKTY NA KAUKAZIE POŁUDNIOWYM</strong></p><p> </p><p>Zamrożone konflikty są szczególną kategorią konfliktów, które często przez wiele lat pozostają nierozwiązane i są przyczyną napiętej sytuacji geopolitycznej. Na Kaukazie Południowym krzyżują się interesy wielu graczy, dla których korzystne jest rozmrażanie i zamrażanie konfliktów powodujących kryzysy i tym samym destabilizację regionu. Celem badań jest analiza wpływu zamrożonych konfliktów i ich przebiegu na procesy migracyjne w regionie Kaukazu Południowego. Powstały zatem pytania: 1) czy napięcie spowodowane brakiem rozwiązania konfliktu wpływa znacząco na przepływ ludności, a także 2) czy po rozmrożeniu mamy do czynienia z jednorazową migracją uchodźczą a po zamrożeniu konfliktu lub fali incydentów następuje powrót uchodźców i ponowne zasiedlenie spornego terytorium. W tym celu dokonano analizy konfliktu gruzińsko-osetyjskiego, gruzińsko-abchaskiego, wojny rosyjsko-gruzińskiej z 2008 roku oraz wojny azersko-ormiańskiej o Górski Karabach. Analiza strumieni migracyjnych wskazuje na to, że zamrożone konflikty mają znaczący wpływ na przymusowe migracje, a większość uchodźców nie wraca do swoich domów, kiedy następuje czasowe zamrożenie. Oznacza to trwałą, liczoną w dekadach, zmianę miejsca zamieszkania i utratę majątku oraz konieczność budowania życia na nowo. Nie wydaje się jednak, aby istniał jakiś konkretny wzorzec przemieszczania się ludności w związku z rozmrażaniem konfliktów.</p><p> </p> Katarzyna Kącka Joanna Piechowiak Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 347 359 10.12775/AE.2020.023 „On kochał Polskę”, czyli jak nie należy wydawać zbiorów listów https://apcz.umk.pl/AE/article/view/AE.2020.027 Rafał Moczkodan Prawa autorskie (c) 2021 Archiwum Emigracji 2021-01-02 2021-01-02 379 388 10.12775/AE.2020.027