O formantach infiksalnych w polskim słowotwórstwie synchronicznym

Krystyna Kallas

DOI: http://dx.doi.org/10.12775/LinCop.2009.009

Abstrakt


Infixation formatives are situated within derivational stems. Expressive adjectives are constructed with infixes -ut- (cień-ut-ki) and -eń- (cieniut-eń-ki), while nouns with-eń- (cór-eń-ka) and -usz- (kwiat-usz-ek), respectively. Infixes are situated only before -k-. In adjectival derivatives the suffix -k- always comes last, however, these derivatives do not  terminate  the derivational chain,  since  infixation  is possible  (mal-ut-eń-ki).  In nominal derivatives,  linking expressive  suffixes with  -k- is very limited (matcz-ysko,wioszcz-yna). Infix derivatives are not numerous, however, there exist other derivational techniques. This  article presents  a new interpretation of previously known  facts. Though  this interpretation does not make the description more economical, it is perhaps more in accordance with intuitions, more natural, which is because a derivation involving mere adding  of  an  infix  is  less  complicated  than  reduction  combined with  adding  a  new suffix. The  text  also  discusses  the  proposals  found  in  Słownik  gniazd  słowotwórczych (Dictionary of derivational families) and suggests some improvements.


Słowa kluczowe


formant; infiks; intermorf; polskie derywaty ekspresywne

Pełny tekst:

PDF

Bibliografia


BOGUSŁAWSKI A., 1991, Polski sufiks -utki, Poradnik Językowy, z. 5–6, s. 174–179.

GRZEGORCZYKOWA R., PUZYNINA J., 1979, Słowotwórstwo współczesnego języka polskiego.

Rzeczowniki sufiksalne rodzime, Warszawa: PWN

GRZEGORCZYKOWA R., PUZYNINA J., 1999, Problemy ogólne słowotwórstwa; Rzeczownik, w: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, wydanie trzecie, poprawione, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 361–388, 389–468.

JADACKA H., 1987, Zagadnienie motywacji słowotwórczej w opisie gniazdowym, Poradnik Językowy, s. 576–584, przedruk w: M. Skarżyński (red.), 2003, Słowotwórstwo gniazdowe. Historia. Metoda. Zastosowania, Kraków: Księgarnia Akademicka, s. 29–40.

JADACKA H. (red.), 2001, Słownik gniazd słowotwórczych współczesnego języka ogólno-polskiego, t. 1: T. Vogelgesang, Gniazda odprzymiotnikowe, Wstęp i red. H. Jadacka, t. 2: H. Jadacka, M. Bondkowska, I. Burkacka, E. Grabska-Moyle, T. Karpowicz, Gniazda odrzeczownikowe, Kraków: Universitas.

JANUS E., 1986, Z zagadnień ekspresywów przymiotnikowych (na materiale polskim i rosyjskim), w: T. Dobrzyńska (red.), Teoria tekstu. Zbiór studiów, Wrocław: Ossolineum, s. 99–116.

KALLAS K., 1999, Przymiotnik, w: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, wydanie trzecie, poprawione, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 469–523.

KOWALIK K., 1977, Budowa morfologiczna przymiotników polskich, Wrocław: Ossolineum.

KOWALIK K., 1979, Z morfotaktyki tematów rzeczownikowych współczesnego języka polskiego, Polonica V, s. 25–57.

KOWALIK K., 1997, Struktura morfonologiczna współczesnej polszczyzny, Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN.

KOWALIK K., 1999, Morfotaktyka, w: R. Grzegorczykowa, R. Laskowski, H. Wróbel (red.), Gramatyka współczesnego języka polskiego. Morfologia, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, s. 585–618.

KREJA B., 1969, Słowotwórstwo rzeczowników ekspresywnych w języku polskim. Formacje na -ik, -k-, -isko i -ina, Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe.

KREJA B., 2002, O przymiotnikach ekspresywnych na -utki (częściowo też -uśki) w języku polskim, w: tegoż, Studia i szkice słowotwórcze, Gdańsk: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego, s. 189–199.

NAGÓRKO A., 1998, Zarys gramatyki polskiej (ze słowotwórstwem), Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

NAGÓRKO A., 2003, Tendencje w sferze pragmatyczno-stylistycznej; Różnicowanie i unifikacja środków słowotwórczych w służbie pragmatyki, w: I. Ohnheiser (red.), Komparacja systemow i funkcjonowania wspołczesnych językow słowiańskich. Słowotwórstwo/ Nominacja, Opole: Universität Innsbruck – Institut fƶr Slawistik, Uniwersytet Opolski – Instytut Filologii Polskiej, s. 189–197 i 217–233. SGS – zob. Jadacka H., 2001.

WRÓBEL H., 2001, Gramatyka języka polskiego, Kraków: Spółka Wydawnicza „Od

nowa”.








ISSN 2080-1068 (print)
ISSN 2391-7768 (online)

Partnerzy platformy czasopism